Από την Ισπανία έως το Λουξεμβούργο: Πώς ρυθμίζεται η ευθανασία στην Ευρώπη

Η υπόθεση της Νοέλια Καστίγιο, μιας 25χρονης Ισπανίδας που υποβλήθηκε σε ευθανασία έπειτα από μακρά νομική μάχη, έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για τη φροντίδα στο τέλος της ζωής.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η Καστίγιο, η οποία έμεινε παραπληγική μετά από απόπειρα αυτοκτονίας το 2022, έπειτα από σεξουαλική επίθεση, υποβλήθηκε σε ευθανασία την Πέμπτη 26 Μαρτίου σε μονάδα υγείας κοντά στη Βαρκελώνη.

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε όλη την Ισπανία, καθώς ο πατέρας της άσκησε προσφυγή, με τη στήριξη της συντηρητικής οργάνωσης Abogados Cristianos (Χριστιανοί Δικηγόροι), υποστηρίζοντας ότι η γυναίκα δεν είχε την ψυχική ικανότητα να λάβει αυτή την απόφαση.

Μετά από διαδικασία 20 μηνών, κατά την οποία εξέδωσαν αποφάσεις το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας, το Συνταγματικό Δικαστήριο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όλες οι κρίσεις επικύρωσαν την απόφαση της Καστίγιο.

Στην Ισπανία, η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία νομιμοποιήθηκαν το 2021. Οι ασθενείς πρέπει να πάσχουν από σοβαρή και ανίατη ασθένεια ή από σοβαρή, χρόνια και εξουθενωτική πάθηση, πιστοποιημένη από τον θεράποντα ιατρό.

Οφείλουν να υποβάλουν δύο αιτήματα, εθελοντικά και χωρίς καμία εξωτερική πίεση, με απόσταση τουλάχιστον 15 ημερολογιακών ημερών μεταξύ τους.

Άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου επιτρέπεται η ευθανασία από γιατρούς είναι το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία.

Πώς ρυθμίζεται ο υποβοηθούμενος θάνατος στην Ευρώπη;

Ολλανδία

Η Ολλανδία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που νομιμοποίησε την ευθανασία, το 2002.

Ο νόμος επιτρέπει την ευθανασία όταν ο ασθενής υποφέρει αφόρητα, χωρίς προοπτική ανάρρωσης. Αυτό αφορά τόσο τις ψυχιατρικές όσο και τις σωματικές ασθένειες.

Η ολλανδική νομοθεσία απαιτεί από τους γιατρούς να πληρούν ορισμένα κριτήρια πριν προβούν σε ευθανασία: Πρέπει να βεβαιωθούν ότι το αίτημα του ασθενούς είναι εθελοντικό και ώριμα σκεπτόμενο και ότι η οδύνη του είναι αφόρητη, χωρίς προοπτική βελτίωσης.

Οφείλουν επίσης να ενημερώσουν τον ασθενή για την κατάστασή του και την πρόγνωση, να καταλήξουν στο ότι δεν υπάρχει εύλογη εναλλακτική λύση και να ζητήσουν τη γνώμη ανεξάρτητου γιατρού.

Βέλγιο

Το Βέλγιο αποποινικοποίησε την ευθανασία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, το 2002.

Η διαδικασία πρέπει να ζητηθεί από τον ίδιο τον ασθενή, ο οποίος τη στιγμή της αίτησης πρέπει να είναι σε πλήρη διαύγεια και ενσυνείδητος. Ο ασθενής πρέπει να πάσχει από τελικού σταδίου νόσημα και να βιώνει επίμονο και αφόρητο σωματικό και/ή ψυχικό πόνο που δεν μπορεί να ανακουφιστεί.

Λουξεμβούργο

Το 2009, το Λουξεμβούργο υιοθέτησε νομοθεσία για την ευθανασία και την υποβοηθούμενη αυτοκτονία, προσφέροντας στους ασθενείς τη δυνατότητα να πεθάνουν εάν η οδύνη τους κρίνεται αφόρητη.

Για να ζητήσει τη διαδικασία, ο ασθενής πρέπει να έχει ανίατο νόσημα που οφείλεται σε ατύχημα ή ασθένεια.

Το αίτημα πρέπει να υποβληθεί ενώ ο ασθενής είναι σε συνείδηση, ενήλικος και ικανός να λαμβάνει μόνος του αποφάσεις, χωρίς εξωτερικές πιέσεις.

Αυστρία

Η Αυστρία επιτρέπει τον υποβοηθούμενο θάνατο από το 2022. Το αυστριακό μοντέλο επιτρέπει αποκλειστικά τον εθελοντικό υποβοηθούμενο θάνατο, κατά τον οποίο ο ασθενής πρέπει να λάβει ο ίδιος το φάρμακο, το οποίο χορηγείται από φαρμακείο μετά από αυστηρή διαδικασία έγκρισης.

Δικαίωμα πρόσβασης έχουν μόνο ενήλικοι με ικανότητα λήψης αποφάσεων που πάσχουν από σοβαρή, ανίατη και μόνιμη ασθένεια, η οποία προκαλεί «μόνιμο περιορισμό του τρόπου ζωής».

Ποιες χώρες εξετάζουν τη νομιμοποίηση του υποβοηθούμενου θανάτου;

Στη Γαλλία, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεσμεύτηκε, με την επανεκλογή του το 2022, να φέρει νομοσχέδιο για τον υποβοηθούμενο θάνατο.

Το σχέδιο νόμου προκαλεί αντιδράσεις από τότε που παρουσιάστηκε επίσημα, το 2024. Έκτοτε το κείμενο πηγαινοέρχεται μεταξύ Εθνοσυνέλευσης και Γερουσίας. Η διαδικασία παραμένει σε εξέλιξη, και το επόμενο βήμα είναι η δεύτερη ανάγνωσή του στη Γερουσία.

Το πορτογαλικό κοινοβούλιο ενέκρινε το 2023 νόμο για την ευθανασία και τον υποβοηθούμενο θάνατο, ωστόσο δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ. Ο νόμος έχει δεχθεί δύο προεδρικά βέτο και έχει προσβληθεί στο συνταγματικό δικαστήριο της χώρας.

Πέρυσι, η κυβέρνηση της Μάλτας ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για την εθελοντική υποβοηθούμενη ευθανασία, προκειμένου να αποφασίσει αν θα καταθέσει νομοθετική πρόταση.

Στη Σλοβενία, σε συμβουλευτικό δημοψήφισμα το 2024, οι ψηφοφόροι τάχθηκαν υπέρ του υποβοηθούμενου θανάτου, τον οποίο η Εθνοσυνέλευση μετέτρεψε σε νόμο το 2025. Ωστόσο, σε δεύτερο, δεσμευτικό δημοψήφισμα στα τέλη του περασμένου έτους, το 53% των ψηφοφόρων απέρριψε τον νόμο. Η εφαρμογή του θα ανασταλεί πλέον για τουλάχιστον έναν χρόνο.