Η Φινλανδή υπουργός Εσωτερικών, η οποία ηγήθηκε μιας μεγάλης αυστηροποίησης της μεταναστευτικής πολιτικής, δήλωσε στο Euronews ότι το μεταναστευτικό στην Ευρώπη δεν θα λυθεί με αλληλεγγύη.
Η Μάρι Ράντανεν, η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας, που έχει και την εποπτεία της μεταναστευτικής πολιτικής, άσκησε κριτική στην απόφαση του Ισπανού πρωθυπουργού Σάντσεθ να νομιμοποιήσει χιλιάδες μετανάστες χωρίς χαρτιά, υποστηρίζοντας ότι αυτό ενέχει κίνδυνο για τον χώρο Σένγκεν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Δεν θα πρότεινα ποτέ τέτοιου είδους ενέργειες», δήλωσε η υπουργός στην εκπομπή συνεντεύξεων του Euronews 12 Minutes With.
«Το άλλο ζήτημα είναι ότι, όταν βρισκόμαστε σε έναν κοινό χώρο, τον χώρο Σένγκεν, αυτή την ομάδα Ευρώπη για την οποία μιλούν όλοι, θεωρώ ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος όταν κάποιες χώρες κάνουν ουσιαστικά το ακριβώς αντίθετο από άλλες», πρόσθεσε.
«Διότι τώρα, για παράδειγμα, αυτοί οι άνθρωποι μπορούν πολύ εύκολα να μεταβούν σε άλλες χώρες, επομένως πιστεύω ότι όλοι πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη για τον κοινό μας χώρο, και στο μεταναστευτικό».
Η αριστερή κυβέρνηση της Ισπανίας ενέκρινε στα τέλη Ιανουαρίου ένα σχέδιο για να τακτοποιήσει το καθεστώς περίπου 500.000 μεταναστών χωρίς χαρτιά με διάταγμα, υπό την προϋπόθεση ότι βρίσκονται στη χώρα τουλάχιστον πέντε μήνες και ότι έχουν εισέλθει πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Το μέτρο στοχεύει στην αντιμετώπιση των οξέων ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε καίριους κλάδους.
Αυτό σηματοδότησε σαφή απομάκρυνση από τις πιο σκληρές πολιτικές που υιοθετούν πολλοί ηγέτες σε όλη την Ευρώπη. Η απόφαση προκάλεσε επίσης δυσαρέσκεια στις Βρυξέλλες, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκφράζει ανησυχίες ότι ενδέχεται να έρχεται σε σύγκρουση με την τρέχουσα πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Φινλανδία, υπό την επίβλεψη της Ράντανεν, έχει σκληρύνει την πολιτική ασύλου ώστε να «ευθυγραμμιστεί με αυτή των άλλων σκανδιναβικών χωρών», επιταχύνοντας μεταξύ άλλων την εξέταση των αιτημάτων ασύλου και τις επιστροφές. Η ίδια το χαρακτήρισε αλλαγή παραδείγματος.
Ενδιαφέρον για κέντρα επιστροφής
Η Ράντανεν είπε στο Euronews ότι η χώρα ενδιαφέρεται επίσης να αξιοποιήσει τα νέα εργαλεία επιστροφών που προτείνονται στο πλαίσιο του Συμφώνου Μετανάστευσης της ΕΕ, το οποίο αναμένεται να τεθεί πλήρως σε ισχύ τον Ιούνιο του 2026.
Σε αυτά περιλαμβάνεται κανονισμός που θα επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να δημιουργούν κέντρα επιστροφής σε τρίτες χώρες, όπου θα στέλνονται απορριφθέντες αιτούντες άσυλο και θα κρατούνται σε εγκαταστάσεις κράτησης εκτός των συνόρων της ΕΕ.
Σε ερώτηση αν η Φινλανδία βρίσκεται σε συζητήσεις με άλλες χώρες εκτός Ευρώπης για κέντρα επιστροφής, η Ράντανεν απάντησε ότι η χώρα είναι «ιδιαιτέρως ενδιαφερόμενη για αυτή την επιλογή» και ότι το θέμα έχει συζητηθεί «με τις σκανδιναβικές χώρες».
Ωστόσο, απέφυγε να κατονομάσει πιθανούς προορισμούς για τέτοια κέντρα. «Πρέπει πρώτα να έχουμε αυτόν τον κανονισμό, φυσικά». Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει ακόμη να διαπραγματευθεί και να οριστικοποιήσει αυτές τις προτάσεις με το Συμβούλιο.
Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν προειδοποιήσει ότι τέτοιες δομές μπορεί να οδηγήσουν σε κράτηση ανθρώπων σε συνθήκες παρόμοιες με φυλακές και έχουν υπογραμμίσει τον σοβαρό κίνδυνο αύξησης των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η Ράντανεν απέρριψε την άποψη ότι τα κέντρα επιστροφής είναι απάνθρωπα. «Διότι υπάρχει πάντα η επιλογή να επιστρέψει κανείς στη χώρα καταγωγής του». Αυτή η λογική έχει επίσης απορριφθεί από την κοινωνία των πολιτών, με ειδικούς να προειδοποιούν για τον κίνδυνο «επαναπροώθησης», δηλαδή επιστροφής ανθρώπων σε επικίνδυνες καταστάσεις.
Μηχανισμός αλληλεγγύης
Στο Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ περιλαμβάνεται επίσης ένας μηχανισμός «υποχρεωτικής αλληλεγγύης» για τη στήριξη των κρατών μελών που βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση. Οι χώρες μπορούν είτε να μετεγκαθιστούν αιτούντες άσυλο είτε να παρέχουν οικονομική ή επιχειρησιακή στήριξη.
Ωστόσο, ελάχιστα κράτη μέλη επιλέγουν να δεχθούν ανθρώπους βάσει αυτής της αρχής, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο το σύμφωνο είναι αποτελεσματικό. Η Φινλανδή υπουργός απορρίπτει αυτή την κριτική. «Υπάρχουν επιλογές για το πώς θα δείξει κανείς την αλληλεγγύη του, και η Φινλανδία έχει επιλέξει να βοηθήσει δίνοντας χρήματα», είπε. Για το 2026, η χώρα της θα καταβάλει περίπου 6 εκατομμύρια ευρώ.
Τόνισε ότι δεν πιστεύει πως η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική μπορεί να λυθεί με την αλληλεγγύη. «Πιστεύω ότι πρέπει να εργαστούμε (…) ώστε να μειώσουμε πραγματικά τον αριθμό των ανθρώπων που έρχονται στην Ευρώπη».
Όσον αφορά τις ενέργειες που θα έπρεπε να αναλάβει η ΕΕ αλλά ακόμη δεν έχει προωθήσει, η Ράντανεν στάθηκε στην ανάγκη καταπολέμησης της επιχείρησης διακίνησης ανθρώπων. «Αυτό πρέπει να γίνει με παρουσία και στην άλλη πλευρά της θάλασσας», είπε.
«Και, για παράδειγμα, με την αναζήτηση πιθανών ασφαλών λιμανιών ώστε, αν διασωθεί κάποιος, να μεταφέρεται σε τρίτη χώρα και όχι στην Ευρώπη».
Κάθε χρόνο, χιλιάδες άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στη θάλασσα προσπαθώντας να φτάσουν στην Ευρώπη. Τουλάχιστον 2.185 άνθρωποι πέθαναν ή αγνοούνται στη Μεσόγειο το 2025, ενώ 1.214 καταγράφηκαν στη διαδρομή Δυτικής Αφρικής/Ατλαντικού προς τα Κανάρια Νησιά, σύμφωνα με νέα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ).
Σε ερώτηση αν η Frontex, ο οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη φύλαξη των συνόρων, θα μπορούσε να αποκτήσει διευρυμένη εντολή ώστε να έχει αυτή την παρουσία εκτός ΕΕ, απάντησε: «Η εντολή της Frontex ξαναγράφεται αυτή τη στιγμή, οπότε θεωρώ ότι μπορεί να υπάρξουν δυνατότητες για κάτι τέτοιο».
Ορισμένα κράτη της ΕΕ έχουν ήδη εκφράσει τη βούλησή τους να δώσουν στη Frontex κεντρικό ρόλο στις επιστροφές και, ενδεχομένως, ευρύτερη παρουσία σε χώρες εκτός ΕΕ.