Δύο Έλληνες στον κορυφαίο ευρωπαϊκό διαγωνισμό καινοτομίας

Η Ευρώπη αναζητά τις τεχνολογίες που θα διαμορφώσουν την επόμενη δεκαετία — και φέτος δύο ελληνικές συμμετοχές βρίσκονται στο επίκεντρο ενός από τους σημαντικότερους θεσμούς καινοτομίας της ηπείρου.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ο λόγος για το Βραβείο Ευρωπαίου Εφευρέτη 2026 (European Inventor Award), τον ετήσιο διαγωνισμό του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (EPO), που θεωρείται μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις τεχνολογικής και βιομηχανικής καινοτομίας στην Ευρώπη.

Ο θεσμός βραβεύει εφευρέτες και ερευνητικές ομάδες των οποίων οι πατέντες έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην οικονομία, την κοινωνία και την καθημερινή ζωή.

Για πρώτη φορά, δύο Έλληνες φιναλίστ βρίσκονται ταυτόχρονα στην κατηγορία «Βιομηχανία»: ο Ελληνο-Ελβετός ερευνητής Ευάγγελος Ελευθερίου και η Ελληνο-Σουηδή βιοτεχνολόγος Αγγελική Τριανταφύλλου.

Οι νικητές θα ανακοινωθούν στις 2 Ιουλίου στο Βερολίνο, σε τελετή που θα μεταδοθεί διεθνώς, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη και η δημόσια ψηφοφορία για το «Popular Prize», το βραβείο κοινού.

Γιατί το βραβείο θεωρείται τόσο σημαντικό

Το European Inventor Award δημιουργήθηκε το 2006 από το EPO και λειτουργεί ουσιαστικά ως «ευρωπαϊκός δείκτης» τεχνολογικής πρωτοπορίας. Υποψήφιοι μπορούν να είναι μόνο εφευρέτες που διαθέτουν ήδη κατοχυρωμένη ευρωπαϊκή πατέντα — κάτι που σημαίνει ότι η τεχνολογία τους έχει περάσει αυστηρό τεχνικό και νομικό έλεγχο.

Οι φιναλίστ επιλέγονται από ανεξάρτητη διεθνή επιτροπή ειδικών με τεχνική, επιχειρηματική και επιστημονική εμπειρία, ενώ οι τεχνολογίες που διακρίνονται συνδέονται συνήθως με μεγάλες βιομηχανικές, οικονομικές ή κοινωνικές αλλαγές.

Τα προηγούμενα χρόνια, ανάμεσα στους βραβευμένους βρέθηκαν εφευρέτες τεχνολογιών που επηρέασαν ολόκληρους κλάδους — από το USB και τις εύκαμπτες ηλιακές κυψέλες έως καινοτομίες στην ιατρική, τη βιοτεχνολογία και τα ηλεκτρονικά.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιχειρεί να μειώσει την τεχνολογική εξάρτησή της από ΗΠΑ και Ασία και να ενισχύσει τη δική της παραγωγή καινοτομίας, η παρουσία ελληνικών ονομάτων σε έναν τόσο προβεβλημένο θεσμό αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Ο Έλληνας ερευνητής πίσω από την επόμενη γενιά αποθήκευσης δεδομένων

Ο Ευάγγελος Ελευθερίου επιλέχθηκε ως φιναλίστ για μια σειρά τεχνολογιών που βελτιώνουν την αποθήκευση, ανάγνωση και επεξεργασία ψηφιακών δεδομένων — μια υποδομή κρίσιμη για την τεχνητή νοημοσύνη, το cloud computing και τα σύγχρονα data centers.

Το έργο του εκτείνεται από τις τεχνολογίες μαγνητικής αποθήκευσης και μνήμης flash έως το λεγόμενο in-memory computing, δηλαδή την επεξεργασία δεδομένων απευθείας μέσα στη μνήμη, χωρίς συνεχή μεταφορά τους προς τους επεξεργαστές. Η προσέγγιση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις εφαρμογές AI, καθώς μειώνει σημαντικά την κατανάλωση ενέργειας και επιταχύνει την επεξεργασία μεγάλων όγκων δεδομένων.

Το timing δεν είναι τυχαίο. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλείται το EPO, οι υποδομές δεδομένων καταναλώνουν ήδη περίπου το 1,5% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η ζήτηση αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2030 λόγω της AI έκρηξης.

Η προσωπική του διαδρομή μοιάζει επίσης με ιστορία επιστημονικής μετανάστευσης της ελληνικής γενιάς των δεκαετιών του ’70 και του ’80. Γεννημένος στο Αλιβέρι Ευβοίας, σπούδασε ηλεκτρολόγος μηχανικός στην Ελλάδα και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στον Καναδά χάρη σε υποτροφία που εξασφάλισε καθηγητής του. Αργότερα επέλεξε το IBM Research στη Ζυρίχη αντί επαγγελματικής πρότασης από τις ΗΠΑ και παρέμεινε στην Ελβετία, χτίζοντας καριέρα δεκαετιών στην έρευνα αιχμής.

Η Ελληνίδα πίσω από την παγκόσμια επιτυχία του oat milk

Η δεύτερη ελληνική παρουσία στον διαγωνισμό προέρχεται από έναν τελείως διαφορετικό κλάδο — αυτόν της διατροφικής τεχνολογίας.

Η Αγγελική Τριανταφύλλου βραβεύεται για την ανάπτυξη μιας ενζυμικής μεθόδου που βελτιώνει τη σταθερότητα, τη γεύση και τη λειτουργικότητα των ροφημάτων βρώμης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μετατροπή τους από niche προϊόν σε παγκόσμια mainstream αγορά.

Η καινοτομία της αναπτύχθηκε αρχικά στη σουηδική Oatly, τη γνωστή πλέον εταιρεία φυτικών ροφημάτων, σε μια εποχή που η αγορά αντιμετώπιζε με δυσπιστία τα προϊόντα βρώμης. Όπως έχει περιγράψει η ίδια, τα πρώτα prototypes χαρακτηρίζονταν ακόμη και «μη πόσιμα» λόγω της γεύσης και της υφής τους.

Η τεχνολογία που ανέπτυξε αύξησε τη διαλυτότητα της πρωτεΐνης χωρίς να αλλοιώνει τη δομή της, βελτιώνοντας σημαντικά τη γεύση, τη σταθερότητα και τη συμπεριφορά των ροφημάτων σε εφαρμογές όπως ο καφές. Η εξέλιξη αυτή άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία των “barista” εκδόσεων φυτικού γάλακτος που σήμερα κυριαρχούν σε καφετέριες και αλυσίδες παγκοσμίως.

Η ίδια έχει τονίσει επίσης πόσο κρίσιμη ήταν η κατοχύρωση της πατέντας για την επιβίωση μιας μικρής ομάδας απέναντι στις πολυεθνικές τροφίμων — ένα στοιχείο που αναδεικνύει και τη στρατηγική σημασία της πνευματικής ιδιοκτησίας στην ευρωπαϊκή καινοτομία.

Από τη «διαρροή εγκεφάλων» στην παγκόσμια καινοτομία

Παρότι δραστηριοποιούνται σε εντελώς διαφορετικούς τομείς, οι δύο ελληνικές υποψηφιότητες έχουν έναν κοινό παρονομαστή: συνδέονται με τεχνολογίες που επηρεάζουν ήδη την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων — από τα data centers που στηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τα φυτικά προϊόντα που αλλάζουν τη βιομηχανία τροφίμων.

Ταυτόχρονα, οι ιστορίες τους φωτίζουν και ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό ζήτημα: πώς επιστήμονες που ξεκίνησαν από την Ελλάδα βρέθηκαν να πρωταγωνιστούν σε ερευνητικά οικοσυστήματα του εξωτερικού, συμβάλλοντας σε τεχνολογίες με παγκόσμιο αντίκτυπο.

Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επενδύει ξανά στην καινοτομία, στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, η παρουσία δύο ελληνικών ονομάτων ανάμεσα στους κορυφαίους εφευρέτες της χρονιάς αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό.

Μπορείτε να συμμετέχετε στην ψηφοφορία σε αυτό τον σύνδεσμο.