Πριν από 10 χρόνια, ο κόσμος έχασε τον David Bowie. Ακολουθούν οι επιλογές του Euronews Culture για τους πέντε ευρωπαϊκούς τόπους, που αποτίουν φόρο τιμής στον πολυαγαπημένο καλλιτέχνη.
"Ο χρόνος - περιμένει στα παρασκήνια / Μιλάει για παράλογα πράγματα..." ('Time' - 'Aladdin Sane', 1973.)
Ο χρόνος επίσης περνάει. Γρήγορα.
Πριν από δέκα χρόνια, στις 10 Ιανουαρίου 2016, δύο ημέρες μετά τα γενέθλιά του και την κυκλοφορία του τελευταίου του άλμπουμ, "Blackstar", ο κόσμος έχασε τον David Bowie.
Ζούσα στο Βερολίνο όταν έγινε γνωστή η είδηση και πήγα στην Hauptstraße 155 στο Schöneberg - ένα δυσδιάκριτο κτίριο όπου ο Bowie έμενε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη γερμανική πρωτεύουσα.
Εκεί, τα κεριά ήταν ήδη αναμμένα, οι φωτογραφίες είχαν στηθεί στην πόρτα και τα λουλούδια γέμιζαν το πεζοδρόμιο έξω από το διαμέρισμα που μοιραζόταν με τον Iggy Pop για δύο χρόνια. Οι θαυμαστές δίπλα μου έκλαιγαν και στέκονταν σιωπηλοί, μη μπορώντας να φανταστούν έναν κόσμο χωρίς τον απεριόριστα δημιουργικό καλλιτέχνη.
Άφησα το κερί μου και με υποδέχτηκε μια εντελώς άγνωστη, η οποία είχε τα ακουστικά της μέσα. Έβγαλε ένα και μου το έδωσε, καθώς κοιτούσαμε και οι δύο την πόρτα, ακούγοντας το "Starman". Αυτό κατέληξε σε μια αυτοσχέδια εκτέλεση του τραγουδιού, με κάποιους πενθούντες να συμμετέχουν.
Είναι μια ανάμνηση που αγαπώ - μια στιγμή σύνδεσης που έδειξε σε τι βαθμό ο Bowie άγγιξε τόσες πολλές ζωές.
Είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσω το γεγονός ότι η ζωντανή στιγμή έλαβε χώρα πριν από μια δεκαετία.
Λίγο ήξερα εγώ - ή οποιοσδήποτε άλλος - εκείνη την εποχή ότι ο θάνατος του Bowie θα ήταν προάγγελος της καταστροφής, καθώς είναι δύσκολο να απορρίψει κανείς τη θεωρία ότι ο Starman μπορεί να ήταν η κόλλα που κρατούσε ενωμένη τη δομή αυτού του σύμπαντος. Σκεφτείτε πώς ο κόσμος πήγε κατά διαόλου μετά τις 10 Ιανουαρίου 2016: Ο Ντόναλντ Τραμπ ορκίστηκε για την πρώτη του θητεία δέκα ημέρες μετά το θάνατό του- το Ηνωμένο Βασίλειο ψηφίζει υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ- ο Πρίγκιπας, ο Άλαν Ρίκμαν, η Κάρι Φίσερ, ο Λέοναρντ Κοέν, ο Τζορτζ Μάικλ, όλοι ακολουθούν μέχρι το τέλος του 2016... Ήταν μια σκοτεινή χρονιά.
Αλλά παρεκκλίνω. Αν, όπως εγώ, ψάχνετε ένα μέρος για να πάτε αυτό το Σάββατο για να αποτίσετε φόρο τιμής στον Bowie στη 10η επέτειο του θανάτου του, ιδού πέντε ευρωπαϊκά προσκυνήματα που καλό θα ήταν να επισκεφθείτε.
Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο
Το καλύτερο μέρος για να τιμήσετε τον Bowie; Εκεί όπου ξεκίνησαν όλα: 40 Stansfield Road, SW9, στο Brixton. Εκεί γεννήθηκε ο David Robert Jones στις 8 Ιανουαρίου 1947. Έζησε σε αυτό το σπίτι μέχρι τα έξι του χρόνια, πριν μετακομίσει στο προάστιο Bromley. Το πρώτο του σχολείο, το Δημοτικό Σχολείο Stockwell, βρίσκεται ακριβώς στη γωνία.
Μπορείτε επίσης να κατευθυνθείτε προς την τοιχογραφία του Bowie στην οδό Brixton Road, απέναντι από το σταθμό του μετρό Brixton. Δημιουργήθηκε από τον Αυστραλό καλλιτέχνη Jimmy C (Cochran) το 2013, ο πολύχρωμος και ζωντανός πίνακας έγινε βωμός του μουσικού όταν πέθανε. Χιλιάδες άνθρωποι συνέρρευσαν εκεί, αφήνοντας λουλούδια και αφιερώματα, και το Συμβούλιο του Lambeth δήλωσε ότι η τοιχογραφία πρόκειται να τεθεί σε κατάλογο για να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη προστασία της.
Αλλού, υπάρχει η οδός Heddon Street, γνωστή και ως οδός Ziggy Stardust. Εμφανίζεται στο εξώφυλλο του άλμπουμ "The Rise And Fall Of Ziggy Stardust And The Spiders From Mars" και θα βρείτε μια πλάκα στον τοίχο της 23 Haddon Steet.
Και αν έχετε όρεξη να πιείτε ένα ποτήρι στην υγειά του Bowie, πηγαίνετε στο μπαρ The Ship στην Wardour Street στο Soho, όπου συνήθιζε να δίνει συνεντεύξεις.
Βερολίνο, Γερμανία
Επιθυμώντας να ξεπεράσει τον εθισμό του στην κοκαΐνη και να εγκαταλείψει τις ΗΠΑ, ο Bowie μετακόμισε στο Βερολίνο το 1976 και έζησε εκεί μέχρι το 1979. Η διαιρεμένη πόλη θα γινόταν το σκηνικό για την επανεφεύρεσή του και δεν μπορεί κανείς να υποτιμήσει σε ποιο βαθμό η γερμανική πρωτεύουσα αποτέλεσε καλλιτεχνική επιρροή και κρίσιμο κομμάτι της ζωής του. Έγραψε τρία άλμπουμ εκεί: 'Low', 'Heroes' και 'Lodger', γνωστά ως η τριλογία του Βερολίνου.
Υπάρχουν αρκετές επιλογές για όσους επιθυμούν να ακολουθήσουν τα βήματα του Bowie στο Βερολίνο: τα θρυλικά στούντιο Hansa, όπου ηχογράφησε το "Heroes" (αξίζει να σημειωθεί ότι το "Heroes" ήταν το μόνο μέρος της τριλογίας του Βερολίνου που ηχογραφήθηκε εξ ολοκλήρου στην πόλη, καθώς το "Low" ηχογραφήθηκε κυρίως στη Γαλλία, ενώ το "Lodger" ηχογραφήθηκε στην Ελβετία), το θρυλικό punk club SO36 στην Oranienstrasse στο Kreuzberg, αγαπημένο στέκι του... Αλλά όπως αναφέρεται στην εισαγωγή, καλά θα κάνετε να κατευθυνθείτε στην Hauptstrasse 155 στο Schöneberg, τη διάσημη γκέι γειτονιά του Βερολίνου, όπου έζησε με τον Iggy Pop από το 1976 έως το 1978.
Στην ταπεινή πρόσοψη υπάρχει αναμνηστική πλάκα από τον Αύγουστο του 2016, ενώ ακριβώς δίπλα βρίσκεται το Café Neues Ufer (Haupstrasse 157, τότε γνωστό ως Anderes Ufer), ένα από τα παλαιότερα γκέι μπαρ της πόλης, στο οποίο σύχναζε μαζί με τον Iggy. Αρκετές φωτογραφίες του Bowie κρέμονται ακόμα στον τοίχο.
Λωζάνη, Ελβετία
Το 1980, ο Bowie και η σύζυγός του Angie χώρισαν, αλλά κράτησε το σπίτι τους στο Blonay, κοντά στο Montreux. Ήταν η κύρια κατοικία του μέχρι το 1982, ζώντας εκεί με τον γιο του Zowie (σήμερα Duncan), ο οποίος φοιτούσε στο Διεθνές Σχολείο της Λωζάνης.
Η σύνδεση με την Ελβετία δεν τελειώνει εκεί, καθώς το 1982 μετακόμισε στο μεγάλο Château de Signal, στην άκρη ενός δάσους στο Sauvabelin, στους λόφους της Λωζάνης. Παντρεύτηκε επίσης τη δεύτερη σύζυγό του Iman στο δημαρχείο της Λωζάνης το 1992. Ωστόσο, εκείνη δεν ήταν μεγάλη θαυμάστρια της ήρεμης ζωής στη Λωζάνη και κατέληξαν και οι δύο να επιστρέψουν στις ΗΠΑ το 1998.
Παρίσι, Γαλλία
Πριν από δύο χρόνια εγκαινιάστηκε η Rue David Bowie στο 13ο διαμέρισμα του Παρισιού. Βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τον σταθμό Gare d'Austerlitz και έχει τη διάκριση να είναι ο πρώτος δρόμος που πήρε το όνομα του μουσικού.
"Ο David Bowie αγαπούσε τη Γαλλία και ιδιαίτερα το Παρίσι. Το έλεγε συχνά", δήλωσε ο Jérôme Coumet, δήμαρχος του 13ου διαμερίσματος, κατά τα αποκαλυπτήρια της πινακίδας του δρόμου το 2024.
Πράγματι, ενώ το Παρίσι έπαιξε λιγότερο σημαντικό ρόλο στη ζωή του Bowie σε σύγκριση με το Βερολίνο, η γαλλική πρωτοποριακή θεατρική κουλτούρα άσκησε τεράστια επιρροή στο οπτικό στυλ του καλλιτέχνη.
Ørmen, Νορβηγία
"Στη βίλα του Ørmen, στέκεται ένα μοναχικό κερί...".
Έτσι αρχίζει το τραγούδι "Blackstar" στο ομώνυμο τελευταίο άλμπουμ του Bowie, ένα τραγούδι που διαποτίστηκε από το προφητικό βάρος του καλλιτέχνη που κοιτάζει πίσω σε μια ζωή και λέει αντίο.
Το τραγούδι συνοδευόταν από ένα ανατριχιαστικό μουσικό βίντεο, έναν αποκαλυπτικό θρίαμβο ανοιχτό σε πλήθος ερμηνειών: ένα αντίο στον ταγματάρχη Τομ με τον νεκρό αστροναύτη- ένας αινιγματικός αποχαιρετισμός του Bowie ντυμένος ως ο τελευταίος του χαρακτήρας, ο βασανισμένος και τυφλός "Button Eyes"- μια μυστικιστική επίκληση γύρω από το "μαύρο αστέρι", το οποίο αντιπροσωπεύει την ενατένιση της θνητότητας του ατόμου... Αλλά είναι ο αινιγματικός εναρκτήριος στίχος που έκανε τους οπαδούς σε όλο τον κόσμο να αναρωτιούνται πού βρίσκεται αυτή η βίλα και τι αντιπροσωπεύει.
Αποδεικνύεται ότι το Ørmen είναι το όνομα ενός χωριού του δήμου Fredrikstad στη Νορβηγία - και ότι η λέξη σημαίνει "φίδι" στα νορβηγικά.
Κάποιοι επιλέγουν να πιστεύουν ότι "η βίλα του Ørmen" δεν είναι μια φυσική τοποθεσία και ότι ο Bowie τη χρησιμοποιεί ως αναπαράσταση ενός αρνητικού χώρου, με το φίδι να αντιπροσωπεύει το επερχόμενο σκοτάδι και ότι το "μοναχικό κερί" είναι απλώς το φως που παλεύει να τρεμοπαίξει μέσα στο χάος. Πάντως, οι Νορβηγοί οπαδοί θα μπορούσαν να κάνουν κάτι χειρότερο από το να πάνε στο Ørmen και να ανακαλύψουν αν υπάρχει μια μαγική τοποθεσία όπου ο χρόνος και ο χώρος καταρρέουν, οδηγώντας σε ένα ανώτερο επίπεδο ύπαρξης. Αν ναι, ενημερώστε μας και μην ξεχάσετε να ψάλλετε τους στίχους του "Blackstar" αν το σκοτεινό ουράνιο σώμα αποκαλυφθεί.
"Κάτι συνέβη την ημέρα που πέθανε / Το πνεύμα σηκώθηκε ένα μέτρο και έκανε στην άκρη / Κάποιος άλλος πήρε τη θέση του και φώναξε γενναία / Είμαι ένας μαύρος αστέρας, είμαι ένας μαύρος αστέρας".