Πώς κυκλοφόρησαν ρεπορτάζ και αναρτήσεις που αναφέρουν ότι η Βουλή των Λόρδων επέτρεψε τις αμβλώσεις μέχρι τη γέννα, λόγω σύγχυσης των όρων «αποποινικοποίηση» και «νομιμοποίηση».
Στις 18 Μαρτίου, η Bουλή των Λόρδων του βρετανικού κοινοβουλίου ψήφισε υπέρ της κατάργησης της ποινικοποίησης του τερματισμού της εγκυμοσύνης μέχρι και τη στιγμή του τοκετού.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Λίγο μετά την ψηφοφορία, η είδηση ότι η Βρετανία «επιτρέπει τις αμβλώσεις μέχρι τη γέννα» έγινε viral: παραπλανητικές ερμηνείες αναπαράχθηκαν γρήγορα από περιθωριακά μέσα ενημέρωσης σε Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία και Πορτογαλία.
Το ίδιο αφήγημα αναπαρήγαγαν και άρθρα στο διαδίκτυο, που διαδόθηκαν ευρέως στο X και στο Facebook, με ορισμένες αναρτήσεις να συγκεντρώνουν χιλιάδες προβολές και κοινοποιήσεις.
Η Ισπανίδα ευρωβουλευτής Μαργκαρίτα ντε λα Πίσα, που σήμερα εκπροσωπεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το ακροδεξιό κόμμα Vox, έκανε retweet ένα δημοσίευμα της περιθωριακής διαδικτυακής εφημερίδας La Gaceta, με τίτλο: «Η άμβλωση θα είναι νόμιμη μέχρι τη γέννα στο Ηνωμένο Βασίλειο». Το tweet της συγκέντρωσε εκατοντάδες like και retweet και πάνω από 60.000 προβολές.
Ωστόσο, η Βουλή των Λόρδων δεν ψήφισε υπέρ της νομιμοποίησης των αμβλώσεων μέχρι τη γέννα, αλλά υπέρ της διατήρησης μιας τροπολογίας, την οποία είχε εγκρίνει πέρυσι η κάτω βουλή του βρετανικού Κοινοβουλίου, η Βουλή των Κοινοτήτων, και η οποία προβλέπει ότι οι γυναίκες που επιλέγουν να κάνουν άμβλωση εκτός του υφιστάμενου νομικού πλαισίου, δεν θα φέρουν ποινική ευθύνη.
Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες δεν θα αντιμετωπίζουν πλέον ποινική διερεύνηση, σύλληψη ή δίωξη επειδή τερμάτισαν μόνες τους την εγκυμοσύνη τους. Σημαίνει επίσης ότι γυναίκες που έχουν καταδικαστεί ή ακόμη και φυλακιστεί για αμβλώσεις εκτός του νομικού πλαισίου θα λάβουν χάρη.
Πρόκειται για τροπολογία στο νομοσχέδιο για το έγκλημα και την αστυνόμευση, η οποία δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την τελική της επεξεργασία ώστε να τεθεί προς ψήφιση στο κοινοβούλιο.
Σε αντίθεση με όσα υποστηρίζονται στο διαδίκτυο, η τροπολογία δεν αλλάζει τους νομικούς όρους υπό τους οποίους οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να παρέχουν άμβλωση βάσει του Νόμου για τις Αμβλώσεις του 1967 (πηγή στα Αγγλικά), ο οποίος καθιστά νόμιμες τις αμβλώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο νόμος ορίζει ότι οι γυναίκες που επιθυμούν να τερματίσουν την εγκυμοσύνη τους πρέπει να λάβουν τη γνωμοδότηση δύο ιατρών ότι η διαδικασία είναι αναγκαία για την υγεία της εγκύου, και αυτό μέχρι το όριο των 24 εβδομάδων.
Μετά την προθεσμία αυτή, οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να προχωρήσουν νόμιμα σε άμβλωση μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως σοβαρή ανωμαλία του εμβρύου ή σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή της μητέρας.
Καθώς η τροπολογία δεν προτείνει να τροποποιηθεί ο ίδιος ο νόμος, οι γιατροί και το ιατρικό προσωπικό εξακολουθούν να διατρέχουν νομικούς κινδύνους εάν πραγματοποιούν αμβλώσεις εκτός των προϋποθέσεων που θέτει η ισχύουσα νομοθεσία, ακόμη κι αν οι εμπλεκόμενες γυναίκες δεν φέρουν ποινική ευθύνη.
Μέρος της διαδικτυακής σύγχυσης φαίνεται να οφείλεται στη σύγχυση των όρων «αποποινικοποίηση» και «νομιμοποίηση». Στην προκειμένη περίπτωση, η Βουλή των Λόρδων στήριξε μια μεταρρύθμιση που θα απαλλάσσει από ποινικές ευθύνες τις γυναίκες που τερματίζουν οι ίδιες την εγκυμοσύνη τους, διατηρώντας παράλληλα σε ισχύ το ευρύτερο νομικό πλαίσιο.
Η τροπολογία της Βουλής των Λόρδων, η οποία εγκρίθηκε με 185 ψήφους υπέρ έναντι 148 κατά, αφού τα μέλη απέρριψαν προσπάθεια για την απόσυρσή της, κατατέθηκε έπειτα από την αυξανόμενη ανησυχία για τη χρήση νόμων της βικτωριανής εποχής προκειμένου να διερευνώνται και να διώκονται ποινικά γυναίκες που τερματίζουν μόνες τους την εγκυμοσύνη τους.
Τα τελευταία χρόνια, περισσότερες από 100 γυναίκες φέρονται να έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με ποινικές έρευνες βάσει του Νόμου περί Αδικημάτων κατά του Ατόμου του 1861, γεγονός που έχει οδηγήσει οργανώσεις και ορισμένους βουλευτές να ζητούν την αναθεώρησή του και τον τερματισμό των νέων διώξεων.
Τι συμβαίνει στην ΕΕ;
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι σε καμία περίπτωση η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που κάνει βήματα για την αποποινικοποίηση των αμβλώσεων.
Τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν νομιμοποιήσει την άμβλωση «κατ’ αίτηση» κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης. Παράλληλα, μια μικρή ομάδα χωρών – ανάμεσά τους η Δανία, η Εσθονία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία και η Σουηδία – διαθέτουν πιο φιλελεύθερα καθεστώτα για τις αμβλώσεις, τα οποία προσεγγίζουν την πλήρη αποποινικοποίηση, αν και εξακολουθούν να ισχύουν ορισμένοι περιορισμοί.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει την πλήρη αποποινικοποίηση, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης των χρονικών ορίων κύησης και της άρσης εμποδίων όπως οι υποχρεωτικές περίοδοι αναμονής ή η απαίτηση έγκρισης από τρίτους.
Η Γαλλία ηγήθηκε της τάσης αυτής το 2024, καθώς έγινε η πρώτη χώρα που κατοχύρωσε την άμβλωση ως «εγγυημένη ελευθερία» στο σύνταγμά της, καθιστώντας ουσιαστικά αδύνατη την εκ νέου ποινικοποίησή της.
Αντίθετα, σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ελβετία, η άμβλωση παραμένει τυπικά παράνομη βάσει του ποινικού δικαίου, αλλά επιτρέπεται υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων, περίοδος αναμονής και υποχρεωτική συμβουλευτική.
Σε κάθε περίπτωση, το τοπίο παραμένει μεταβαλλόμενο: τον Απρίλιο του 2024, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο ζητείται η τροποποίηση του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ ώστε να συμπεριληφθεί το δικαίωμα στην ασφαλή και νόμιμη άμβλωση.
Με την ψηφοφορία αυτή, το Κοινοβούλιο κάλεσε όλα τα κράτη μέλη να αποποινικοποιήσουν πλήρως τη διαδικασία και να καταργήσουν τα εναπομείναντα φυσικά, οικονομικά και κανονιστικά εμπόδια στην αναπαραγωγική υγεία.
Έκτοτε, το ψήφισμα έχει «παγώσει» σε νομοθετικό επίπεδο, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ απαιτεί ομοφωνία όλων των κρατών μελών, η οποία δεν έχει επιτευχθεί λόγω της έντονης αντίθεσης χωρών όπως η Μάλτα και η Πολωνία.