Ο νικητής του European Inventor Award 2026 στην κατηγορία «Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις», Franck Zal, εξηγεί στο Euronews γιατί το μέλλον της ιατρικής μπορεί να κρύβεται στους ωκεανούς και γιατί η Ευρώπη πρέπει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην έρευνα και την επιχειρηματικότητα
Οι μεγαλύτερες καινοτομίες του μέλλοντος ίσως να μη βρίσκονται μόνο στα εργαστήρια, αλλά και στους ωκεανούς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτό πιστεύει ο Γάλλος βιολόγος και επιχειρηματίας Franck Zal, ο οποίος τιμήθηκε με το European Inventor Award 2026 στην κατηγορία των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων για μια τεχνολογία που αξιοποιεί την αιμοσφαιρίνη ενός θαλάσσιου πολύχαιτου σκώληκα, με στόχο να αυξήσει τον χρόνο διατήρησης οργάνων προς μεταμόσχευση και να ανοίξει νέους δρόμους στην αναγεννητική ιατρική.
«Ο ωκεανός είναι η βιβλιοθήκη της καινοτομίας»
Για τον Zal, η θάλασσα δεν είναι απλώς ένα οικοσύστημα που χρειάζεται προστασία. Είναι το μέρος όπου γεννήθηκε η ζωή και, ταυτόχρονα, μια ανεξερεύνητη πηγή λύσεων για τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ανθρωπότητας.
«Ο ωκεανός είναι η κοιτίδα της ζωής. Όλη η εξέλιξη και όλοι οι βασικοί φυσιολογικοί μηχανισμοί αναπτύχθηκαν εκεί. Για μένα, ο ωκεανός είναι μια βιβλιοθήκη καινοτομίας. Πρέπει να τον προστατεύσουμε, γιατί μπορεί να προσφέρει αμέτρητες λύσεις για την ανθρωπότητα.»
Η ιδέα αυτή τον οδήγησε να μελετήσει τον θαλάσσιο πολύχαιο σκώληκα Arenicola marina, ο οποίος επιβιώνει σε περιβάλλοντα με πολύ χαμηλή διαθεσιμότητα οξυγόνου.
Η ομάδα του ανακάλυψε ότι η αιμοσφαιρίνη του οργανισμού αυτού μπορεί να μεταφέρει περίπου 40 φορές περισσότερο οξυγόνο από την ανθρώπινη αιμοσφαιρίνη, ενώ είναι συμβατή με όλες τις ομάδες αίματος. Η ανακάλυψη αυτή άνοιξε τον δρόμο για την ανάπτυξη μιας νέας γενιάς βιοϊατρικών εφαρμογών.
Από τον σκώληκα στα νοσοκομεία
Για να μετατρέψει την επιστημονική ανακάλυψη σε πραγματική θεραπευτική λύση, ο Zal ίδρυσε το 2007 τη βιοτεχνολογική εταιρεία Hemarina στη Βρετάνη.
Η εταιρεία ανέπτυξε ακόμη και δικές της μονάδες υδατοκαλλιέργειας για την εκτροφή του θαλάσσιου οργανισμού και τη βιομηχανική παραγωγή της αιμοσφαιρίνης του.
Σήμερα, η τεχνολογία της χρησιμοποιείται ήδη για τη διατήρηση οργάνων προς μεταμόσχευση, ενώ αναπτύσσονται εφαρμογές στην επούλωση τραυμάτων, στην ογκολογία, στην οφθαλμολογία και στις κυτταρικές θεραπείες.
«Ο μόνος μου στόχος είναι να φέρουμε αυτή την τεχνολογία σε κάθε ασθενή και να σώσουμε εκατομμύρια ζωές σε όλο τον κόσμο.»
Από την ακαδημαϊκή έρευνα στην επιχειρηματικότητα
Η πορεία του Franck Zal αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη: πώς θα μετατρέψει την επιστημονική αριστεία σε καινοτόμες επιχειρήσεις και προϊόντα με πραγματικό κοινωνικό αντίκτυπο.
Ο ίδιος εγκατέλειψε την ακαδημαϊκή του καριέρα για να ιδρύσει τη Hemarina, θεωρώντας ότι η αποστολή ενός επιστήμονα δεν ολοκληρώνεται με τη δημοσίευση μιας έρευνας.
«Υπάρχει ακόμη ένα Τείχος του Βερολίνου ανάμεσα στην ακαδημαϊκή έρευνα και την οικονομία. Προσπάθησα να το γκρεμίσω και να περάσω στην άλλη πλευρά. Η έρευνα δεν πρέπει να σταματά στη δημοσίευση. Πρέπει να συνεχίζεται μέχρι να προσφέρει κάτι πραγματικό στην κοινωνία.»
Όπως εξηγεί, όταν εργαζόταν ως ερευνητής αναζητούσε συνεχώς χρηματοδότηση για να συνεχίσει τα πειράματά του. Η μετάβαση στην επιχειρηματικότητα δεν άλλαξε αυτό το κομμάτι της δουλειάς του· εκείνο που χρειάστηκε να μάθει ήταν το πολύπλοκο κανονιστικό πλαίσιο που απαιτείται για να μετατραπεί μια επιστημονική ιδέα σε φάρμακο ή ιατροτεχνολογικό προϊόν.
«Η ζωή είναι μικρή. Μην εγκαταλείπετε ποτέ την ιδέα σας»
Σήμερα ο Franck Zal ενθαρρύνει τους νέους επιστήμονες να τολμήσουν το βήμα από το εργαστήριο στην επιχειρηματικότητα.
«Δεν επιλέγεις το πεπρωμένο σου, αλλά μπορείς να επιλέξεις τον δρόμο που θα σε οδηγήσει σε αυτό. Η ζωή είναι μικρή. Αν πιστεύεις πραγματικά στην ιδέα σου, προχώρησε μέχρι το τέλος και μην τα παρατάς ποτέ.»
Η δική του διαδρομή, από την παρατήρηση ενός θαλάσσιου οργανισμού μέχρι τη δημιουργία μιας τεχνολογίας που χρησιμοποιείται ήδη στα νοσοκομεία, αποτελεί ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς η ευρωπαϊκή έρευνα μπορεί να μετατραπεί σε καινοτομία με πραγματικό αντίκτυπο στην ανθρώπινη ζωή.
Ο Franck Zal είναι κάτοχος διδακτορικού στις βιολογικές επιστήμες, μεταπτυχιακού τίτλου στη βιολογική ωκεανολογία και Executive MBA. Η καριέρα του διαμορφώθηκε από τη γνωριμία του με τον θρυλικό εξερευνητή Jacques-Yves Cousteau, ο οποίος τον ενθάρρυνε να εξερευνήσει τα θαύματα του ωκεανού. Έχει δημοσιεύσει πάνω από 150 επιστημονικά άρθρα, έχει δώσει πάνω από 300 κεντρικές ομιλίες και είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Un trésor sous le sable» (Ένας θησαυρός κάτω από την ακτή), το οποίο καταγράφει την αποστολή του να μετατρέψει τη θαλάσσια βιολογία σε μια ιατρική πραγματικότητα που σώζει ζωές.