Την Παγκόσμια Ημέρα Μητρικής Γλώσσας, εξετάζουμε πώς οι καλλιτέχνες της ραπ και του χιπ-χοπ αναμειγνύουν τις γλώσσες και διαδίδουν μια καθομιλουμένη που αποτυπώνει τον σύγχρονο γαλλόφωνο κόσμο: πολυεθνικό, πολύγλωσσο και διαμορφωμένο από τη μετανάστευση.
Πάνω από τον σταθερό ρυθμό των κυμβάλων, το ραπ ντουέτο Lunatic βρίσκει το ρυθμό του και ανακοινώνει τους εαυτούς του στο ντεμπούτο κομμάτι του "Le Crime Paie": "Wesh, wesh, écoute fils".
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτό ήταν το 1996.
Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, στο κομμάτι"Bolide Noir", ο λονδρέζος ράπερ Central Cee θρηνεί για λίγο: "Είμαι στο Παρίσι, προσπαθώ να ρίξω rizz, αλλά δεν καταλαβαίνουν γιατί μιλάνε γαλλικά. Why does she keep saying wesh?"
Στα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ αυτών των κομματιών, το "wesh" - που προέρχεται από την Darija, μια διάλεκτο της αραβικής γλώσσας από τη Βόρεια Αφρική, και χρησιμοποιείται συχνά για να τονίσει δηλώσεις ή να χαιρετήσει άλλους - έχει εδραιώσει τη θέση του στην προφορική γαλλική γλώσσα. Μια λέξη που αρχικά διαδόθηκε από τις διασπορικές κοινότητες που ζούσαν στη Γαλλία και ακουγόταν συχνά στα banlieues, στα περίχωρα του Παρισιού είναι πλέον πανταχού παρούσα στους δρόμους των γαλλικών πόλεων και καταγεγραμμένη στο λεξικό Le Robert.
Το "Wesh" δεν είναι η μόνη λέξη που έχει εισέλθει στο γαλλικό λεξικό με αυτόν τον τρόπο. Στη διασταύρωση των γλωσσών, οι μουσικοί στη Γαλλία και τη γαλλόφωνη Αφρική γράφουν μια νέα ταυτότητα για τη γαλλική γλώσσα - μια ταυτότητα που υπάρχει στα σύνορα των πολιτισμών και διαμορφώνεται μέσα από την ιστορία του αποικισμού, της μετανάστευσης και της μουσικής.
Η επιρροή των banlieue του Παρισιού στη γλώσσα της γαλλικής ραπ και, κατ' επέκταση, στη γαλλική αργκό είναι αδιαμφισβήτητη. Καλλιτέχνες που βρίσκονται στην κορυφή των charts, όπως ο PNL και ο Kery James, αντλούν από τις εμπειρίες τους στα πολυεθνικά και παραμελημένα προάστια της γαλλικής πρωτεύουσας όχι μόνο στις ιστορίες που αφηγούνται, αλλά και στη γλώσσα που χρησιμοποιούν για να τις αφηγηθούν.
Το verlan - μια γλωσσική διαδικασία που συχνά μεταβάλλει τη σημασία των τυποποιημένων γαλλικών όρων - χρησιμοποιήθηκε στα προάστια πριν περάσει στην ευρέως ομιλούμενη γαλλική γλώσσα. Το λεξιλόγιό του δανείζεται από διάφορες γλώσσες, όπως η αραβική ή η Ρομανί, σύμφωνα με έγγραφο που δημοσιεύθηκε στο HAL Open Science. Τα κομμάτια της PNL, ειδικότερα, είναι διάσπαρτα με αραβικές λέξεις μέσα σε γαλλικές προτάσεις.
"Το Verlan θεωρείται εργαλείο για τη δημιουργία της αίσθησης του ανήκειν σε μια κοινωνία που κυριαρχείται από σταθερές αναπαραστάσεις, επιτρέποντας στους απογόνους μεταναστών να κατασκευάσουν τελικά θετικές υβριδικές ταυτότητες", εξηγεί το έγγραφο. Ζώντας σε μια εστία γλωσσικού remixing και πειραματισμού, οι καλλιτέχνες έχουν εκλαϊκεύσει μια καθομιλουμένη που μπορεί να επικοινωνήσει τις διασταυρούμενες ταυτότητές τους: πολύγλωσση και πολυεθνική- διασπορική και γαλλική.
Αλλά η γαλλική γλώσσα δεν ομιλείται, δεν καλλιεργείται και δεν επεκτείνεται μόνο στη Γαλλία. Περισσότερο από το 50% των γαλλόφωνων παγκοσμίως ζουν στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Γαλλοφωνίας. Η γαλλική αποικιοκρατία μετέφερε και επέβαλε τη γλώσσα της στις αυτόχθονες κοινότητες και στιγμάτισε τις τοπικές γλώσσες - μια πολιτική που συνεχίστηκε μετά την ανεξαρτησία σε πολλές πρώην αποικίες, σύμφωνα με ένα έγγραφο σχετικά με τις γλωσσικές πολιτικές στις γαλλικές αποικίες.
Ενώ η γαλλική γλώσσα διατηρεί μνήμες από την ιστορία της αποικιοκρατίας, εξακολουθεί να αποτελεί σταθερό στοιχείο της καθημερινής ζωής σε μετα-αποικιακές κοινωνίες, όπως αυτές της Αφρικής.
"Η γλώσσα είναι ένα λεπτό ζήτημα στην Αφρική", δήλωσε στην L'actualité ο Jean-Martial Kouamé, καθηγητής γλωσσολογίας και διευθυντής του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Félix Houphouët-Boigny. "Κάποιοι βλέπουν τα γαλλικά ως όχημα μετα-αποικιακής επιρροής, αλλά για τους περισσότερους ανθρώπους είναι απλώς μια αφρικανική γλώσσα".
Με την πάροδο των ετών, ο ζουρλομανδύας γύρω από τη χρήση και την εκπαίδευση της γαλλικής γλώσσας λύθηκε, κόπηκε και αναδιαμορφώθηκε: στο Αμπιτζάν, οι κάτοικοι του Ελεφαντοστού συνδυάζουν τη δομή της γαλλικής γλώσσας με την ιβοριανή αργκό, ή nouchi, για να ανακαλύψουν εκ νέου τη γλώσσα. Η γαλλική γλώσσα της Ακτή Ελεφαντοστού έχει αναπτύξει μια ισχυρή συγγένεια με το nouchi κατά τη διάρκεια 30 ετών γλωσσικής ανάμειξης.
Αυτή η υβριδική γλώσσα ομιλείται ευρέως και έχει απήχηση στο κοινό. "Προσπαθήσαμε να ραπάρουμε σε καθαρά γαλλικά, αλλά κανείς δεν μας άκουγε", εξήγησε ο Dofy, ένας καλλιτέχνης του χιπ-χοπ από την Ακτή Ελεφαντοστού, στους New York Times. "Έτσι δημιουργούμε λέξεις από τη δική μας πραγματικότητα και μετά διαδίδονται".
Εξαπλώθηκαν, μάλιστα, στους γαλλόφωνους πολύ πέρα από την Ακτή Ελεφαντοστού: οι λέξεις nouchi "s'enjailler" (απολαμβάνω) και "boucantier" (party animal) έγιναν πανταχού παρούσες στους δρόμους των πόλεων της Γαλλίας και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εδραιώνοντας τελικά τη θέση τους στο γαλλικό λεξικό Petit Larousse (πηγή στα Αγγλικά).
Ενώ η ανάμειξη των γλωσσών έχει επεκτείνει τον τρόπο με τον οποίο μιλιούνται, εκτελούνται και αναρτώνται στο διαδίκτυο τα γαλλικά, ιδρύματα όπως η Académie Française αργούν να αποδεχτούν αυτό το μεταβαλλόμενο γλωσσικό τοπίο. Το Verlan, για παράδειγμα, έχει αγνοηθεί σε μεγάλο βαθμό από την Académie, όπως διερευνάται σε ένα έγγραφοσχετικά με τις εναλλακτικές πρακτικές γλωσσολογίας.
Όταν η γαλλομαλλιώτισσα τραγουδίστρια Aya Nakamura εμφανίστηκε στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2024 στο Παρίσι, ήταν μια δημόσια αναγνώριση των διασταυρούμενων ταυτοτήτων του γαλλικού πληθυσμού. Τα τραγούδια της Nakamura ενσωματώνουν συχνά εκφράσεις από άλλες γλώσσες και αστική αργκό στους γαλλικούς στίχους και πολλοί είδαν την παράσταση και ιδιαίτερα τη γλώσσα της ως αντανάκλαση της σύγχρονης Γαλλίας.
Καθώς η γαλλική ραπ και το χιπ-χοπ γίνονται πιο δημοφιλή, η γλώσσα τους βρίσκει το δρόμο της πέρα από τον γαλλόφωνο κόσμο - τις περισσότερες φορές μέσω συνεργασιών μεταξύ αγγλόφωνων καλλιτεχνών όπως ο Dave και ο Central Cee, οι οποίοι έχουν καθιερωμένο παγκόσμιο κοινό.
"Μια γλώσσα που ανανεώνεται, που βλέπει νέες λέξεις να γεννιούνται μέσα της, είναι μια γλώσσα που τα πάει καλά", δήλωσε στο Franceinfo η γλωσσολόγος Aurore Vincenti. Καθώς οι καλλιτέχνες αποτυπώνουν τους ποικίλους ήχους του γαλλόφωνου κόσμου στη μουσική τους, διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής της γαλλικής γλώσσας - κάτι που θα μπορούσε να είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της.