Η διαδικασία θα προχωρήσει μόλις αρθεί το ουγγρικό βέτο
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει το τεχνικό και νομικό πλαίσιο για την εκταμίευση της πρώτης δόσης προς την Ουκρανία, στο πλαίσιο δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ, μόλις η Ουγγαρία άρει το βέτο της. Στόχος είναι να προστατευτεί ο προϋπολογισμός της χώρας, που έχει επιβαρυνθεί από τον πόλεμο, από νέες επώδυνες περικοπές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το εμπόδιο παραμένει ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος μπλοκάρει τη χρηματοδότηση λόγω διαφωνίας με το Κίεβο σχετικά με τον πετρελαιαγωγό Ντρούζμπα. Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι η υποδομή έχει υποστεί σοβαρές ζημιές από ρωσική επίθεση με drone και χρειάζεται επισκευές, ενώ η Βουδαπέστη κατηγορεί το Κίεβο ότι έχει διακόψει σκόπιμα τη λειτουργία του αγωγού για να επηρεάσει τις εκλογές της 12ης Απριλίου.
Στις Βρυξέλλες, αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το βέτο θα διατηρηθεί τουλάχιστον έως τις εκλογές, καθώς ο Όρμπαν έχει αναγάγει την αντίθεσή του προς την Ουκρανία σε βασικό στοιχείο της προεκλογικής του εκστρατείας. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο εν ενεργεία πρωθυπουργός υπολείπεται σημαντικά του βασικού αντιπάλου του, Πέτερ Μαγιάρ.
Παρά το αδιέξοδο, η Κομισιόν προχωρά στην προετοιμασία όλων των απαραίτητων διαδικασιών, ώστε οι εκταμιεύσεις να ξεκινήσουν άμεσα μόλις αρθεί η εμπλοκή. Την Τετάρτη παρουσίασε το πρώτο από τα τέσσερα έγγραφα που στηρίζουν το πρόγραμμα, ενώ τα υπόλοιπα αναμένονται τις επόμενες ημέρες.
Για το 2026 προβλέπεται χρηματοδότηση 45 δισ. ευρώ — εκ των οποίων 16,7 δισ. για οικονομική στήριξη και 28,3 δισ. για στρατιωτική ενίσχυση. Οι δαπάνες για drones εξαιρούνται από το κριτήριο «Made in Europe», ώστε η Ουκρανία να μπορεί να προμηθεύεται φθηνά εξαρτήματα από την παγκόσμια αγορά.
Τα υπόλοιπα 45 δισ. ευρώ θα διατεθούν το 2027, αν και οι εκταμιεύσεις ενδέχεται να συνεχιστούν και μετά την τυπική προθεσμία.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση θα υλοποιήσει το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία», προσθέτοντας ότι η στήριξη προς τον ουκρανικό λαό παραμένει «πλήρης και σταθερή».
Για να προχωρήσει η πρώτη εκταμίευση, πρέπει να ολοκληρωθούν και τα τέσσερα έγγραφα του πακέτου. Η διαδικασία εντός της Επιτροπής αναμένεται να κυλήσει ομαλά, καθώς η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία έχουν εξασφαλίσει εξαίρεση από το δάνειο και δεν συμμετέχουν στη σχετική ψηφοφορία.
Το βασικό εμπόδιο αφορά ξεχωριστό κανονισμό που τροποποιεί τον κοινό προϋπολογισμό της ΕΕ, προκειμένου να επιτραπεί κοινός δανεισμός για τρίτη χώρα — ρύθμιση που απαιτεί ομοφωνία και την οποία μπλοκάρει η Βουδαπέστη.
Η στάση αυτή θεωρείται από πολλούς παραβίαση της συμφωνίας που είχαν επιτύχει και οι 27 ηγέτες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Όρμπαν, στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα
Οι Βρυξέλλες εξετάζουν πλέον διαφορετικά σενάρια για την επόμενη ημέρα των εκλογών.
Σε περίπτωση νίκης του Πέτερ Μαγιάρ, εκτιμάται ότι το βέτο θα αρθεί γρήγορα. Αντίθετα, εάν επικρατήσει ο Όρμπαν, δεν αποκλείεται είτε να υποχωρήσει είτε να επιμείνει στη στάση του. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να μπλοκάρει το δάνειο έως ότου αποκατασταθούν οι ροές πετρελαίου μέσω του Ντρούζμπα, συνοψίζοντας τη θέση του με τη φράση «χωρίς πετρέλαιο, δεν υπάρχει χρήμα».
Εφόσον αρθεί το βέτο, η πρώτη εκταμίευση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσα σε λίγες ημέρες, καθώς η Επιτροπή διαθέτει ήδη αποθεματικά κεφάλαια. Αυτό που απομένει είναι η απαραίτητη νομική έγκριση για τη μεταφορά των χρημάτων στο Κίεβο.
Ωστόσο, αν η εμπλοκή συνεχιστεί και μετά τις εκλογές, οι ανησυχίες θα ενταθούν. Με βάση τα σημερινά επίπεδα δαπανών, η Ουκρανία ενδέχεται να εξαντλήσει την εξωτερική χρηματοδότηση έως τα μέσα Μαΐου, γεγονός που θα την αναγκάσει να προχωρήσει σε περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες. Παράλληλα, χρειάζεται άμεσα νέα κεφάλαια για να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή όπλων και drones.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι το πολιτικό αδιέξοδο έχει ήδη καθυστερήσει την προετοιμασία της χώρας για τον επόμενο χειμώνα, αφήνοντας αιχμές για τη στάση της Ουγγαρίας.
Την ίδια ώρα, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς πρότασης για αξιοποίηση δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, σε περίπτωση που το βέτο στο δάνειο των 90 δισ. ευρώ αποδειχθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο — αν και το σχέδιο παραμένει νομικά και πολιτικά αμφιλεγόμενο.