Ελλάδα: Μόνο 1 στα 5 νέα φάρμακα φτάνει στους ασθενείς- Η «κληρονομιά» των Μνημονίων

Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή ιατρικής και φαρμακευτικής καινοτομίας, με θεραπείες που υπόσχονται να αλλάξουν ριζικά την αντιμετώπιση του καρκίνου, των σπάνιων παθήσεων και χρόνιων νοσημάτων.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ωστόσο, για πολλούς Έλληνες ασθενείς, αυτή η καινοτομία παραμένει μακρινή.

Νέα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τον Σύνδεσμο Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και την διεθνή εταιρεία δεδομένων IQVIA δείχνουν ότι η Ελλάδα συνεχίζει να υστερεί σημαντικά στην πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες, τόσο σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο όσο και σε σχέση με τις μεγαλύτερες αγορές της Ευρώπης.

Σύμφωνα με τη μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator 2025 της EFPIA και της IQVIA, λιγότερα νέα φάρμακα φτάνουν στην ελληνική αγορά, η αναμονή για τους ασθενείς παραμένει εξαιρετικά μεγάλη και ολοένα περισσότερες φαρμακευτικές εταιρείες εμφανίζονται απρόθυμες να λανσάρουν νέα προϊόντα στην Ελλάδα.

Μόνο 69 από τα 168 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) την περίοδο 2021-2024 έφτασαν στην Ελλάδα. Από αυτά, μόλις τα 36 είναι πλήρως προσβάσιμα στους ασθενείς μέσω του συστήματος αποζημίωσης, ενώ τα υπόλοιπα διατίθενται μόνο μέσω περιοριστικών διαδικασιών, όπως ο ΙΦΕΤ και τα Συστήματα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης.

Αυτό σημαίνει ότι ο Έλληνας ασθενής έχει απρόσκοπτη πρόσβαση μόλις σε 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας, περιορισμένη πρόσβαση σε άλλο 1 στα 5 και καμία πρόσβαση στα υπόλοιπα 3 στα 5 νέα φάρμακα.

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται και από τη δεύτερη μελέτη που παρουσιάστηκε, η οποία εξέτασε την πορεία 214 νέων καινοτόμων φαρμάκων που εγκρίθηκαν από τον EMA την περίοδο 2022-2025.

Από αυτά, μόνο 42 – δηλαδή περίπου το 20% – είναι σήμερα διαθέσιμα στην ελληνική αγορά.

«Η επικαιροποιημένη έκδοση της μελέτης που κάνουμε κάθε χρόνο σχετικά με την πρόσβαση στα νέα καινοτόμα φάρμακα στη χώρα μας, έδειξε φέτος ότι 3 στα 5 καινοτόμα φάρμακα, κατά τα φαινόμενα, δεν θα είναι διαθέσιμα τα επόμενα χρόνια στους Έλληνες ασθενείς» είπε στο euronews ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, ΟλύμπιοςΠαπαδημητρίου.

«Αυτό στην πράξη σημαίνει πως κάποιοι άνθρωποι που μπορεί να πάσχουν από ένα πολύ σοβαρό χρόνιο νόσημα, όπως είναι για παράδειγμα διάφοροι τύποι καρκίνου, νοσήματα του αίματος ή και πολλά άλλα νοσήματα και σπάνια μπορεί να μην έχουν πρόσβαση σε εκείνη τη θεραπεία που είναι η καταλληλότερη για αυτούς. Γιατί καλώς ή κακώς, κάθε φάρμακο ανταποκρίνεται σε κάποιους ανθρώπους. Δεν υπάρχει ένα φάρμακο για μια νόσο που να καλύπτει τους πάντες. Είναι σημαντικό να είναι στην ευχέρεια επιλογής του θεράποντα γιατρού μια μεγαλύτερη γκάμα θεραπευτικών επιλογών.»

Μεγαλώνει το χάσμα με την Ευρώπη

Η καθυστέρηση παραμένει επίσης εξαιρετικά υψηλή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της EFPIA, απαιτούνται κατά μέσο όρο 641 ημέρες – σχεδόν 21 μήνες – από την ευρωπαϊκή έγκριση ενός φαρμάκου μέχρι να αποζημιωθεί στην Ελλάδα. Παρότι πρόκειται για οριακή βελτίωση σε σχέση με τις 654 ημέρες της προηγούμενης μελέτης, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο εμφανής σε σύγκριση με χώρες όπως η Γερμανία, όπου η πρόσβαση στα νέα φάρμακα επιτυγχάνεται κατά μέσο όρο σε μόλις 158 ημέρες. Στην Ιταλία ο αντίστοιχος χρόνος είναι 441 ημέρες, ενώ στην Αυστρία 363 ημέρες.

Η Ελλάδα βρίσκεται επίσης χαμηλά στη συνολική διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ευρώπη. Η χώρα εμφανίζει ποσοστό διαθεσιμότητας 41%, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 45%. Αντίθετα, η Γερμανία αγγίζει το 93%, η Αυστρία το 85% και η Ιταλία το 79%.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η κατάσταση δείχνει να επιδεινώνεται. Η νέα μελέτη της IQVIA καταγράφει σαφή μείωση της πρόθεσης των φαρμακευτικών εταιρειών να φέρουν νέα καινοτόμα φάρμακα στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, 101 από τα 131 νέα καινοτόμα φάρμακα που δεν έχουν ακόμη τιμή στην Ελλάδα εκτιμάται ότι δεν θα λανσαριστούν ποτέ στη χώρα, με βάση τις απαντήσεις των ίδιων των εταιρειών.

Παράλληλα, σχεδόν τα μισά από τα καινοτόμα φάρμακα που έχουν ήδη λάβει τιμή στην Ελλάδα δεν πρόκειται να υποβληθούν για αποζημίωση. Μόλις 2 από τα 41 τιμολογημένα φάρμακα θεωρούνται «βέβαιο» ότι θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον στους Έλληνες ασθενείς.

Η «κληρονομιά» των Μνημονίων

Οι εταιρείες αποδίδουν αυτή την επιφυλακτικότητα κυρίως στο οικονομικό περιβάλλον της ελληνικής αγοράς και ειδικότερα στις υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές (clawback και rebates), οι οποίες – όπως υποστηρίζουν – καθιστούν την Ελλάδα λιγότερο ελκυστική ως αγορά για την εισαγωγή νέων θεραπειών.

Τα αυστηρά μέτρα μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα είναι "κληρονομιά" της κρίσης χρέους. Τότε είχαν διαπιστωθεί υπέρογκες δαπάνες για φαρμακευτικά σκευάσματα και θεραπείες, που σε πολλές περιπτώσεις ήταν αποτέλεσμα απάτης ή διαφθοράς.

Σήμερα ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) προειδοποιεί ότι αυτά τα ίδια μετρά σταματούν πολλά καινοτόμα φάρμακα από το να φτάσουν στους Έλληνες ασθενείς.

_«_Είμαστε θύματα των Μνημονίων» εξηγεί ο Γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ κ. Μιχάλης Χειμώνας στο euronews. «Τότε κόψαμε τις δημόσιες δαπάνες και τώρα πληρώνουμε αυτήν ακριβώς την ενέργεια. Αυτό που ζητάμε από την πολιτεία για τα επόμενα τρία χρόνια είναι ένα ξεκάθαρο, διαφανές πλαίσιο όσον αφορά τη φαρμακευτική δαπάνη, το οποίο θα στέκεται σε δύο πυλώνες: Ο ένας πυλώνας θα είναι ο επαναπροσδιορισμός της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης που να καλύπτει τις ανάγκες των πολιτών και ο δεύτερος με ψηφιακά εργαλεία και ελέγχους να κάνουμε ακόμα πιο αποδοτική τη φαρμακευτική δαπάνη.»

Σύμφωνα με τη μελέτη, η πιθανότητα ένα νέο καινοτόμο φάρμακο να μην κυκλοφορήσει καθόλου στην Ελλάδα έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Το ποσοστό των φαρμάκων που εκτιμάται ότι «δεν θα διατεθούν» αυξήθηκε από 49% την περίοδο 2021-2024 σε 62% για την περίοδο 2022-2025.

Οι μεγαλύτερες δυσκολίες καταγράφονται σε εξειδικευμένες κατηγορίες θεραπειών, όπως τα «ορφανά φάρμακα» (orphan drugs, φαρμακευτικά προϊόντα που αναπτύσσονται ειδικά για τη διάγνωση, πρόληψη ή θεραπεία σπάνιων, απειλητικών για τη ζωή ή σοβαρών χρόνιων παθήσεων) και οι συνδυαστικές θεραπείες.

Στις τελευταίες, το ποσοστό διαθεσιμότητας στην Ελλάδα κατέρρευσε στο 30%, από 57% στην προηγούμενη μέτρηση.

Στο μεταξύ, ένα νέο θεσμικό ζήτημα προκαλεί πρόσθετη ανησυχία στον κλάδο. Σύμφωνα με την παρουσίαση του ΣΦΕΕ, η επικείμενη αλλαγή στο «καλάθι» των χωρών που χρησιμοποιούνται για την τιμολόγηση φαρμάκων στην Ελλάδα ενδέχεται να επιβραδύνει ακόμη περισσότερο την πρόσβαση σε νέες θεραπείες.

Όπως επισημάνθηκε, η αντικατάσταση χωρών όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Ιταλία από την Πολωνία, τη Σλοβενία και την Τσεχία στο νέο σύστημα αναφοράς θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 79 επιπλέον ημέρες καθυστέρησης στη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα. Αυτό θα σήμαινε ότι η συνολική αναμονή για έναν Έλληνα ασθενή θα μπορούσε να ξεπεράσει τα δύο χρόνια.

Ευρωπαϊκό πρόβλημα

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η ίδια η Ευρώπη εμφανίζει αυξανόμενες ανισότητες στην πρόσβαση σε νέα φάρμακα.

Σύμφωνα με τη μελέτη W.A.I.T. Indicator, ο μέσος χρόνος διαθεσιμότητας στην ΕΕ ανέρχεται πλέον στις 597 ημέρες, αυξημένος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Παράλληλα, μόνο το 28% των νέων φαρμάκων είναι πλήρως διαθέσιμο στους Ευρωπαίους ασθενείς μέσω των εθνικών συστημάτων αποζημίωσης.

Η εικόνα αναδεικνύει ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα: ενώ η Ευρώπη εγκρίνει νέες θεραπείες μέσω του EMA, η πραγματική πρόσβαση των ασθενών εξαρτάται τελικά από τις εθνικές πολιτικές αποζημίωσης, τις δημοσιονομικές δυνατότητες και την ελκυστικότητα κάθε αγοράς για τις φαρμακευτικές εταιρείες.

Ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί επαναπροσδιορισμό της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού, αλλά και βελτίωση της αποδοτικότητας του συστήματος μέσω ελέγχων στη συνταγογράφηση και μεγαλύτερης αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων.

Ο σύνδεσμος ζητά επίσης ένα σταθερό και προβλέψιμο τριετές πλαίσιο πολιτικής, το οποίο – όπως αναφέρει – θα επέτρεπε στις φαρμακευτικές εταιρείες να σχεδιάσουν επενδύσεις και λανσαρίσματα στην ελληνική αγορά.

Για τους ασθενείς, όμως, το ζήτημα είναι πολύ πιο απλό και άμεσο: αν η θεραπεία που χρειάζονται θα είναι διαθέσιμη τη στιγμή που τη χρειάζονται.