Η χρηματοδότηση δίδεται ενώ οι μικρές επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν πάνω από το ήμισυ του ΑΕΠ του Ουζμπεκιστάν, αλλά πολλές στερούνται ακόμη των στοιχείων, των εγγυήσεων και της στήριξης που απαιτούνται για δάνεια.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) (πηγή στα Αγγλικά) χορηγεί έως 50 εκατ. δολάρια (42,7 εκατ. ευρώ) στην ουζμπεκική O’zsanoatqurilishbank, γνωστή ως SQB, για την ενίσχυση της χρηματοδότησης προς νέους επιχειρηματίες, καθώς οι μικρότερες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το δάνειο χορηγείται στο πλαίσιο του προγράμματος της EBRD «Youth in Business» για την Κεντρική Ασία και απευθύνεται σε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που διοικούνται ή ανήκουν σε επιχειρηματίες κάτω των 35 ετών.
Η εστίαση στους νεότερους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων αντανακλά τη δημογραφική εικόνα του Ουζμπεκιστάν. Στην αρχή του 2025 η χώρα είχε 9,63 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 14 έως 30 ετών, ποσοστό 25,7% του πληθυσμού (πηγή στα Αγγλικά), σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία.
Το δάνειο προς τη SQB εντάσσεται σε δύο πράξεις της EBRD συνολικού ύψους έως 100 εκατ. δολαρίων (85,4 εκατ. ευρώ) στον χρηματοπιστωτικό τομέα του Ουζμπεκιστάν. Μια ξεχωριστή πράξη ύψους έως 50 εκατ. δολαρίων (42,7 εκατ. ευρώ) με την Εταιρεία Αναχρηματοδότησης Στεγαστικών Δανείων του Ουζμπεκιστάν έχει στόχο τη στήριξη της αγοράς στεγαστικών δανείων και την πιο τυποποιημένη πρακτική χορήγησης δανείων.
Η χρηματοδότηση αυτή διοχετεύεται σε μια οικονομία όπου οι μικρές επιχειρήσεις αντιπροσώπευαν το 51,5% του ΑΕΠ την περίοδο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2025 (πηγή στα Αγγλικά), με 1,2 εκατ. ενεργές μικρές επιχειρηματικές οντότητες την 1η Οκτωβρίου 2025, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Επιτροπή του Ουζμπεκιστάν.
Η διαθέσιμη ρευστότητα δεν φτάνει στις μικρότερες επιχειρήσεις
Για τον Francis Malige, διευθύνοντα σύμβουλο και επικεφαλής του Ομίλου Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων της EBRD, το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η διαθεσιμότητα των κεφαλαίων, αλλά και το πού κατευθύνονται.
«Η ρευστότητα είναι σίγουρα άφθονη», δήλωσε στο Euronews. «Αυτό που βλέπουμε είναι ότι μεγάλο μέρος της κατευθύνεται σε δανεισμό προς το Δημόσιο, σε κρατικό δανεισμό, αλλά όχι απαραίτητα στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας».
Η πιστωτική γραμμή προς τη SQB έχει σχεδιαστεί για να καλύψει αυτό το κενό, στοχεύοντας σε νέες επιχειρήσεις που συχνά δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στα κριτήρια δανεισμού των τραπεζών.
Η δυνατότητα χρηματοδότησης από τράπεζες παραμένει η πρώτη δοκιμασία
Για πολλές μικρότερες επιχειρήσεις, το πρώτο εμπόδιο δεν είναι η ίδια η επιχειρηματική ιδέα. Είναι το κατά πόσο η επιχείρηση μπορεί να παρουσιάσει τα στοιχεία, τον οικονομικό σχεδιασμό και το ιστορικό λειτουργίας που χρησιμοποιούν οι δανειστές για να αξιολογήσουν τον κίνδυνο.
Ο Malige ανέφερε ότι πολλές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν μια δομική αναντιστοιχία με το τραπεζικό σύστημα.
«Δεν επικοινωνούν με τις τράπεζες με τον τρόπο που οι τράπεζες περιμένουν», σημείωσε.
Συνέδεσε αυτή την αναντιστοιχία με τον τρόπο που οι μικρότερες επιχειρήσεις τεκμηριώνουν τη δραστηριότητά τους. Συχνά διαθέτουν λιγότερες οικονομικές προβλέψεις, λιγότερο τυποποιημένο οικονομικό σχεδιασμό και χαμηλότερη διαφάνεια πληροφοριών σε σχέση με τις μεγαλύτερες εταιρείες. Στη χρηματοδότηση ΜΜΕ, πρόσθεσε, οι τράπεζες χρειάζεται να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην αξιοπιστία του ιδρυτή, της διοικητικής ομάδας και του επιχειρηματικού σχεδίου.
Για τις γυναίκες επιχειρηματίες, το χρηματοδοτικό κενό μπορεί να εμφανιστεί πριν ακόμη υποβληθεί αίτηση δανείου. Η πρόσβαση σε πιστώσεις μπορεί επίσης να εξαρτάται από το κατά πόσο μπορούν να βρουν πληροφορίες, δίκτυα και υπηρεσίες υποστήριξης που καθιστούν τα διαθέσιμα προγράμματα αξιοποιήσιμα στην πράξη.
Η Ceren Güven Güres, επικεφαλής του Γραφείου Διασύνδεσης της UN Women για την Κεντρική Ασία, ανέφερε ότι το Ουζμπεκιστάν έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις για την ισότητα των φύλων, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων στήριξης γυναικών επιχειρηματιών. Ωστόσο, τόνισε ότι οι νομικές και πολιτικές αλλαγές δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε ισότιμη πρόσβαση.
«Γνωρίζουν τα δικαιώματά τους; Γνωρίζουν αυτές τις υπηρεσίες;» διερωτήθηκε.
Η εξασφάλιση εξακολουθεί να καθορίζει τις αποφάσεις δανεισμού
Όταν μια επιχείρηση φτάσει στην τράπεζα, η επόμενη δοκιμασία αφορά συνήθως τις εγγυήσεις. Πολλοί νέοι επιχειρηματίες και ιδιοκτήτες επιχειρήσεων που ξεκινούν για πρώτη φορά μπορεί να μην διαθέτουν ακόμη την ακίνητη περιουσία ή τον εξοπλισμό που απαιτείται για να υποστηρίξουν μια αίτηση δανείου.
«Πολλές τράπεζες ζητούν εμπράγματες εξασφαλίσεις, πάγια περιουσιακά στοιχεία, και πολύ συχνά οι ΜΜΕ δεν τα διαθέτουν με τρόπο που να μπορεί πραγματικά να στηρίξει τον δανεισμό από τράπεζες», ανέφερε ο Malige.
Το πρόβλημα επεκτείνεται επίσης στον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες οργανώνουν τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ.
«Πολλές τράπεζες αντιμετωπίζουν τα δάνεια προς ΜΜΕ σαν μια υποβαθμισμένη εκδοχή του εταιρικού δανεισμού. Δεν θα έπρεπε να είναι έτσι», σημείωσε.
Η EBRD αναφέρει ότι συνεργάζεται τόσο με δανειολήπτες όσο και με δανειστές μέσω τεχνικής βοήθειας, εκπαιδεύσεων και εργαλείων επιμερισμού κινδύνου, όπως η κάλυψη πρώτης ζημίας, που μπορούν να βοηθήσουν τις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν πελάτες χωρίς παραδοσιακές εξασφαλίσεις.
Οι γυναίκες επιχειρηματίες χρειάζονται στήριξη πέρα από την πρόσβαση σε δάνεια
Για τις γυναίκες ιδιοκτήτριες επιχειρήσεων, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση διαμορφώνεται επίσης από συνθήκες εκτός του τραπεζικού συστήματος. Η Güres ανέφερε ότι οι κοινωνικές προσδοκίες, τα έμφυλα στερεότυπα και οι ευθύνες φροντίδας μπορούν να περιορίσουν τη δυνατότητα των γυναικών να αναπτύξουν επιχειρήσεις, να ενταχθούν σε δίκτυα και να αξιοποιήσουν τις διαθέσιμες υπηρεσίες.
«Πρέπει να επιστρέψουμε στις ρίζες του προβλήματος, στις επιζήμιες κοινωνικές νόρμες και τα έμφυλα στερεότυπα, στο βάρος της φροντίδας που πέφτει στις γυναίκες», είπε.
Πρόσθεσε ότι τα προγράμματα στήριξης πρέπει να συνεχίζονται και μετά την ίδρυση ή την επίσημη καταγραφή μιας επιχείρησης, με μέντορινγκ, στοχευμένη υποστήριξη, επιχορηγήσεις και δάνεια που βοηθούν τις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν πέρα από το πρώτο στάδιο.