Το κατεστραμμένο από τον πόλεμο ουκρανικό δίκτυο ηλεκτροδότησης προετοιμάζεται για τη νέα φάση του καύσωνα
Η Ευρώπη ψήνεται από τον πιο έντονο καύσωνα που έχει καταγραφεί ποτέ, με τις θερμοκρασίες να σπάνε ιστορικά ρεκόρ σε όλη την ήπειρο και το κύμα ζέστης να μετατοπίζεται πλέον ανατολικά, προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τι τον προκαλεί
Ο καύσωνας τροφοδοτείται από αυτό που οι μετεωρολόγοι αποκαλούν omega block, ένα μοτίβο καιρού που πήρε το όνομά του από το ελληνικό γράμμα λόγω του σχήματος που σχηματίζει στην ατμόσφαιρα. Καυτός, ξηρός αέρας από τη Βόρεια Αφρική παγιδεύεται πάνω από μια περιοχή, καθώς τα συστήματα χαμηλής πίεσης γύρω της δεν του επιτρέπουν να απομακρυνθεί. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι θερμοκρασίες έχουν εκτιναχθεί έως και 18°C πάνω από τον εποχικό μέσο όρο. Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη: μόλις περίπου το 20% των ευρωπαϊκών νοικοκυριών διαθέτει κλιματισμό, ενώ μεγάλο μέρος του κτιριακού αποθέματος έχει χτιστεί για να διατηρεί τη ζέστη, όχι για να την αποβάλλει.
Πρόκειται επίσης για το δεύτερο μεγάλο κύμα καύσωνα που πλήττει την Ευρώπη μέσα σε δύο μήνες. Το πρώτο ξεκίνησε στις 24 Μαΐου, με θερμοκρασίες 10-15°C πάνω από τα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα, προκαλώντας ορισμένους θανάτους.
Η έκταση του φαινομένου
Τουλάχιστον 130 εκατομμύρια άνθρωποι σε κεντρική και ανατολική Ευρώπη βρέθηκαν αντιμέτωποι τη Δευτέρα με θερμοκρασίες άνω των 35°C, από περισσότερους από 190 εκατομμύρια την προηγούμενη ημέρα, σύμφωνα με ανάλυση του AFP. Περισσότεροι από 269 εκατομμύρια κάτοικοι της ηπείρου αναμένεται να δουν τη θερμοκρασία να ξεπερνά τους 30°C.
Η επιστημονική ομάδα World Weather Attribution ανέφερε ότι ο καύσωνας θα ήταν «σχεδόν αδύνατος» τόσο νωρίς μέσα στο καλοκαίρι χωρίς την κλιματική αλλαγή. Ο επικεφαλής του ΠΟΥ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους προειδοποίησε ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στη Γη, με ρυθμό διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Ο απολογισμός των θυμάτων
Περισσότεροι από 1.300 υπερβάλλοντες θάνατοι έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη από τις 21 Ιουνίου, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, συμπεριλαμβανομένων παιδιών που πέθαναν μέσα σε κλειδωμένα αυτοκίνητα και νέων που πνίγηκαν αναζητώντας δροσιά σε αφύλακτα σημεία για κολύμπι.
Η Γαλλία είναι από τις χώρες που επλήγησαν πιο σοβαρά. Η εθνική υγειονομική υπηρεσία της χώρας κατέγραψε περίπου 1.000 περισσότερους θανάτους από τους αναμενόμενους μόνο από τις 24 Ιουνίου, με την πλειονότητα να αφορά άτομα 65 ετών και άνω. Τουλάχιστον 74 θάνατοι από πνιγμό έχουν αναφερθεί στη Γαλλία από τις 18 Ιουνίου. Ο ποδοσφαιριστής της Ligue 2 Κένζο Κιές πέθανε επίσης, καθώς φέρεται να πνίγηκε στον ποταμό Ροδανό στη διάρκεια του καύσωνα. Στην Πολωνία, την Κυριακή μόνο καταγράφηκαν 17 πνιγμοί.
Ο Τέντρος χαρακτήρισε το θερμικό στρες «σιωπηλό δολοφόνο» και κάλεσε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εφαρμόσουν σχέδια δράσης για την προστασία της υγείας από τον καύσωνα.
Τα ρεκόρ
Οι θερμοκρασίες έσπασαν τα εθνικά ρεκόρ σε μεγάλο μέρος της κεντρικής Ευρώπης μέσα στο Σαββατοκύριακο:
Τσεχία: 41,9°C στο Ντοκσάνι, βόρεια της Πράγας, η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει σημειωθεί ποτέ στη χώρα. «Είναι η πρώτη φορά που καταγράφουμε θερμοκρασία 41 βαθμών στο επίσημο δίκτυο μετεωρολογικών μας σταθμών», ανέφερε το μετεωρολογικό ινστιτούτο CHMI.Γερμανία: 41,7°C στο Κόσχεν, κοντά στα πολωνικά σύνορα, σπάζοντας ρεκόρ που είχε καταγραφεί μόλις 24 ώρες νωρίτερα. Οι νυχτερινές θερμοκρασίες σημείωσαν επίσης ιστορικό ρεκόρ, με τον υδράργυρο στην ανατολική κωμόπολη Κουμπσούτς να μην πέφτει κάτω από 29,4°C, καθιστώντας τη θερμότερη νύχτα από τότε που άρχισαν οι μετρήσεις, πριν από σχεδόν 150 χρόνια.Πολωνία: 40,5°C στη δυτική πόλη Σλούμπιτσε, ξεπερνώντας οριακά ρεκόρ που άντεχαν για περισσότερο από έναν αιώνα.Ισπανία: η Κανταβρία έφτασε τους 43,7°C στον δήμο Τάμα, η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στην περιοχή, σε οποιονδήποτε μήνα του έτους. Η υπηρεσία ανέφερε ότι οι 22 και 23 Ιουνίου ήταν οι δύο θερμότερες ημέρες Ιουνίου στην ηπειρωτική Ισπανία από το 1950 και μετά.
Ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο καταρρίφθηκαν επίσης στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελβετία.
Οι αντιδράσεις των κυβερνήσεων
Στο Παρίσι, οι αρχές απαγόρευσαν την κατανάλωση αλκοόλ σε δημόσιους χώρους το Σαββατοκύριακο προκειμένου να μειώσουν την πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, ενώ η παρέλαση Υπερηφάνειας της πόλης αναβλήθηκε. Ο Πύργος του Άιφελ και το Μουσείο του Λούβρου άρχισαν επίσης να κλείνουν νωρίτερα λόγω της ζέστης.
Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Σεμπαστιάν Λεκορνύ συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου για να αξιολογηθούν τα διδάγματα από τον καύσωνα και να προετοιμαστούν μέτρα για νέα ακραία φαινόμενα, μετά την προειδοποίηση της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας ότι αναμένει ήδη ένα ακόμη επεισόδιο τον Ιούλιο.
Η αστυνομία του Βερολίνου χρησιμοποίησε υδροφόρα οχήματα επί δύο συνεχόμενες ημέρες για να βοηθήσει τους κατοίκους να δροσιστούν, μεταξύ άλλων την Κυριακή στον χώρο Ολυμπία, όπου εμφανιζόταν ο Μπρούνο Μαρς.
Στο Βέλγιο, η ετήσια αναπαράσταση της Μάχης του Βατερλό ακυρώθηκε. «Η ασφάλεια του κοινού, των συμμετεχόντων, των εθελοντών και των εργαζομένων στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης δεν μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο», ανέφεραν οι διοργανωτές.
Ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιέ απέρριψε την κριτική της αντιπολίτευσης για τον τρόπο που αντέδρασε η κυβέρνηση. «Δεν πρόκειται για φιάσκο, ήμασταν προετοιμασμένοι», είπε.
Περισσότερα από 130 εκατομμύρια ευρώ έχουν δεσμευθεί για τη χρηματοδότηση συστημάτων ψύξης και έργων ανακαίνισης σε σχολεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς στη Γαλλία, σύμφωνα με τη δημόσια επιχείρηση ηλεκτρισμού EDF και διάφορους χρηματοδότες.
Πού κατευθύνεται
Το κύμα καύσωνα πλήττει τώρα τα Βαλκάνια και επεκτείνεται προς την Ουκρανία. Ουγγαρία, Σερβία, Ρουμανία, Κροατία, Αυστρία, η νότια Πολωνία και η δυτική Ουκρανία αναμένονταν τη Δευτέρα να αντιμετωπίσουν θερμοκρασίες άνω των 35°C, ενώ σε Βοσνία και Αλβανία οι μετεωρολόγοι προβλέπουν μέγιστες έως και 40°C.
Στη Βοσνία, οι πυροσβέστες δίνουν μάχη με δασικές πυρκαγιές που έχουν προκληθεί από την ακραία ζέστη, ανάμεσά τους και φωτιά σε χωματερή κοντά στο Μόσταρ, η οποία σκέπασε την περιοχή με καπνό επί αρκετές ημέρες.
Η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια ιδιαίτερη πρόκληση. Οι ρωσικές επιθέσεις με drones και πυραύλους έχουν καταστρέψει το ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο από τότε που η Μόσχα εισέβαλε τον Φεβρουάριο του 2022, προκαλώντας ζημιές δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ και οδηγώντας σε συχνές διακοπές ρεύματος. Οι διαχειριστές του δικτύου τουλάχιστον πέντε περιφερειών, από το Ιβάνο-Φρανκίβσκ στα δυτικά έως τη Ζαπορίζια στην πρώτη γραμμή στο νότο, ανακοίνωσαν προσωρινούς περιορισμούς στην κατανάλωση ενέργειας. Ο Σεργκίι Κοβαλένκο, διευθύνων σύμβουλος της ενεργειακής εταιρείας Yasno, δήλωσε ότι το δίκτυο ήδη «λειτουργεί στα όρια των δυνατοτήτων του» λόγω των εργασιών καλοκαιρινής συντήρησης που συνεχίζονται μετά τις χειμερινές επιθέσεις.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο καύσωνας θα διαρκέσει ακόμη μερικές ημέρες προτού μετακινηθεί περαιτέρω ανατολικά, προς την Τουρκία και την κεντρική Ασία. Ένα μέτωπο καταιγίδων αναμένεται να φέρει κάποια ανάσα στα Βαλκάνια από το βράδυ της Τρίτης, αν και η θερμοκρασία θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα.
Η ευρύτερη εικόνα
«Τέτοια κύματα καύσωνα είναι ακριβώς αυτό που περιμένουμε να βλέπουμε σε ένα κλίμα που αλλάζει», δήλωσε ο Τζον Κένεντι, επικεφαλής κλιματικών πληροφοριών στον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO). «Στα 50 χρόνια που έχουν περάσει από τον ιστορικό καύσωνα του 1976, η Ευρώπη συνολικά έχει θερμανθεί κατά περίπου δύο βαθμούς», πρόσθεσε.
Ο Γάλλος παλαιοκλιματολόγος Ζαν Ζουζέλ προειδοποίησε ότι η πολιτική προσοχή τείνει να εξαφανίζεται μόλις τελειώσει ένα κύμα καύσωνα. «Ο κόσμος κλείνει τα μάτια του, αλλά η κατάσταση είναι εξαιρετικά σοβαρή», είπε στην εφημερίδα La Tribune. Από τα 52 κύματα καύσωνα που έχουν καταγραφεί στη Γαλλία από το 1947, τα δύο τρίτα σημειώθηκαν από τις αρχές του 21ου αιώνα και μετά.