Απειλή διακοπής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, αντιδράσεις από Ρώσους αξιωματούχους και διαδηλώσεις ακτιβιστών
Τη δεύτερη επιστολή προς τη Μπιενάλε της Βενετίας απέστειλε την Τρίτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προσθέτοντας νέα στοιχεία με τα οποία αμφισβητεί τη συμμετοχή της Ρωσίας στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης, η οποία ανοίγει επίσημα στις 9 Μαΐου, αλλά είναι ήδη προσβάσιμη από την Τετάρτη σε μέσα ενημέρωσης, θεσμικούς φορείς και επαγγελματίες του χώρου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την πληροφορία γνωστοποίησε στις Βρυξέλλες η Ευρωπαία Επίτροπος για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν, λίγες ώρες μετά τη ρωσική αντίδραση που ήρθε από τον Ρώσο πρέσβη στην Ιταλία.
«Είναι εξαιρετικά λυπηρό το γεγονός ότι η ιταλική ηγεσία, καθώς και η διοίκηση της Μπιενάλε, έχουν γίνει στόχος απαράδεκτων και βίαιων πιέσεων και τελεσιγράφων από την ΕΕ», δήλωσε από τη Βενετία την Τετάρτη ο Αλεξέι Παραμόνοφ.
Η επαναλειτουργία του ρωσικού περιπτέρου, που αποφασίστηκε από τη Μπιενάλε, προκάλεσε πολιτική θύελλα με την ιταλική κυβέρνηση, την ΕΕ και τη διεθνή επιτροπή κριτών, η οποία παραιτήθηκε πριν από λίγες ημέρες, ενώ με την έναρξη της προεπισκόπησης σημειώθηκε και η πρώτη διαμαρτυρία.
Την Τετάρτη, οι ρωσικές αντικαθεστωτικές συλλογικότητες Pussy Riot και Femen εμφανίστηκαν στους Κήπους της Μπιενάλε φορώντας μπαλακλάβες, με γυμνά στήθη και συνθήματα κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν, συνοδευόμενες από δεκάδες διαδηλωτές.
Τι έγραψε η ΕΕ στη νέα επιστολή προς τη Μπιενάλε
Η επίτροπος Χένα Βίρκουνεν επανέλαβε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «καταδικάζει σθεναρά» την απόφαση της Μπιενάλε να επανεντάξει Ρώσους καλλιτέχνες, επισημαίνοντας ότι τα εγκαίνια της διοργάνωσης συμπίπτουν το Σάββατο με την Ημέρα της Ευρώπης, «μια περίσταση για τον εορτασμό της ειρήνης» και την «προστασία των δημοκρατικών αξιών και της ελευθερίας», οι οποίες, όπως τονίζεται, δεν γίνονται σεβαστές στη σημερινή Ρωσία.
Η Βίρκουνεν προειδοποίησε ότι οι Βρυξέλλες «δεν θα διστάσουν να αναστείλουν και να ανακαλέσουν» τη χρηματοδότηση ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ που έχει εγκριθεί για τη διοργάνωση την περίοδο 2025-2028, καθώς πρόκειται για «χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων».
Σύμφωνα με την εφημερίδα La Repubblica, ώστε να μη χαθεί η ευρωπαϊκή επιδότηση, η Μπιενάλε θα έχει περιθώριο 30 ημερών για να καταθέσει την υπεράσπισή της, αρχής γενομένης από τη δεύτερη επιστολή που εστάλη στις 30 Απριλίου, σχετικά με την κατηγορία ότι παραβίασε τον Κανονισμό Κυρώσεων.
Συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά σε παραβίαση του άρθρου 5n του Κανονισμού, που απαγορεύει «την παροχή ορισμένων υπηρεσιών» προς τη ρωσική κυβέρνηση, καθώς και του άρθρου 5t, σύμφωνα με το οποίο «απαγορεύεται η αποδοχή δωρεών, οικονομικών ωφελημάτων ή στήριξης, συμπεριλαμβανομένης χρηματοδότησης και οικονομικής βοήθειας, άμεσα ή έμμεσα» από το Κρεμλίνο.
Η απάντηση της Μπιενάλε
Η Μπιενάλε της Βενετίας απάντησε ότι «θα παρουσιάσει εγκαίρως και εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών τις αντεπιχειρηματολογίες της στη δεύτερη επιστολή που έλαβε από τον Εκτελεστικό Οργανισμό Εκπαίδευσης και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής», μετά και την πρώτη επιστολή που είχε αποσταλεί στις 10 Απριλίου σχετικά με το πρόγραμμα Creative Europe Media.
Σε ανακοίνωσή του, ο πολιτιστικός οργανισμός επανέλαβε «ότι έχει επαληθεύσει και τηρήσει όλους τους εθνικούς και διεθνείς κανόνες», ενώ πρόσθεσε ότι παρείχε σχετικές πληροφορίες και στους επιθεωρητές που εστάλησαν από την εποπτεύουσα αρχή του Υπουργείου Πολιτισμού.
Στο ίδιο πλαίσιο, διευκρινίζεται ότι η Μπιενάλε «δεν διαθέτει αρμοδιότητα να επιβάλει άλλες κυρώσεις» και ότι αυτό «έχει καταστεί πλήρως σαφές σε όλους όσοι διαθέτουν εξουσία παρέμβασης».
Παράλληλα, το ρωσικό περίπτερο θα λειτουργήσει μόνο από τις 6 έως τις 8 Μαΐου και όχι κατά τη διάρκεια της περιόδου που το κοινό θα έχει πρόσβαση στην έκθεση, από τις 9 Μαΐου έως τις 22 Νοεμβρίου.
Έκκληση είχε απευθύνει τη Δευτέρα η επιμελήτρια του περιπτέρου, Αναστασία Καρνέεβα, η οποία ευχαρίστησε τη Μπιενάλε «για τη στήριξη της ιδέας να εκπροσωπούνται εδώ όλες οι χώρες» και επανέλαβε ότι «η τέχνη πρέπει να παραμείνει ανεξάρτητη».
Αντιδράσεις για τον ρόλο της ιταλικής κυβέρνησης
Στο πλευρό της Μπιενάλε τάχθηκε ο πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου του Βένετο, Λούκα Τζάια.
«Προς την αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χένα Βίρκουνεν, απαντώ ξεκάθαρα: κάτω τα χέρια από τη Μπιενάλε της Βενετίας. Η Μπιενάλε δεν είναι βιτρίνα της Μόσχας, ούτε οποιασδήποτε κυβέρνησης», δήλωσε.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης και ηγέτης της Λέγκα, Ματέο Σαλβίνι, ο οποίος επιβεβαίωσε την παρουσία του στην εκδήλωση της Παρασκευής 8 Μαΐου.
«Η τέχνη και ο αθλητισμός πρέπει να μένουν μακριά από πολεμικές, μποϊκοτάζ και απαγορεύσεις», είπε ο Σαλβίνι, εκφράζοντας την ελπίδα «να τερματιστεί εδώ η αντιπαράθεση και ο υπουργός Πολιτισμού να βρει συμφωνία με το αυτόνομο ίδρυμα της Μπιενάλε».
Ο υπουργός Πολιτισμού Αλεσάντρο Τζιούλι έχει επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή του στην επιστροφή της Ρωσίας στη διοργάνωση, χαρακτηρίζοντας την υπόθεση «χάος» που προκάλεσε ο πρόεδρος της Μπιενάλε, Πιετράντζελο Μπουταφούκο.
Ο Τζιούλι είχε ανακοινώσει ότι θα μποϊκοτάρει τα εγκαίνια της έκθεσης, υπέγραψε μαζί με άλλους 21 υπουργούς της ΕΕ αίτημα προς τη Μπιενάλε να επανεξετάσει την απόφασή της, ενώ έστειλε και επιθεωρητές προκειμένου να διερευνηθεί η διαδικασία που οδήγησε στην επαναλειτουργία του περιπτέρου, το οποίο παρέμενε κλειστό από το 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ο υπουργός Πολιτισμού παρέπεμψε στη συνέχεια τις περαιτέρω αποφάσεις στην κυβέρνηση, με την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι να επιστρέφει πάντως την ευθύνη στη διοίκηση της Μπιενάλε.
«Η επιλογή που έγινε για το ρωσικό περίπτερο είναι μια επιλογή με την οποία η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι διαφωνεί. Από εκεί και πέρα, η Μπιενάλε είναι αυτόνομος οργανισμός και ο Μπουταφούκο είναι ένας πολύ ικανός άνθρωπος. Για τους επιθεωρητές, θεωρώ ότι πρέπει να ρωτήσετε τον υπουργό Τζιούλι», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα απαντώντας σε δημοσιογράφους μετά την παρουσίαση του σχεδίου στέγασης.
Οι επικρίσεις κυμάνθηκαν από την απουσία πιο αποφασιστικής δράσης από το Παλάτσο Κίτζι έως πιο ακραία σενάρια, όπως διοικητικές κυρώσεις στο κτίριο του περιπτέρου — το οποίο αποτελεί ρωσική κρατική ιδιοκτησία από το 1914 — ή στη ρωσική αντιπροσωπεία που εστάλη στη Βενετία.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, επέβαλε την Τρίτη κυρώσεις σε «πέντε προσωπικότητες» του ρωσικού πολιτιστικού χώρου, οι οποίες «δικαιολογούν την επιθετικότητα και διαδίδουν ρωσική προπαγάνδα σε διεθνείς εκδηλώσεις».
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και η επιμελήτρια Αναστασία Καρνέεβα, η οποία είναι κόρη του αναπληρωτή γενικού διευθυντή της Rostec, της κρατικής αμυντικής και τεχνολογικής εταιρείας συμμετοχών της Μόσχας.