Τα ψάρια κλόουν καθορίζουν την κοινωνική τους ιεραρχία μέσα στην ομάδα από τα χρώματα και το μέγεθος του σώματός τους
Το να ντύνεσαι ώστε να δείχνεις πιο μεγάλος είναι ένα από τα τυπικά εφηβικά στάδια μετάβασης, όμως δεν το κάνουν μόνο οι άνθρωποι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Έχει διαπιστωθεί ότι τα νεαρά ψάρια κλόουν χάνουν την επιπλέον λευκή κάθετη ρίγα τους σε μικρότερη ηλικία όταν περιβάλλονται από μεγαλύτερα ψάρια.
Μια νέα μελέτη από το Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας Οκινάουα (OIST) αποκαλύπτει πώς τα νεαρά ψάρια-ανεμώνης τομάτας (tomato anemonefish) αντιδρούν στις κοινωνικές επιρροές μέσα σε έναν κόσμο με αυστηρή ιεραρχία.
Οι ρίγες των ψαριών κλόουν δείχνουν την ιεραρχία
Μέσα στις ξενιστικές ανεμώνες, το είδος επιτρέπει συνήθως μόνο ένα αναπαραγωγικό ζευγάρι, ενώ τα νεότερα, υποδεέστερα ψάρια αναγνωρίζονται εύκολα από το μέγεθός τους και από μία ή δύο επιπλέον λευκές ρίγες.
«Έχουμε δείξει στο παρελθόν ότι τα ψάρια-ανεμώνης μετρούν τις λωρίδες για να αναγνωρίσουν το ένα το άλλο. Ξέρουμε, λοιπόν, ότι οι λωρίδες, οι λευκές κάθετες ρίγες που χαρακτηρίζουν τα ψάρια κλόουν, είναι απαραίτητες για την επικοινωνία», εξηγεί η δρ Λόρι Μίτσελ, κύρια συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS Biology (πηγή στα Αγγλικά).
Σε περίπου ένα τρίτο των ειδών ψαριών-ανεμώνης, αυτές οι λωρίδες χάνονται καθώς περνούν στην ενηλικίωση. Αυτό συμβαίνει κυρίως στα είδη που ζουν σε μικρότερες ομάδες, πιθανόν επειδή οι πιο έντονες διαφορές μεγέθους μέσα στην ιεραρχία καθιστούν τους καβγάδες πιο επικίνδυνους, οπότε οι οπτικοί δείκτες θέσης είναι σημαντικοί για την επιβίωση.
Για να καταλάβουν πώς και γιατί συμβαίνει αυτή η αλλαγή, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν κάμερες για να παρακολουθήσουν νεαρά ψάρια σε ανεμώνες με ενήλικα άτομα, σε άδειες ή τεχνητές ανεμώνες και σε περιβάλλοντα χωρίς ανεμώνες.
Προς έκπληξή τους διαπίστωσαν ότι η απώλεια των λωρίδων επιταχυνόταν όταν υπήρχαν ενήλικα άτομα, παρότι οι επιπλέον λωρίδες δηλώνουν χαμηλότερο βαθμό στην ιεραρχία.
«Αυτό μας φάνηκε αρχικά πολύ αντιδιαισθητικό, καθώς ξέρουμε ότι οι επιπλέον λωρίδες χρησιμοποιούνται για να σηματοδοτήσουν την υποτέλειά τους», λέει η δρ Μίτσελ.
Γιατί τα ψάρια κλόουν χάνουν τις ρίγες τους;
Μετά την εκκόλαψη, τα ψάρια-ανεμώνης περνούν ένα σύντομο διάστημα στην ανοιχτή θάλασσα, προτού βρουν τελικά μια ανεμώνη που θα γίνει το σπίτι τους. Οι «μωρουδιακές» ρίγες τους ίσως τα βοηθούν να φαίνονται ακίνδυνα και να αποφεύγουν τις συγκρούσεις με τα ενήλικα ψάρια που ήδη ζουν εκεί, υποθέτουν οι ερευνητές.
Πριν όμως εμφανιστούν νέοι αντίπαλοι, μπορεί να βιάζονται και τα ίδια να εδραιώσουν τη θέση τους στη νέα τους κοινωνία. Αυτό, εκτιμούν οι ερευνητές, θα μπορούσε να εξηγεί γιατί χάνουν τις ρίγες τους τόσο νωρίς.
Αντίθετα, σε ακατοίκητες ανεμώνες, τα ψάρια διαπιστώθηκε ότι διατηρούν τις επιπλέον λωρίδες για περισσότερο χρόνο, πιθανόν ως ένα είδος «ασφαλιστηρίου συμβολαίου» απέναντι στον κίνδυνο έξωσης από ενήλικα άτομα που θα εισβάλουν.
«Η έρευνα αυτή μάς βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα πώς τα χρωματικά σχέδια των ζώων εξελίχθηκαν ώστε να είναι αναπτυξιακά ευέλικτα και να προσαρμόζονται σε απρόβλεπτες περιβαλλοντικές συνθήκες», λέει η δρ Μίτσελ.
«Μας δίνει ένα επιπλέον επίπεδο κατανόησης και εκτίμησης για το πώς και γιατί τα χρωματικά μοτίβα των ψαριών μπορούν να σχηματίζονται και να αλλάζουν μέσα στη διάρκεια μιας μόνο ζωής.»
Πώς χάνουν τα ψάρια κλόουν τις ρίγες τους;
Οι λευκές ρίγες των ψαριών κλόουν αποτελούνται από ειδικά κύτταρα που αντανακλούν το φως, τα λεγόμενα ιριδοφόρα.
Εξετάζοντάς τα στο μικροσκόπιο, οι ερευνητές παρατήρησαν μαζικό κυτταρικό θάνατο: «Τα κύτταρα συρρικνώνονται, οι μεμβράνες τους ζαρώνουν και οι πυρήνες τους κατακερματίζονται», εξηγεί η δρ Μίτσελ.
Στη συνέχεια, τις λευκές λωρίδες αντικαθιστά το χαρακτηριστικό πορτοκαλί δέρμα τους.
«Τα χαρακτηριστικά της χρώσης, όπως αυτές οι λευκές λωρίδες, αντιμετωπίζονται συχνά ως απλά οπτικά σημάδια, στην πραγματικότητα όμως φέρουν πλούσιο βιολογικό νόημα», σημειώνει ο καθηγητής Βενσάν Λοντέ, συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Η μελέτη αυτή δείχνει ότι, συνδυάζοντας την οικολογία, την εξέλιξη, τη γονιδιωματική και την αναπτυξιακή βιολογία, μπορούμε να προχωρήσουμε πέρα από την απλή περιγραφή των χρωματικών μοτίβων, στην κατανόηση του τι πραγματικά κάνουν.»