Νομοθετική αλλαγή που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα επιτρέψει στα κράτη μέλη της Ε.Ε. να στέλνουν αιτούντες άσυλο σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν καμία σχέση
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο νομοθετική αλλαγή που μπορεί να οδηγήσει τους αιτούντες άσυλο που φθάνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση να μεταφέρονται σε μη συνδεδεμένες χώρες πριν από την επεξεργασία των αιτήσεών τους.
Η αλλαγή στην έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας», που περιλαμβάνεται στον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου (APR), καταργεί την απαίτηση για σύνδεση μεταξύ ενός αιτούντος και μιας χώρας μεταφοράς, επιτρέποντας στις εθνικές αρχές να μεταφέρουν ανθρώπους σε κράτη στα οποία δεν έχουν πάει ποτέ.
Αυτό ανοίγει το δρόμο για μια συμφωνία μεταξύ κρατών της Ε.Ε. και ξένων κυβερνήσεων που δέχονται μετανάστες από την Ευρώπη με αντάλλαγμα χρήματα, παρόμοια με ένα σχέδιο που προσπάθησε να εφαρμόσει η προηγούμενη κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου με τη Ρουάντα.
Το ανώτατο δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου μπλόκαρε το σχέδιο και η σημερινή κυβέρνηση το απέσυρε εντελώς.
Ο κανονισμός της Ε.Ε. ορίζει πλέον ότι οι αιτούντες άσυλο μπορούν να μεταφερθούν σχεδόν σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει συμφωνία ή διακανονισμός με κράτος της ΕΕ και ότι η χώρα θεωρείται «ασφαλής», πράγμα που σημαίνει ότι ένα άτομο που ζητά διεθνή προστασία εκεί θα αντιμετωπιστεί σύμφωνα με τα «διεθνή πρότυπα».
Οι εγγυήσεις περιλαμβάνουν την προστασία των αιτούντων άσυλο από δίωξη και σοβαρή βλάβη, τον σεβασμό της αρχής της μη επαναπροώθησης, τη δυνατότητα λήψης αποτελεσματικής προστασίας βάσει της Σύμβασης της Γενεύης για τους πρόσφυγες και την πρόσβαση σε ένα λειτουργικό σύστημα ασύλου, με τη χορήγηση αδειών εκπαίδευσης και εργασίας εκτός από τα δικαιώματα διαμονής.
Η νέα αυτή διάταξη δεν θα εφαρμοστεί στους ασυνόδευτους ανηλίκους, των οποίων οι αιτήσεις ασύλου θα εξακολουθήσουν να αξιολογούνται από τις ευρωπαϊκές χώρες ή από τις χώρες με τις οποίες έχουν δεσμούς ή μέσω των οποίων έχουν διέλθει.
«Η ψηφοφορία αυτή επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να αξιοποιήσουν πραγματικά τη συνεργασία με τρίτες χώρες με διαφορετικό τρόπο από ό,τι πριν", δήλωσε η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Λένα Ντουρόντ, εισηγήτρια του φακέλου, υποστηρίζοντας ότι η αλλαγή αυτή είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και θα αποφύγει τις αιτήσεις ασύλου που διατρέχουν για μεγάλο χρονικό διάστημα το σύστημα ασύλου των ευρωπαϊκών χωρών.
Το Κοινοβούλιο διχάζεται
Η αλλαγή εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με 396 ψήφους υπέρ, 226 κατά και 30 αποχές.
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) συνεργάστηκε με τους δεξιούς Ευρωπαίους Συντηρητικούς (ECR) και τους ακροδεξιούς Πατριώτες για την Ευρώπη (PfE) και την Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών (ESN) για να περάσει το νομοσχέδιο. Από την άλλη πλευρά, οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D) και το Renew Europe ψήφισαν κυρίως κατά, με αρκετές αποστασίες.
Η ψηφοφορία διασπάστηκε έτσι η κοινοβουλευτική συμμαχία που υποστηρίζει την Επιτροπή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ένα μοτίβο που έχει παίξει σχεδόν σε όλους τους φακέλους που σχετίζονται με τη μετανάστευση σε αυτό το νομοθετικό σώμα.
Ορισμένοι αριστεροί και φιλελεύθεροι ευρωβουλευτές διατύπωσαν μάλιστα μια «μειοψηφική θέση» που θεωρεί τη νέα έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας «ιδιαίτερα προβληματική», υποστηρίζοντας ότι η κατάργηση του κριτηρίου της σύνδεσης θα δημιουργούσε «κίνδυνο εργαλειοποίησης από τρίτες χώρες».
«Κάθε χώρα που θέλει κάποια χρήματα θα ήταν πρόθυμη να δεχτεί αυτού του είδους τη συμφωνία ή τον διακανονισμό [με τα κράτη της ΕΕ]. Είδαμε ήδη τι συμβαίνει όταν αυτές οι τρίτες χώρες θέλουν στη συνέχεια περισσότερα. Εκβιάζουν την Ευρώπη», δήλωσε στο Euronews η ευρωβουλευτής του S&D Cecilia Strada.
Η ίδια υποστήριξε ότι η νομοθετική αλλαγή "δεν είναι καλή ιδέα, όχι μόνο για τα θεμελιώδη δικαιώματα των αιτούντων άσυλο, αλλά και για τις δημοκρατίες μας".
Παρόμοιες ανησυχίες εκφράστηκαν από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και τους Εξόριστους (ECRE) εκτιμά ότι οι δυνατότητες πρόσβασης των αιτούντων άσυλο σε επαρκή προστασία σε τρίτες χώρες είναι αμφίβολες και ότι η νέα νομοθεσία αυξάνει τους κινδύνους για ευάλωτες ομάδες, όπως οι επιζώντες βίας και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα.
Η ECRE επέκρινε επίσης την κατάργηση του αυτόματου ανασταλτικού αποτελέσματος για τις προσφυγές που περιλαμβάνεται στον νέο κανονισμό, λέγοντας ότι θα μπορούσε να δει ανθρώπους να μεταφέρονται εκτός της ΕΕ προτού ένα δικαστήριο εξετάσει αν ο νόμος εφαρμόστηκε σωστά ή όχι.
Την Τρίτη, το Κοινοβούλιο ενέκρινε επίσης τον πρώτο κατάλογο της Ε.Ε. με τις «ασφαλείς χώρες καταγωγής» για τους σκοπούς του ασύλου. Περιλαμβάνει το Μπαγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, την Ινδία, το Κοσσυφοπέδιο, το Μαρόκο και την Τυνησία, καθώς και όλες τις υποψήφιες χώρες για ένταξη στην ΕΕ εκτός από την Ουκρανία.
Η έννοια της «ασφαλούς χώρας καταγωγής» διαφέρει από την έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας», αλλά έχει επίσης ως στόχο να επιταχύνει τη διαδικασία ασύλου στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ε.Ε., οι αιτήσεις των μεταναστών που είναι υπήκοοι ενός από τα κράτη που χαρακτηρίζονται ως «ασφαλείς χώρες καταγωγής» θα αξιολογούνται με ταχύρρυθμες διαδικασίες.