Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξάνονται κατά 120% το 2026: χαμηλά αποθέματα και κίνδυνοι εφοδιασμού αφήνουν την ήπειρο εκτεθειμένη σε ακριβό χειμώνα.
Η Ευρώπη βρίσκεται στη μέση ακόμη ενός καλοκαιρινού καύσωνα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ο επερχόμενος χειμώνας αναμένεται να είναι ακριβός.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι θερμοκρασίες-ρεκόρ αυξάνουν τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, ενώ η ξηρασία και η ζέστη περιορίζουν την παραγωγή υδροηλεκτρικής και πυρηνικής ενέργειας. Αυτό αναγκάζει τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο να καλύψουν μέρος του κενού, ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη θα έπρεπε να αποθηκεύει περισσότερο αέριο.
Αυτή η πίεση αποτυπώνεται ήδη στις τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης TTF στην Ολλανδία, το βασικό σημείο αναφοράς για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, έχουν αυξηθεί περίπου κατά 120% από την αρχή του 2026, φτάνοντας περίπου τα 63,7 €/MWh στις 18 Αυγούστου.
Οι τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν πολύ κάτω από την κορυφή των 350 €/MWh που σημειώθηκε κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, την οποία πυροδότησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ωστόσο, η Ευρώπη οδεύει προς τον χειμώνα με αποθέματα μειωμένα και ελάχιστα περιθώρια για ένα ακόμη σοκ στην προσφορά.
Ο μεγάλος αστάθμητος παράγοντας είναι πλέον ο καιρός: μια μεταβλητή που δεν μπορεί να ελεγχθεί.
Γιατί οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξάνονται ξανά
Η άνοδος έχει επιταχυνθεί ακριβώς στην πιο ακατάλληλη στιγμή.
Η Ευρώπη συνήθως αξιοποιεί το καλοκαίρι για να αναπληρώνει τα αποθέματα φυσικού αερίου πριν τα νοικοκυριά αρχίσουν να τα χρησιμοποιούν για θέρμανση.
Φέτος, αυτή η διαδικασία αναπλήρωσης έχει συμπέσει με μια σειρά διαταραχών.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, η Νορβηγία έχει παρατείνει τις διακοπές λειτουργίας σε κοιτάσματα φυσικού αερίου και η ξηρασία έχει μειώσει την υδροηλεκτρική και πυρηνική παραγωγή.
Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με φυσικό αέριο καλύπτουν μέρος αυτού του κενού καθώς η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται στη διάρκεια του καύσωνα, ενισχύοντας τη ζήτηση για το ίδιο καύσιμο που η Ευρώπη πρέπει να αποθηκεύσει για τον χειμώνα.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά με ελάχιστα περιθώρια ευελιξίας.
«Πολλοί δυσμενείς κίνδυνοι στην πλευρά της προσφοράς έχουν ήδη υλοποιηθεί και τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου βρίσκονται ιστορικά χαμηλά πριν από την περίοδο θέρμανσης», ανέφερε σε πρόσφατη ανάλυσή του ο οικονομολόγος της Oxford Economics, Ντάνιελ Κραλ.
Η εταιρεία αναμένει να αναθεωρήσει ανοδικά την πρόβλεψή της για τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου τον Σεπτέμβριο, πιθανόν σε έναν μέσο όρο κοντά στα 60 €/MWh για το τέταρτο τρίμηνο του 2026 και το πρώτο τρίμηνο του 2027, από 45 €/MWh σήμερα.
Η Ευρώπη έχει γίνει πιο ανθεκτική, αλλά όχι άτρωτη στον καιρό
Η Ευρώπη έχει μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου περίπου κατά 15%–20% σε σύγκριση με το 2021. Η βιομηχανία έχει περιορίσει τη χρήση αερίου, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν επεκταθεί και οι αντλίες θερμότητας έχουν αντικαταστήσει μέρος της θέρμανσης με φυσικό αέριο.
Η παγκόσμια προσφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) έχει επίσης αυξηθεί. Η Ευρώπη διαθέτει περισσότερους τερματικούς σταθμούς εισαγωγής και μπορεί να προσελκύει φορτία όταν οι τιμές ανεβαίνουν. Αυτό καθιστά ένα πραγματικό έλλειμμα φυσικού αερίου πολύ λιγότερο πιθανό σε σχέση με την κρίση του 2021-2022.
Ωστόσο, η χαμηλότερη κατανάλωση δεν εξαλείφει τη μεγαλύτερη αδυναμία της Ευρώπης.
Σύμφωνα με την Oxford Economics, η σχέση μεταξύ θερμοκρασίας και ζήτησης φυσικού αερίου παραμένει σχεδόν απόλυτη. Τον περασμένο χειμώνα, όταν οι θερμοκρασίες υποχώρησαν για λίγο κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο, η εξοικονόμηση αερίου της Ευρώπης σε σχέση με τα επίπεδα πριν από το 2021 περιορίστηκε μόλις στο 5%–10%.
Η Ευρώπη έχει μειώσει τις συνήθεις ανάγκες της σε φυσικό αέριο. Δεν έχει όμως εξαλείψει την εξάρτησή της από το αέριο όταν ο χειμώνας γίνεται ασυνήθιστα ψυχρός.
Γι’ αυτό η αποθήκευση είναι τόσο σημαντική.
Η αποθήκευση λειτουργεί ως μαξιλάρι ανάμεσα σε έναν φυσιολογικό χειμώνα και ένα σοκ στην προσφορά.
Όταν τα αποθέματα είναι υψηλά, οι έμποροι μπορούν να απορροφήσουν ένα κύμα ψύχους χωρίς να προσφέρουν επιθετικά για νέα φορτία. Όταν τα αποθέματα είναι χαμηλά, κάθε εβδομάδα με θερμοκρασίες κάτω από τις προβλέψεις μετατρέπεται σε αγώνα για την εξασφάλιση προμηθειών.
Ο αριθμός που έχει σημασία
Οι αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρώπη ήταν γεμάτες μόλις κατά περίπου 57% στις αρχές Αυγούστου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, το επίπεδο βρισκόταν στο 57,1% την 1η Αυγούστου, τη χαμηλότερη τιμή για αυτήν την περίοδο του έτους στη διαθέσιμη ιστορική σειρά.
Οι κανόνες της ΕΕ εξακολουθούν να θέτουν ως στόχο την πλήρωση των αποθηκών κατά 90%, αν και τα κράτη πλέον έχουν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς το πότε θα φτάσουν σε αυτό το επίπεδο. Ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί μεταξύ 1ης Οκτωβρίου και 1ης Δεκεμβρίου, ενώ οι δυσμενείς συνθήκες στην αγορά επιτρέπουν πρόσθετη ευελιξία.
Η Κομισιόν έχει επίσης ενθαρρύνει τα κράτη να εξετάσουν το ενδεχόμενο αξιοποίησης αυτής της ευελιξίας ώστε να μειώσουν τον στόχο στο 80%, όταν οι συνθήκες της αγοράς καθιστούν την πλήρωση των αποθηκών πιο δύσκολη.
Η αποθήκευση είναι η ενεργειακή αποθήκη της Ευρώπης.
Το φυσικό αέριο μπορεί να γίνει πρόβλημα για την ΕΚΤ
Εδώ η άνοδος του φυσικού αερίου παύει να είναι απλώς ένα θέμα ενέργειας.
Γίνεται ιστορία για τον πληθωρισμό και στη συνέχεια πρόβλημα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).
Οι τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου κινούνται ταχύτερα από τους λογαριασμούς των νοικοκυριών, καθώς οι εταιρείες κοινής ωφελείας συχνά αντισταθμίζουν τις αγορές τους μήνες πριν. Η Oxford Economics εκτιμά ότι η μέση μετακύλιση από τις τιμές χονδρικής στις τιμές καταναλωτή κορυφώνεται περίπου έξι μήνες μετά την αρχική κίνηση.
Ωστόσο, αυτή η προστασία εξασθενεί αν οι τιμές παραμείνουν αυξημένες. Καθώς τα συμβόλαια λήγουν και οι επιχειρήσεις τα ανανεώνουν, οι λιανικές τιμές προσεγγίζουν σταδιακά τα επίπεδα χονδρικής.
Η επίπτωση θα διαφοροποιηθεί επίσης έντονα από χώρα σε χώρα στην Ευρώπη.
Η Γερμανία και η Αυστρία συνήθως έχουν μακρύτερης διάρκειας συμβόλαια με σταθερή τιμή, γεγονός που επιβραδύνει τη μετάδοση. Η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία αντιδρούν ταχύτερα. Στην Ολλανδία, η μετακύλιση είναι σχεδόν άμεση.
Η Ιταλία ξεχωρίζει επειδή συνδυάζει σχετικά γρήγορη μετάδοση των τιμών με μεγάλη εξάρτηση από το φυσικό αέριο. Η Oxford Economics συνεπώς χαρακτηρίζει την Ιταλία ως τη πιο εκτεθειμένη μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομία σε ένα σοκ τιμών φυσικού αερίου.
Αυτό καθιστά την άνοδο του φυσικού αερίου κάτι περισσότερο από ένα απλό θέμα εμπορεύματος. Δυνητικά είναι ζήτημα νομισματικής πολιτικής.
Η Oxford Economics εκτιμά ότι ο συνολικός πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ θα μπορούσε να κινηθεί πιο κοντά στο 3,5% στο δεύτερο μισό του 2026, με βάση τις τρέχουσες τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου, έναντι λίγο πάνω από 3% στο τελευταίο βασικό της σενάριο.
Η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει τα επιτόκια αντιδρώντας σε ένα σοκ πληθωρισμού που προκλήθηκε από την ενέργεια.
Οι αγορές σε μεγάλο βαθμό αναμένουν μια ακόμη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Σεπτέμβριο.
Οι ίδιες οι προβλέψεις της ΕΚΤ, από τον Ιούνιο, ήδη έδειχναν τον συνολικό πληθωρισμό να παραμένει αυξημένος λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, με τον πληθωρισμό να αναμένεται να φτάσει το 3,4% στο τρίτο και τέταρτο τρίμηνο του 2026.
Ένας ψυχρότερος χειμώνας θα μπορούσε, συνεπώς, να δημιουργήσει έναν δυσάρεστο συνδυασμό: μειωμένη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και υψηλότερα επιτόκια.