Καθώς η EPSO, ο κορυφαίος διαγωνισμός πρόσληψης της ΕΕ, επιστρέφει ύστερα από επτά χρόνια, ανθεί μια παράλληλη αγορά: Ιδιωτικές εταιρείες προετοιμασίας που προσφέρουν στους υποψηφίους πλεονέκτημα σε έναν από τους πιο απαιτητικούς διαγωνισμούς της Ευρώπης.
Ο διαγωνισμός EPSO AD5, που ανοίγει τον δρόμο για θέσεις διοικητικού επιπέδου στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, επιστρέφει έπειτα από επταετή παύση. Σε αυτή την καθυστέρηση συνέβαλαν τεχνικές βλάβες στα πληροφοριακά συστήματα, η πανδημία, ένας ακυρωμένος διαγωνισμός που χρειάστηκε να επαναληφθεί με κόστος περίπου €300.000, καθώς και η κριτική της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας για ένα απαρχαιωμένο και αδιαφανές σύστημα δοκιμασιών. Η ηγεσία της EPSO έχει παραδεχθεί ότι η φήμη του οργανισμού έχει πληγεί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στο μεταξύ, ιδιωτικές εταιρείες προετοιμασίας συνέχισαν να στηρίζουν τους υποψηφίους που προετοιμάζονταν. Εταιρείες όπως η EU Training και η ORSEU Concours συνέχισαν να προσφέρουν σεμινάρια, διαδικτυακά μαθήματα, δοκιμαστικά τεστ και ατομική καθοδήγηση. Τώρα που ο διαγωνισμός AD5 επανήλθε, οι υποψήφιοι στρέφονται και πάλι στις υπηρεσίες τους.
Το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο. Μια μόνιμη θέση σε θεσμικό όργανο της ΕΕ προσφέρει καθαρό μισθό έως €7.000 τον μήνα, εργασιακή ασφάλεια και μια θέση στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Το ποσοστό επιτυχίας κινείται γύρω στο 3–4%, με περισσότερους από 40.000 υποψηφίους σε κάθε κύκλο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, κάθε μετρήσιμο πλεονέκτημα μετράει.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι υποψήφιοι που αγόρασαν υλικό προετοιμασίας είχαν 40% περισσότερες πιθανότητες να περάσουν σε σχέση με όσους δεν το έκαναν. Όσοι χρησιμοποίησαν και τις δύο πλατφόρμες, EU Training και ORSEU Concours, συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο εννέα βαθμούς περισσότερους σε κλίμακα 60 μονάδων. Σε έναν τόσο απαιτητικό διαγωνισμό, εννέα βαθμοί μπορεί να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην εγγραφή στον πίνακα επιτυχόντων και τον αποκλεισμό.
Χτισμένο στην εμπειρία
Ο Άντρας Μπάνεθ, ιδρυτής της EU Training, λέει ότι η επιχειρηματική του ιδέα γεννήθηκε από τη δική του εμπειρία στις εξετάσεις της EPSO, όταν, ως νεαρός επαγγελματίας από την Ουγγαρία, συμμετείχε σε διαγωνισμό το 2003. «Τότε δεν υπήρχε ποιοτικό υλικό, ούτε βιβλία ούτε ιστοσελίδες, που να βοηθά τους υποψηφίους να κατανοήσουν την πολυπλοκότητα της διαδικασίας», είπε στο Euronews. Πρώτα έγραψε ένα βιβλίο, το 2006, στη συνέχεια δημιούργησε μια ιστοσελίδα και σήμερα διαχειρίζεται μια πλατφόρμα με περισσότερες από 35.000 δοκιμαστικές ερωτήσεις, διαδικτυακά σεμινάρια και coaching για κάθε στάδιο, από την αίτηση μέχρι τη συνέντευξη.
Η ORSEU Concours έχει ακόμη μακρύτερη ιστορία. Η Καρολίν Φις εξηγεί ότι η εταιρεία ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, παρέχοντας συμβουλευτικές υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αργότερα, ένα συνδικάτο τους ζήτησε να βοηθήσουν τα μέλη του να προετοιμαστούν για τις γραπτές εξετάσεις. «Ήμασταν από τους πρώτους στην αγορά», σημειώνει.
Και οι δύο εταιρείες προσφέρουν πακέτα διαφορετικών επιπέδων. Τα πακέτα της ORSEU ξεκινούν από €65 για ένα σεμινάριο τεστ λογικής και φτάνουν τα €333 για ένα ολοκληρωμένο βιντεοσκοπημένο πρόγραμμα 14 ωρών. Οι τιμές της EU Training κυμαίνονται από €135 για ένα βασικό πακέτο δοκιμαστικών ερωτήσεων έως €625 για ένα πλήρες πακέτο που περιλαμβάνει τέσσερα διαδικτυακά σεμινάρια. Η ατομική προπόνηση κοστίζει ακόμη περισσότερο.
Ένα τεστ διαφορετικό από όλα τα άλλα
Και οι δύο εταιρείες υποστηρίζουν ότι οι υπηρεσίες τους ανταποκρίνονται σε μια πραγματική ανάγκη. Οι εξετάσεις της EPSO δεν είναι ένα τυπικό τεστ ικανοτήτων. Έχουν δικές τους μορφές, δικό τους διαδικτυακό σύστημα εξέτασης και ιδιαίτερο τρόπο λειτουργίας. Οι ερωτήσεις αριθμητικού, λεκτικού και αφηρημένου συλλογισμού είναι χρονικά περιορισμένες και δεν αφήνουν περιθώριο για λάθη. Μετά τις αλλαγές του 2023, όλα τα τεστ διεξάγονται την ίδια ημέρα, οπότε οι υποψήφιοι πρέπει να είναι έτοιμοι για όλα ταυτόχρονα.
«Αν πας την ημέρα της εξέτασης χωρίς να έχεις προσπαθήσει να καταλάβεις τη λογική της ή να εξασκηθείς σε πραγματικές ερωτήσεις, οι πιθανότητες να πιάσεις τη βάση σε όλα τα τεστ είναι ελάχιστες», λέει η Φις. Επικαλέστηκε στοιχεία από την περίοδο πριν από τη μεταρρύθμιση του 2023: ποσοστό επιτυχίας γύρω στο 3% για όσους δεν προετοιμάζονται, έναντι 25% για όσους επενδύουν σε μεθόδους διδασκαλίας και συστηματική εξάσκηση.
«Υπάρχει μέθοδος για να γράφει κανείς καλύτερα στο γραπτό, για να λύνει πιο γρήγορα τα τεστ αφηρημένου συλλογισμού, για να διαβάζει ταχύτερα και να απαντά με μεγαλύτερη ακρίβεια», σημειώνει ο Μπάνεθ. «Οι υποψήφιοι που καταλαβαίνουν ότι υπάρχει μέθοδος και μαθαίνουν να τη χρησιμοποιούν προς όφελός τους είναι συνήθως αυτοί που τα καταφέρνουν.» Η πλατφόρμα επιτρέπει επίσης στους υποψηφίους να συγκρίνουν τα αποτελέσματά τους με άλλους, κάτι κρίσιμο, καθώς η κατάταξη, και όχι απλώς η επιτυχία, καθορίζει ποιοι θα μπουν στον πίνακα επιλαχόντων.
Το ζήτημα της δικαιοσύνης
Η ύπαρξη μιας αγοράς επί πληρωμή προετοιμασίας γύρω από έναν υποτίθεται αξιοκρατικό διαγωνισμό δημιουργεί τριβές. Η EPSO δεν επιβάλλει τέλος συμμετοχής, δεν απαιτεί μετακινήσεις και δημοσιεύει δείγματα θεμάτων. Ο διαγωνισμός έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι προσβάσιμος σε κάθε πολίτη της ΕΕ που διαθέτει υπολογιστή και σύνδεση στο διαδίκτυο. Μια ιδιωτική βιομηχανία που βελτιώνει μετρήσιμα τα αποτελέσματα για όσους μπορούν να πληρώσουν έρχεται σε αντίφαση με αυτή την επιδίωξη.
Ο Μπάνεθ είναι απολύτως σαφής στην απάντησή του. «Ο καθένας μπορεί να περάσει τον διαγωνισμό χωρίς καμία απολύτως βοήθεια», λέει, κάνοντας έναν παραλληλισμό με τις γαλλικές grandes écoles, που εδώ και χρόνια δίνουν προβάδισμα σε όσους έχουν πρόσβαση σε αυτές στους εθνικούς διαγωνισμούς. «Χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε μια υπηρεσία σαν τη δική μας; Η απάντηση είναι απολύτως “όχι”.» Είναι επίσης σαφής ότι δεν υπάρχει καμία θεσμική σύνδεση ανάμεσα στους παρόχους προετοιμασίας και τα θεσμικά όργανα που διοργανώνουν τις εξετάσεις.
Η Φις αναφέρει ότι η ORSEU δεν έχει δεχθεί παράπονα ή κριτική από τα θεσμικά όργανα σε σχέση με το ζήτημα της δικαιοσύνης. Διευκρινίζει ωστόσο ότι «η EPSO δεν εγκρίνει κανέναν ιδιωτικό πάροχο προετοιμασίας»· αντίθετα, παραπέμπει τους υποψηφίους στις επίσημες μόνιμες αντιπροσωπείες.
Ποιοι περιμένουν στη σειρά
Διαφοροποιείται και το προφίλ των υποψηφίων. Και οι δύο εταιρείες αναφέρουν ότι περισσότεροι υποψήφιοι από τη Νότια και την Ανατολική Ευρώπη αναζητούν coaching, και ο λόγος είναι προφανής. «Αν ο μισθός σου στη Ρουμανία ή την Ελλάδα είναι €1.500 με €2.000 τον μήνα και μια θέση στην ΕΕ πληρώνει €6.000 με €7.000 καθαρά, πρόκειται για τεράστια διαφορά και εξίσου μεγάλο κίνητρο», λέει ο Μπάνεθ. Αντίθετα, οι υποψήφιοι από τις σκανδιναβικές χώρες είναι πιο δύσκολο να προσελκυστούν, τόσο επειδή οι μισθολογικές διαφορές είναι μικρότερες όσο και επειδή το ενδιαφέρον για θέσεις στην ΕΕ διαφέρει από χώρα σε χώρα.
Η Φις προσθέτει ότι πολλοί από τους πελάτες της ORSEU δεν είναι νέοι απόφοιτοι, αλλά ήδη συμβασιούχοι υπάλληλοι της ΕΕ. Πρόκειται για ανθρώπους που εργάζονται ήδη στα θεσμικά όργανα με προσωρινές συμβάσεις και τώρα θέλουν να μονιμοποιηθούν περνώντας τον διαγωνισμό.
Τώρα που ο διαγωνισμός AD5 επέστρεψε, ο αγώνας για μια θέση εργασίας, για σταθερότητα και για ένα πόστο εντός της ΕΕ έχει ξαναρχίσει. Οι εταιρείες προετοιμασίας είναι έτοιμες. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν όλοι ξεκινούν από την ίδια αφετηρία.