Ερευνητές αναλύουν πάνω από 3.700 αναφορές ονείρων και καταλήγουν σε καλύτερη εικόνα για το τι επηρεάζει το περιεχόμενό τους
Στη Γαλλία, ορισμένοι πιστεύουν ότι αν φας τυρί πριν πέσεις για ύπνο, θα δεις τρελά όνειρα. Η επιστήμη όμως δείχνει αλλού: το περιεχόμενο των ονείρων μας φαίνεται να διαμορφώνεται από έναν συνδυασμό προσωπικότητας και βιωμένων εμπειριών, και όχι από το καμαμπέρ και το τσένταρ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Γιατί τα όνειρα καμιά φορά μοιάζουν τυχαία και χαοτικά, ενώ άλλες φορές είναι καθηλωτικά και περίεργα συνεκτικά; Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι η απάντηση δεν είναι η τύχη.
Ερευνητές της IMT School for Advanced Studies Lucca στην Ιταλία αμφισβήτησαν την αντίληψη ότι τα όνειρα είναι τυχαία παράγωγα της ψυχικής δραστηριότητας. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Communications Psychology, δείχνει ότι πρόκειται για ένα σύστημα που επηρεάζεται από τη σκέψη, το συναίσθημα και το πλαίσιο.
Η έρευνα ανέλυσε περισσότερες από 3.700 αναφορές ονείρων και εμπειριών σε εγρήγορση, που συλλέχθηκαν από 287 συμμετέχοντες ηλικίας 18 έως 70 ετών.
Σε διάστημα δύο εβδομάδων, οι εθελοντές κατέγραφαν τις εμπειρίες τους, ενώ οι ερευνητές συνέλεγαν λεπτομερή στοιχεία για την ποιότητα του ύπνου, τα γνωστικά μοτίβα, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και άλλες ψυχολογικές παραμέτρους.
Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν προηγμένα εργαλεία επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (NLP, ένα είδος τεχνητής νοημοσύνης) για να αναλύσουν τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες περιέγραφαν την καθημερινότητά τους και τα όνειρά τους.
Τα όνειρα δεν είναι τυχαία
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα όνειρα μόνο τυχαία δεν είναι, αλλά εμφανίζουν ξεκάθαρα μοτίβα. Αντανακλούν έναν συνδυασμό εσωτερικών χαρακτηριστικών και εξωτερικών επιρροών. Όσοι κατά τη διάρκεια της μέρας πηδούν από τη μία άσχετη σκέψη στην άλλη ανέφεραν συχνά όνειρα αποσπασματικά, που άλλαζαν γρήγορα. Αντίθετα, όσοι θεωρούν ότι τα όνειρα έχουν νόημα συνήθως τα βιώνουν πιο ζωντανά και καθηλωτικά.
Εξωτερικά γεγονότα έπαιξαν επίσης ρόλο. Κατά την πανδημία της COVID-19, τα όνειρα έγιναν εντονότερα και συχνά επικεντρώνονταν στον περιορισμό και την απομόνωση, διαπίστωσε η μελέτη. Καθώς η ζωή επέστρεφε σταδιακά στην κανονικότητα, αυτά τα μοτίβα εξασθένησαν, υποδηλώνοντας ότι τα όνειρα μεταβάλλονται παράλληλα με την ψυχολογική μας κατάσταση.
Καθημερινή ζωή, αλλά αλλιώς
Αντί να αναπαράγουν απλώς την καθημερινότητα, τα όνειρα φαίνεται να τη μετασχηματίζουν. Καθημερινά στοιχεία, όπως χώροι εργασίας, νοσοκομεία ή σχολεία, σπάνια εμφανίζονται ως πιστά αντίγραφα. Αντίθετα, αναδιοργανώνονται σε άγνωστα και συχνά σουρεαλιστικά σκηνικά, που συνδυάζουν διαφορετικά πλαίσια και οπτικές.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα όνειρα δεν είναι απλώς αντανάκλαση παρελθόντων εμπειριών, αλλά μια δυναμική διαδικασία που διαμορφώνεται από το ποιοι είμαστε και τι ζούμε», δήλωσε η Βαλεντίνα Έλτσε, κύρια συγγραφέας της μελέτης.
Η μελέτη δείχνει επίσης πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προωθήσει την έρευνα για τα όνειρα. Τα μοντέλα NLP μπορούν να αναλύουν τις αφηγήσεις ονείρων με ακρίβεια συγκρίσιμη με αυτήν των ανθρώπινων αξιολογητών. Αυτό ανοίγει νέες δυνατότητες για τη μελέτη της συνείδησης, της μνήμης και της ψυχικής υγείας σε μεγάλη κλίμακα και με συνεκτικό τρόπο.
Έτσι, παρότι ίσως να μην μπορείτε να επηρεάσετε τις νυχτερινές σας περιπέτειες τρώγοντας τυρί, τα όνειρα φαίνεται πράγματι να διαμορφώνονται από μετρήσιμες δυνάμεις, τόσο μέσα όσο και έξω από το μυαλό.