Το ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη της ευρωζώνης λίγο πάνω από 1% τον χρόνο έως το 2031, ενώ μικρότερες οικονομίες, όπως η Ουκρανία, αναμένεται να την ξεπεράσουν πάνω από δύο φορές
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με χρόνια υποτονικής οικονομικής ανάπτυξης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το υψηλό δημόσιο χρέος, η γήρανση του πληθυσμού, η χαμηλή παραγωγικότητα, το παρατεταμένο υψηλό κόστος ενέργειας και η επίμονη γεωπολιτική αβεβαιότητα αναμένεται να κρατήσουν την ανάπτυξη πολύ κάτω από τα ιστορικά επίπεδα για το υπόλοιπο της δεκαετίας.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση World Economic Outlook του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η ευρωζώνη προβλέπεται να αναπτύσσεται κατά μέσο όρο μόλις 1,2% τον χρόνο μεταξύ 2027 και 2031, με το ισχυρότερο έτος, το 2028, να φτάνει μόνο το 1,4%.
Η ευρύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση τα πάει ελαφρώς καλύτερα, με μέση ετήσια ανάπτυξη 1,4%, κορυφώνοντας και πάλι το 2028 στο 1,6%.
Πρόκειται για μια μάλλον υποτονική εικόνα. Η παγκόσμια παραγωγή προβλέπεται να αυξάνεται περίπου 3,2% τον χρόνο την ίδια περίοδο. Οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας εκτιμάται ότι θα αναπτύσσονται με 4,6% ετησίως και η Ινδία με 6,5%, ενώ ακόμη και η υποσαχάρια Αφρική αναμένεται να φτάσει ρυθμούς ανάπτυξης 4,6%.
Κι όμως, μια ομάδα πολύ μικρότερων ευρωπαϊκών χωρών, από τη Μεσόγειο έως τα Δυτικά Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, προβλέπεται να αναπτύσσεται με ρυθμό πάνω από το διπλάσιο της ευρωζώνης τα επόμενα πέντε χρόνια.
5. Μολδαβία: Οι μεταρρυθμίσεις και η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση στηρίζουν την ανάπτυξη
Για τη Μολδαβία προβλέπεται μέση ετήσια ανάπτυξη 3,5% την περίοδο 2027–2031, με το 2028 να αναμένεται να είναι η καλύτερη χρονιά, γύρω στο 3,7%. Η ανάκαμψη έρχεται μετά από μια σκληρή αλληλουχία σοκ: πόλεμος στα σύνορά της, ενεργειακή πίεση και ξηρασία που άφησαν την ανάπτυξη κοντά στο μηδέν το 2024.
Η αναστροφή στηρίζεται σε ευρωπαϊκά κονδύλια και μεταρρυθμίσεις. Οι Βρυξέλλες χορήγησαν στη Μολδαβία καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας το 2022 και άνοιξαν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις το 2024, ενώ το Σχέδιο Ανάπτυξης της ΕΕ διοχετεύει πλέον πόρους σε δημόσιες επενδύσεις.
Μεγάλο μέρος της υπόλοιπης ανάπτυξης οφείλεται στην ιδιωτική κατανάλωση, η οποία ενισχύεται από την άνοδο των πραγματικών μισθών και τα εμβάσματα που αντιστοιχούν περίπου στο ένα δέκατο του ΑΕΠ, ενώ στην πλευρά της προσφοράς πρωταγωνιστούν ο κλάδος της πληροφορικής και άλλες υπηρεσίες.
Το ΔΝΤ, ολοκληρώνοντας τον Φεβρουάριο την αξιολόγηση του Άρθρου IV για το 2025, ανέφερε ότι η ανάκαμψη «υποστηρίζεται από καλή σοδειά, ισχυρή εγχώρια ζήτηση και σημαντική χρηματοδότηση από την ΕΕ».
Το Ταμείο θεωρεί ότι η διατήρηση της δυναμικής των μεταρρυθμίσεων θα είναι καθοριστικής σημασίας.
Η προειδοποίηση του ίδιου του Ταμείου είναι σαφής: οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία και τυχόν χαλάρωση των μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με την ΕΕ.
4. Σερβία: Η έκρηξη επενδύσεων διατηρεί τη δυναμική
Η Σερβία προηγείται οριακά της Μολδαβίας, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,52%, και, ασυνήθιστα, η δυναμική της ενισχύεται προς το τέλος της περιόδου, κορυφώνοντας περίπου το 2030–31.
Ωστόσο, τη βραχυπρόθεσμη εικόνα καθορίζει μια συγκεκριμένη ημερομηνία.
Του χρόνου το Βελιγράδι θα φιλοξενήσει την Expo 2027, μια παγκόσμια έκθεση που αναμένεται να προσελκύσει εκατομμύρια επισκέπτες.
Η διοργάνωση τροφοδοτεί έναν υπερκύκλο κατασκευών και υποδομών, με αυτοκινητοδρόμους, σιδηροδρόμους και έργα αστικής ανάπλασης, πάνω σε μια διευρυνόμενη βιομηχανική εξαγωγική βάση και μεγάλες επενδύσεις στην εξόρυξη χαλκού με κινεζική στήριξη. Κινητήρια δύναμη είναι κυρίως οι δημόσιες επενδύσεις και όχι η κατανάλωση.
Το ΔΝΤ αναφέρει ότι η Σερβία έχει δημιουργήσει σημαντικά μακροοικονομικά αποθέματα ασφαλείας, καθώς κατάφερε να μειώσει τον πληθωρισμό διατηρώντας παράλληλα δημοσιονομική πειθαρχία.
Οι κίνδυνοι αφορούν τις πολιτικές εντάσεις ενόψει των εκλογών του 2027 και το κατά πόσο η ταχεία αύξηση των δημόσιων επενδύσεων θα μεταφραστεί σε μόνιμα οφέλη παραγωγικότητας.
3. Ουκρανία: Η ανοικοδόμηση γίνεται η κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης
Το ΔΝΤ προβλέπει για την Ουκρανία μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,8%, με το 2028 να ξεχωρίζει, γύρω στο 4,2%.
Η πρόβλεψη βασίζεται στο σενάριο της ανοικοδόμησης. Υποθέτει, όπως και το βασικό σενάριο του ΔΝΤ, ότι ο πόλεμος θα αποκλιμακωθεί και η ανασυγκρότηση θα ξεκινήσει ουσιαστικά, πυροδοτώντας κύμα επενδύσεων παγίου κεφαλαίου, με το κόστος της ανοικοδόμησης να εκτιμάται πλέον από την Παγκόσμια Τράπεζα κοντά στα 600 δισ. δολάρια.
Αν αφαιρεθεί αυτή η υπόθεση, η εικόνα σκοτεινιάζει απότομα: στο δυσμενές σενάριο του Ταμείου, με τις συγκρούσεις να συνεχίζονται, η ανάπτυξη φτάνει μόλις το 1% το 2027.
«Οι προοπτικές παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες, καθώς ο πόλεμος συνεχίζει να έχει βαρύ τίμημα για τον πληθυσμό και την οικονομία», ανέφερε το ΔΝΤ στην τελευταία αξιολόγηση βάσει του Άρθρου IV.
2. Κόσοβο: Η εγχώρια ζήτηση παραμένει εντυπωσιακά ανθεκτική
Το Κόσοβο προβλέπεται να παραμείνει μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρώπης, παρά το σχετικά μικρό μέγεθός του.
Η ανάπτυξη αναμένεται να συγκλίνει γύρω στο 4%, στηριζόμενη σε ισχυρή ιδιωτική κατανάλωση, δημόσιες επενδύσεις, εισροές από τη διασπορά και ένα νεανικό εργατικό δυναμικό.
«Η έγκαιρη εφαρμογή του νέου Σχεδίου Ανάπτυξης της ΕΕ θα μπορούσε να δώσει πρόσθετη ώθηση στην ανάπτυξη και την απασχόληση», αναφέρει το Ταμείο στην τελευταία έκθεση του Άρθρου IV για το Κόσοβο.
Οι κινητήριοι παράγοντες της ανάπτυξης είναι ιδιαίτεροι. Τα εμβάσματα που στέλνει η πολυπληθής διασπορά, κυρίως στη Γερμανία και την Ελβετία, χρηματοδοτούν τόσο την κατανάλωση όσο και τις επιχειρηματικές επενδύσεις, ενώ οι δημόσιες δαπάνες για υποδομές και η περαιτέρω εμβάθυνση του τραπεζικού τομέα συμπληρώνουν το μίγμα.
Η αδυναμία είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος: η ανάπτυξη καθοδηγείται από τη ζήτηση και στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές, ενώ η χώρα δεν έχει ακόμη δημιουργήσει ανταγωνιστική εξαγωγική βάση.
1. Μάλτα: Η ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία στην Ευρώπη
Η Μάλτα βρίσκεται στην κορυφή της κατάταξης του ΔΝΤ για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα. Το Ταμείο προβλέπει ότι η οικονομία θα αναπτύσσεται σχεδόν 4% τον χρόνο τα επόμενα πέντε έτη.
Την τελευταία δεκαετία, το νησί κατέγραφε σχεδόν 7% ετήσια ανάπτυξη, χάρη στον τουρισμό, τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και τις επαγγελματικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, προσελκύοντας ξένους εργαζόμενους για να στελεχώσουν μια καλπάζουσα οικονομία.
Αυτό το μοντέλο, όμως, ωριμάζει. Με την ανεργία κοντά σε ιστορικά χαμηλά και τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού να εντείνονται, η Μάλτα δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στη γρήγορη αύξηση του αριθμού των εργαζομένων.
Όπως σημείωσε το ΔΝΤ, «η εισροή ξένων εργαζομένων που τόνωσε την οικονομική δραστηριότητα στο παρελθόν έχει επίσης επιβαρύνει τις υποδομές και τις δημόσιες υπηρεσίες, αναδεικνύοντας τα όρια του υφιστάμενου μοντέλου ανάπτυξης που βασίζεται εντατικά στην εργασία».
Η επόμενη φάση της οικονομικής επιτυχίας της Μάλτας θα εξαρτηθεί λιγότερο από την αύξηση του εργατικού δυναμικού και περισσότερο από τη βελτίωση της παραγωγικότητας.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών, σε συνδυασμό με την αύξηση των επενδύσεων σε υποδομές, εκπαίδευση και καινοτομία, θα είναι καθοριστικής σημασίας για την ενίσχυση του μακροπρόθεσμου αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας.