Οι διεθνείς τιμές τροφίμων αναμένεται να αυξηθούν διψήφια το 2026 λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία· το σιτάρι θα πιέσει τις τιμές σε ψωμί και ζυμαρικά.
Οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων αναμένεται να αυξηθούν κατά 11,8% φέτος και κατά 4,8% το 2027, με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση να αφορά τις καλλιέργειες, δημητριακά, φρούτα και λαχανικά, καθώς και τα γαλακτοκομικά, σύμφωνα με την Oxford Economics.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πρόβλεψη αυτή έρχεται καθώς ο ακραίος καύσωνας και η ξηρασία στην Ευρώπη έχουν καταστρέψει καλλιέργειες, ενώ οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι και με υψηλές τιμές ενέργειας και λιπασμάτων, επιβαρυμένες από τους πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.
Μετά το κύμα καύσωνα στην Ευρώπη, η Coceral, η ευρωπαϊκή ένωση εμπορίου δημητριακών και ελαιούχων σπόρων με έδρα τις Βρυξέλλες, εξέδωσε τον Ιούλιο έκτακτη ενημέρωση, μειώνοντας την πρόβλεψή της για τη συνολική συγκομιδή σιτηρών στην ΕΕ-27 και το Ηνωμένο Βασίλειο από 295,5 εκατ. τόνους σε 286,6 εκατ. τόνους. Αυτό συγκρίνεται με 310 εκατ. τόνους που είχαν συγκομιστεί το 2025.
Η συγκομιδή σιτηρών στη Γερμανία αναμένεται να μειωθεί κατά 7% φέτος, μετά από έντονη ξηρασία και καύσωνες, σύμφωνα με το AFP, το οποίο επικαλείται προειδοποίηση της Γερμανικής Ένωσης Αγροτών την Τρίτη. Η ένωση προβλέπει παραγωγή 41,9 εκατ. τόνων.
Πέρα από τις σοβαρές ζημιές από τον καύσωνα, οι αγρότες επιβαρύνονται και με υψηλότερο κόστος λόγω της διατάραξης των προμηθειών πετρελαίου και άλλων πρώτων υλών μετά τον αποκλεισμό στα Στενά του Χορμούζ εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.
Όπως επισημαίνει η Oxford Economics, η μεγαλύτερη πίεση στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων προέρχεται από τον «πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και τον αντίκτυπό του στις εισροές για την παραγωγή τροφίμων, κυρίως πετρέλαιο (ντίζελ), φυσικό αέριο και λιπάσματα», δήλωσε ο Tomas Dvorak, ανώτερος οικονομολόγος, στο Euronews Business.
Η Oxford Economics ανέφερε ότι οι παγκόσμιες τιμές ντίζελ εκτινάχθηκαν κατά 36% σε ετήσια βάση τον Ιούλιο, εν μέρει λόγω των αναταραχών στα Στενά του Χορμούζ, ενώ οι τιμές λιπασμάτων προβλέπεται να αυξηθούν κατά 22% φέτος.
Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επίσης σημαντικό αντίκτυπο στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων.
Τα δημητριακά αντιστοιχούν στο 25% του παγκόσμιου δείκτη τιμών τροφίμων, και οι δύο χώρες «μαζί καλύπτουν λίγο κάτω από το 30% των συνολικών παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού και πάνω από το 10% του καλαμποκιού», ανέφερε ο Dvorak.
Οι επιθέσεις σε ρωσικά και ουκρανικά λιμάνια, τερματικούς σταθμούς φόρτωσης και πλοία, καθώς και οι αναταράξεις στις εξαγωγές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Αζόφ, ενδέχεται να επηρεάσουν ετήσια εξαγωγική ικανότητα 86 εκατ. τόνων σιτηρών, 52 εκατ. τόνους από τη Ρωσία και 34 εκατ. τόνους από την Ουκρανία, ποσότητα που αντιστοιχεί σε σχεδόν 17% των παγκόσμιων εξαγωγών δημητριακών, σύμφωνα με την έκθεση.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), οι παγκόσμιες τιμές βασικών διατροφικών προϊόντων ήταν τον Ιούλιο υψηλότερες κατά 1% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, με τις τιμές των δημητριακών αυξημένες κατά 6,9% και των φυτικών ελαίων περίπου κατά 17,3%.
Ο παγκόσμιος δείκτης τιμών τροφίμων της Oxford Economics παρακολουθεί τις τιμές των εμπορευμάτων, επομένως μια αύξηση δεν μεταφράζεται αυτόματα σε αντίστοιχη άνοδο των τιμών στα σούπερ μάρκετ.
Η προβλεπόμενη αύξηση το 2026 παραμένει πάντως χαμηλότερη από την άνοδο 14,2% που καταγράφηκε το 2022.
Ποιες τιμές τροφίμων επηρεάζονται περισσότερο;
«Η μεγαλύτερη επιβάρυνση θα σημειωθεί στις καλλιέργειες, δημητριακά, φρούτα και λαχανικά, και στα γαλακτοκομικά», είπε ο Dvorak στο Euronews Business, προσθέτοντας ότι αυτά πλήττονται περισσότερο από τις ξηρασίες και τους καύσωνες.
«Αυτό θα περάσει και στις τιμές των μεταποιημένων προϊόντων, όπως ψωμί, τυρί, κρασί ή λάδι», συνέχισε. Προϊόντα όπως το κρέας, αντίθετα, αναμένεται να επηρεαστούν λιγότερο.
Ως καλλιέργεια με υψηλή χρήση λιπασμάτων, το σιτάρι βρίσκεται υπό τη μεγαλύτερη πίεση, με τις τιμές του να αναμένεται να αυξηθούν κατά 36% σε ετήσια βάση, στα 6,92 δολάρια ανά μπούσελ, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 27 κιλά σιταριού, στο τρίτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Το σιτάρι χρησιμοποιείται σε πλήθος μεταποιημένων τροφίμων, από ψωμί και ζυμαρικά μέχρι δημητριακά πρωινού και μπισκότα.
«Για τα φρέσκα τρόφιμα, κυρίως φρούτα και λαχανικά, ο αντίκτυπος θα είναι σχετικά γρήγορος και πιθανότατα θα φανεί στις τιμές καταναλωτή σε δύο έως τρεις μήνες. Για τα μεταποιημένα τρόφιμα, οι υστερήσεις είναι συνήθως μεγαλύτερες, λόγω του χρόνου που απαιτείται για τη συγκομιδή και την επεξεργασία. Εκεί, αναμένουμε τη μέγιστη επίδραση στις τιμές καταναλωτή σε περίπου έξι έως εννέα μήνες», είπε ο Dvorak.
Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές των φρέσκων τροφίμων μπορεί να αρχίσουν να αντανακλούν τις αναταράξεις μεταξύ Οκτωβρίου και Νοεμβρίου 2026, ενώ η μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές των μεταποιημένων τροφίμων αναμένεται να γίνει αισθητή μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου 2027.
Ο Jed Cartledge, οικονομολόγος αγροτικών εμπορευμάτων στην Oxford Economics, ανέφερε ότι το σοκ στις τιμές τροφίμων μπορεί να αποδειχθεί πιο έντονο από τις τρέχουσες προβλέψεις, καθώς ο πλήρης αντίκτυπος των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο απειλεί τις καλλιέργειες πέρα από την Ευρώπη.
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι οι υψηλότερες τιμές σιταριού μπορεί να καταστήσουν εμπορικά βιώσιμες πιο ακριβές εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών, συμβάλλοντας στην αντιστάθμιση μέρους της διαταραχής.