Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια για πρώτη φορά σε τρία χρόνια, καθώς ο επίμονος πληθωρισμός πιέζει τον πρόεδρο Κέβιν Γουόρς για σταθερές τιμές.
Μόλις τέσσερις μήνες αφότου ανέλαβε τα καθήκοντά του, ο πρόεδρος της Federal Reserve Κέβιν Γουόρς βρίσκεται ανάμεσα στις αγορές, που περιμένουν αύξηση των επιτοκίων, και τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος θέλει η κεντρική τράπεζα να μειώσει το κόστος δανεισμού ή να το αφήσει αμετάβλητο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι ο Γουόρς και οι υπόλοιποι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα ακολουθήσουν τη συναίνεση των αγορών, όταν η Fed ανακοινώσει την απόφασή της την Τετάρτη.
Ο Γουόρς έχει αφήσει ελάχιστα περιθώρια να αποφύγει μια αύξηση, αφού στο συνέδριο της Fed στο Τζάκσον Χολ στα τέλη Αυγούστου είχε προειδοποιήσει ότι ο πληθωρισμός παραμένει πολύ πάνω από τον στόχο 2% της κεντρικής τράπεζας.
Οι προσδοκίες για άνοδο των επιτοκίων ενισχύθηκαν μετά τα τελευταία στοιχεία για τον πληθωρισμό, τα οποία έδειξαν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν επίμονα ισχυρές. Οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης αποτιμούν την πιθανότητα μιας αύξησης κατά 0,25 της ποσοστιαίας μονάδας γύρω στο 90%.
Μια τέτοια κίνηση θα ανέβαζε το εύρος-στόχο της Fed από 3,5%-3,75% σε 3,75%-4%.
Δοκιμασία για την αξιοπιστία της Fed
Ο Γουόρς βρέθηκε αντιμέτωπος με παρόμοιο δίλημμα λίγο μετά την ανάληψη της προεδρίας στις 22 Μαΐου. Παρά τη σκληρή ρητορική του για τον πληθωρισμό, η Fed άφησε αμετάβλητο το βασικό της επιτόκιο τον Ιούλιο.
Η συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε δεν έδωσε στους επενδυτές σαφή εικόνα για το πώς η κεντρική τράπεζα σκοπεύει να απαντήσει στον επίμονα υψηλό πληθωρισμό. Έκτοτε, το κόστος μακροπρόθεσμου δανεισμού έχει αυξηθεί, με την απόδοση του 10ετούς ομολόγου του αμερικανικού Δημοσίου να ξεπερνά αυτή την εβδομάδα το 5%, επίπεδο που είχε να εμφανιστεί εδώ και χρόνια.
Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων, τα οποία επηρεάζονται πιο άμεσα από τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων απ’ ό,τι από το βασικό επιτόκιο της Fed, έχουν επίσης αυξηθεί. Το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30ετούς διάρκειας με σταθερό επιτόκιο διαμορφώθηκε στο 6,76% την εβδομάδα που έληξε στις 10 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τη Freddie Mac.
Εάν η Fed αφήσει ξανά αμετάβλητα τα επιτόκια, διατρέχει τον κίνδυνο να επαναληφθεί η αντίδραση των αγορών μετά τη συνεδρίαση του Ιουλίου, προειδοποιούν οικονομολόγοι. Όταν αναμένουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει αυξημένος, οι επενδυτές απαιτούν συνήθως υψηλότερες αποδόσεις για τα κρατικά και εταιρικά ομόλογα.
«Αυτό είναι το παράδοξο: μια αύξηση τώρα θα μπορούσε να ρίξει αργότερα τα μακροπρόθεσμα επιτόκια», δήλωσε η Νταϊάν Σουόνκ, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG.
«Αν αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στον στόχο του 2%, τότε μπορεί να μειωθεί το ασφάλιστρο πληθωρισμού. Αν αποτύχει, οι αγορές θα σφίξουν μόνες τους, μέσω υψηλότερων επιτοκίων στα στεγαστικά δάνεια, στο επιχειρηματικό δανεισμό και στους τόκους του χρέους».
Ο πληθωρισμός περιπλέκει τα σχέδια του Γουόρς
Κατά την περσινή του προσπάθεια να αναλάβει τα ηνία της Fed, ο Γουόρς υποστήριζε ότι η κεντρική τράπεζα μπορούσε να μειώσει τα επιτόκια.
Έκτοτε, οι προοπτικές για την οικονομία έχουν αλλάξει. Ο πόλεμος με το Ιράν έχει εκτοξεύσει τις τιμές της ενέργειας, ενώ οι δασμοί και οι ισχυρές επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης έχουν προσθέσει νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Ο δείκτης τιμών προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (personal consumption expenditures, PCE) που προτιμά η Fed για τη μέτρηση του πληθωρισμού αυξήθηκε κατά 3,7% στο δωδεκάμηνο έως τον Ιούλιο. Πρόκειται για άνοδο από 2,3% τον Απρίλιο 2025, πριν τεθούν σε ισχύ οι τελευταίοι δασμοί του Τραμπ.
Ο δομικός πληθωρισμός PCE, που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές τροφίμων και ενέργειας, έφτασε το 3,3% τον Ιούλιο, από 3% λίγο πριν τον πόλεμο με το Ιράν.
Η διατήρηση των επιτοκίων αμετάβλητων θα μπορούσε επίσης να εκθέσει τη Fed στην κατηγορία ότι ενέδωσε στις πιέσεις του Λευκού Οίκου, υπονομεύοντας ενδεχομένως την αξιοπιστία της στους επενδυτές.
«Ο Κέβιν ενδιαφέρεται για την υστεροφημία του», δήλωσε η Κρίστιν Φορμπς, καθηγήτρια οικονομικών στο Massachusetts Institute of Technology και πρώην μέλος της Bank of England.
«Και ξέρει ότι οι πρόεδροι της Fed που ακολουθούν τις πολιτικές πιέσεις αντί για την οικονομία δεν καταγράφονται ευνοϊκά στα χρονικά της ιστορίας».
Ο Τραμπ επέκρινε επανειλημμένα τον προκάτοχο του Γουόρς, Τζερόμ Πάουελ, επειδή δεν μείωσε τα επιτόκια αρκετά γρήγορα. Το υπουργείο Δικαιοσύνης άνοιξε επίσης ποινική έρευνα για κατάθεση του Πάουελ στο Κογκρέσο, αν και η έρευνα αργότερα μπήκε στο αρχείο.
Όταν ρωτήθηκε την Κυριακή πώς μπορεί να αντιδράσει ο Τραμπ σε μια αύξηση επιτοκίων, ο οικονομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου Κέβιν Χάσετ δήλωσε στο Fox News: «Είμαι σίγουρος ότι δεν θα είναι ιδιαίτερα χαρούμενος γι’ αυτό, αλλά πάνω απ’ όλα θα υπερασπιστεί την ανεξαρτησία του Κέβιν Γουόρς».
Θα αρκεί μία μόνο αύξηση επιτοκίων;
Ακόμη κι αν η Fed αυξήσει τα επιτόκια την Τετάρτη, παραμένει ασαφές αν θα ακολουθήσουν περαιτέρω αυξήσεις.
Οι κεντρικές τράπεζες σπάνια αλλάζουν τα επιτόκια μόνο μία φορά, συνήθως ξεκινούν μια σειρά αυξήσεων ή μειώσεων με στόχο να επηρεάσουν τον πληθωρισμό και την οικονομική δραστηριότητα.
Υπάρχει, ωστόσο, προηγούμενο για μια και μόνο αύξηση. Τον Μάρτιο του 1997, η Fed υπό τον Άλαν Γκρίνσπαν αύξησε τα επιτόκια κατά ένα τέταρτο της ποσοστιαίας μονάδας. Λίγους μήνες αργότερα ξέσπασε η ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση, ωθώντας τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να κρατήσουν τα επιτόκια σταθερά προτού τα μειώσουν τρεις φορές το φθινόπωρο του 1998.
Οι επενδυτές αυτή τη στιγμή αναμένουν τρεις αυξήσεις, τον Σεπτέμβριο, τον Δεκέμβριο και τον Μάρτιο.
Ο Τζόναθαν Πίνγκλ, οικονομολόγος της UBS, δήλωσε ότι η Fed θα μπορούσε παρ’ όλα αυτά να εγκαταλείψει τις περαιτέρω αυξήσεις, εάν τα νέα στοιχεία δείξουν ότι ο πληθωρισμός υποχωρεί.
«Δεν είναι υποχρεωμένοι να το υλοποιήσουν αυτό, αν τα δεδομένα τους ευνοήσουν», δήλωσε ο Πίνγκλ.
Οι επενδυτές θα παρακολουθήσουν συνεπώς με μεγάλη προσοχή τις επικαιροποιημένες τριμηνιαίες οικονομικές προβλέψεις της Fed την Τετάρτη. Αυτές θα δείξουν σε ποιο επίπεδο εκτιμά κάθε υπεύθυνος χάραξης πολιτικής ότι θα βρίσκεται το βασικό επιτόκιο στο τέλος αυτού και του επόμενου έτους.