Κινεζικές εταιρείες κυριαρχούν σε ευρωπαϊκούς κλάδους, από τα φωτοβολταϊκά έως τις σπάνιες γαίες και τα βιομηχανικά ρομπότ, καθώς αυξάνονται οι φόβοι για νέο «σοκ Κίνας».
Η εξάρτηση της Ευρώπης από τα κινεζικά προϊόντα έχει γίνει τόσο δομική σε ορισμένους κλάδους, ώστε οι αξιόπιστες εναλλακτικές έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι πιέσεις εντάθηκαν το 2025, όταν η Ουάσινγκτον επέβαλε εκτεταμένους δασμούς στα κινεζικά προϊόντα, προκαλώντας φόβους ότι το Πεκίνο θα διοχέτευε την πλεονάζουσα παραγωγή στις ευρωπαϊκές αγορές σε εξευτελιστικές τιμές.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν το περιέγραψε ως «ένα νέο σοκ από την Κίνα» στη σύνοδο της G7 στον Καναδά πέρυσι, προειδοποιώντας ότι το Πεκίνο πλημμυρίζει τις παγκόσμιες αγορές με επιδοτούμενη υπερπαραγωγή που οι δικοί του καταναλωτές δεν μπορούν να απορροφήσουν.
Την περασμένη εβδομάδα, ο επίτροπος Βιομηχανίας της ΕΕ Στεφάν Σεζουρνέ κάλεσε επίσης τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να διαφοροποιήσουν τους προμηθευτές τους, καθώς οι εμπορικές εντάσεις με την Κίνα κλιμακώνονται: το Πεκίνο απευθύνει επανειλημμένες απειλές προς την ΕΕ, ενώ οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να ενισχύσουν τη νομοθεσία για την προστασία των αγορών τους από την εξάρτηση από την Κίνα.
Σύμφωνα με την Eurostat, οι εισαγωγές της ΕΕ από την Κίνα ανήλθαν σε 559,4 δισ. ευρώ το 2025, ποσό αυξημένο κατά 89% σε σχέση με το 2015, δημιουργώντας εμπορικό έλλειμμα 359,8 δισ. ευρώ. Μόνο το 2025, οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Κίνα μειώθηκαν κατά 6,5%, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 6,4%.
Η Κίνα είναι, με διαφορά, η μεγαλύτερη ενιαία πηγή εισαγωγών της ΕΕ και ο βασικός προμηθευτής εξαρτημένων προϊόντων, εξάγοντας προς την Ένωση το 47% αυτής της κατηγορίας και περίπου το ήμισυ της συνολικής αξίας των εισαγωγών, δηλαδή περίπου 206 δισ. ευρώ σε σύνολο 404 δισ. ευρώ.
Ως εξαρτημένα προϊόντα νοούνται εξαρτήματα και πρώτες ύλες που είναι απαραίτητα για την κατασκευή ενός τελικού προϊόντος. Για παράδειγμα, η ζήτηση για μπαταρίες κινητών τηλεφώνων εξαρτάται από τον αριθμό των έτοιμων smartphone που σχεδιάζει να κατασκευάσει μια εταιρεία.
Οι ΗΠΑ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής εξαρτημένων προϊόντων προς την ΕΕ, αλλά αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 10% της συγκεκριμένης κατηγορίας και μόλις το 11% της συνολικής αξίας εισαγωγών, σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση του Κέντρου Ερευνών Οικονομικής Πολιτικής (CEPR) που δημοσιεύτηκε αυτόν τον μήνα.
Σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία που δείχνουν ευρύτερη στρατηγική εξάρτηση, αναδεικνύονται πέντε κλάδοι όπου η έκθεση της ΕΕ στο Πεκίνο είναι δομική: η ηλιακή ενέργεια, οι κρίσιμες πρώτες ύλες, η βιομηχανική ρομποτική, τα χημικά, καθώς και τα κλωστοϋφαντουργικά και τα προϊόντα ξύλου.
Το Euronews συνέταξε μια επισκόπηση ορισμένων από τους λόγους της εξαιρετικής εξάρτησης της ΕΕ από την Κίνα σε καθέναν από αυτούς τους κλάδους.
Πράσινη μετάβαση, κατασκευασμένη στην Κίνα
Από όλες τις εξαρτήσεις της ΕΕ από το Πεκίνο, εκείνη που είναι πιο βαθιά ενσωματωμένη στην πράσινη ατζέντα της είναι, πιθανότατα, η πιο καθοριστική.
Σύμφωνα με την Eurostat, το 2024 η Κίνα αντιστοιχούσε στο 98% όλων των εισαγωγών ηλιακών πάνελ στην ΕΕ. Η συνολική αξία αυτών των εισαγωγών μειώθηκε από 19,7 δισ. ευρώ το 2023 σε 10,9 δισ. ευρώ το 2024, όχι επειδή μειώθηκαν οι ποσότητες, αλλά επειδή κατέρρευσαν οι κινεζικές τιμές.
Τα πλήρη στοιχεία για τις εισαγωγές ηλιακών πάνελ πέρυσι δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.
Έκθεση που δημοσιεύθηκε φέτος από τη δεξαμενή σκέψης Loom έδειξε επίσης ότι η Κίνα προμηθεύει το 88% των εισαγωγών μπαταριών ιόντων λιθίου για ηλεκτρικά οχήματα στην ΕΕ το 2025, έναντι 75% το 2019.
Η ευαλωτότητα αυτή ξεπερνά κατά πολύ τα τελικά προϊόντα.
Το ερευνητικό τμήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαπίστωσε ότι η ΕΕ προμηθεύεται το 98% των μαγνητών σπανίων γαιών της από την Κίνα, μεταξύ των οποίων υλικά απαραίτητα για τους κινητήρες ηλεκτρικών οχημάτων, τις ανεμογεννήτριες και τα αμυντικά συστήματα.
Στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν επίσης ότι η εξάρτηση της ΕΕ από το Πεκίνο για το μαγνήσιο φτάνει το 97%. Το συγκεκριμένο μέταλλο είναι ζωτικής σημασίας για τις μπαταρίες νέας γενιάς, οι οποίες αποτελούν εναλλακτική στις τεχνολογίες ιόντων λιθίου, ενώ χρησιμοποιείται επίσης για την αποθήκευση υδρογόνου και για ελαφριές κατασκευές σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Λόγω αυτής της συντριπτικής εξάρτησης από μία μόνο χώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το έχει εντάξει στον κατάλογο Κρίσιμων Πρώτων Υλών της ΕΕ, ώστε να επιταχύνει τις πρωτοβουλίες για εγχώρια εξόρυξη, επεξεργασία και ανακύκλωση.
Τέλος, σύμφωνα με έκθεση της Geopolitical Intelligence Services, κινεζικές εταιρείες ελέγχουν πάνω από το 80% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας φωτοβολταϊκών, από την παραγωγή πολυπυριτίου έως τα έτοιμα πάνελ.
Εν ολίγοις, η πράσινη μετάβαση της Ευρώπης στηρίζεται σε θεμέλια που η ίδια δεν ελέγχει.
Η άνοδος των ρομπότ
Η βιομηχανική ρομποτική δεν αποτυπώνει μόνο την εξάρτηση, αλλά και μια ταχέως επιταχυνόμενη εκτόπιση.
Από τις αρχές του 2025 έως τις αρχές του 2026, οι εισαγωγές βιομηχανικών ρομπότ από την Κίνα στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 315%, ενώ οι μέσες τιμές μειώθηκαν κατά 29%, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η ομάδα παρακολούθησης εισαγωγών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η κυριαρχία της Κίνας σε αυτόν τον κλάδο δεν είναι τυχαία.
Η βιομηχανική στρατηγική «Made in China 2025», που στηρίζεται σε κρατικές επιδοτήσεις, φθηνή χρηματοδότηση και φορολογικά κίνητρα, συνέβαλε ώστε ο κλάδος εξελιγμένων ρομπότ της χώρας να τριπλασιάσει τον αριθμό των εταιρειών του σε σχέση με το 2020.
Η υπερπαραγωγή στην εγχώρια αγορά ωθεί τους Κινέζους κατασκευαστές να εξάγουν επιθετικά, σε τιμές που οι Ευρωπαίοι ανταγωνιστές τους δεν μπορούν να ανταγωνιστούν.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Ρομποτικής, η Κίνα παράγει πλέον περισσότερα βιομηχανικά ρομπότ από όσα η Γερμανία, η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ μαζί.
Χημικά, κλωστοϋφαντουργικά και ξύλο: παλιές εξαρτήσεις, νέα βάθη
Στον κλάδο των χημικών, τα στοιχεία παρακολούθησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έδειξαν ότι ορισμένες χημικές ενώσεις εισάγονταν από την Κίνα σε ρυθμούς έως και 36 φορές υψηλότερους από τον προηγούμενο χρόνο, με τις τιμές να είναι έως και 95% χαμηλότερες.
Τον Μάρτιο του 2025, η Επιτροπή ξεκίνησε ειδική παρακολούθηση συγκεκριμένων χημικών με βάση το αιθυλένιο και την αμμωνία, επικαλούμενη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στην Κίνα και απότομη άνοδο του μεριδίου τους στην αγορά της ΕΕ.
Παρόμοια είναι η εικόνα στα κλωστοϋφαντουργικά και τα προϊόντα ξύλου.
Τα ενδύματα και τα υποδήματα από την Κίνα εξακολουθούν να αντιστοιχούν σε σημαντικό μέρος της μη εγχώριας προσφοράς της ΕΕ, παρότι μέρος της παραγωγής έχει μετακινηθεί σε φθηνότερους ανταγωνιστές της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως το Βιετνάμ.
Η Κίνα προμηθεύει περίπου το 30% έως 35% της συνολικής αξίας των εισαγωγών ενδυμάτων και υποδημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τρίτες χώρες, σύμφωνα με την Eurostat.
Τα προϊόντα ξύλου εξελίχθηκαν σε νέο σημείο τριβής, καθώς οι εισαγωγές συναρμολογημένων πατωμάτων παρκέ από την Κίνα αυξήθηκαν περισσότερο από δέκα φορές μέσα σε ένα μόλις έτος, με τις τιμές να καταρρέουν κατά 77%. Αυτό οδήγησε την Επιτροπή να επιβάλει τον Ιούλιο του 2025 δασμούς μεταξύ 21,3% και 36,1%, για την προστασία ενός κλάδου που απασχολεί πάνω από 10.000 εργαζομένους και έχει αξία 1,3 δισ. ευρώ.
Ακολούθησε τον Αύγουστο του 2025 το διακοσμητικό χαρτί, όταν επιβλήθηκαν δασμοί μεταξύ 26,4% και 26,9% για την προστασία άνω των 2.000 θέσεων εργασίας στην Ευρώπη.
Σε όλους τους παραπάνω πέντε κλάδους, η αντίδραση της Επιτροπής υπήρξε σε μεγάλο βαθμό αντιδραστική, με την επιβολή δασμών να έρχεται αφότου οι ζημιές είχαν ήδη γίνει αισθητές.
Το βαθύτερο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη διατηρεί ακόμη τη βιομηχανική ικανότητα και την πολιτική βούληση να δημιουργήσει πραγματικές εναλλακτικές, προτού η εξάρτηση γίνει μη αναστρέψιμη και, συνεπώς, ένα εργαλείο πίεσης που το Πεκίνο θα μπορεί να χρησιμοποιεί κατά βούληση.