Η Ευρωπαία επίτροπος Περιβάλλοντος λέει στο Euronews: Η ΕΕ πρέπει να “συνδέσει τις τελείες” και να δει ότι περιβάλλον, οικονομία και ασφάλεια πάνε μαζί.
«Η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει πλέον να θεωρείται βασικό μέρος της αμυντικής στρατηγικής της Ευρώπης», δήλωσε η Τζέσικα Ρόσβαλ, Ευρωπαία επίτροπος για το Περιβάλλον, την Ανθεκτικότητα στο Νερό και την Ανταγωνιστική Κυκλική Οικονομία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Επεσήμανε ότι πολλές από τις περιβαλλοντικές ανησυχίες που αντιμετωπίζει η Ένωση, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, συνιστούν υπαρξιακή απειλή για την Ευρώπη και την ασφάλειά της.
«Υπάρχουν πολλά παραδείγματα. [Όπως] το νερό, που δεν είναι απλώς ένας πόρος. Χρειαζόμαστε νερό για την καθημερινή μας ζωή, το χρειαζόμαστε για την παραγωγή ενέργειας, για την παραγωγή τροφίμων. Και όταν το νερό γίνεται σπάνιο, βρισκόμαστε σε δύσκολη θέση και αυτό τελικά συνιστά και απειλή για την ασφάλειά μας», δήλωσε η επίτροπος στην εκπομπή συνεντεύξεων του Euronews The Europe Conversation.
«Σε παγκόσμιο επίπεδο γνωρίζουμε επίσης ότι το νερό τροφοδοτεί συγκρούσεις και ούτω καθεξής», είπε η Ρόσβαλ.
Ωστόσο, σημείωσε ότι οι φυσικοί πόροι μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν ως στρατηγικά εργαλεία. Για παράδειγμα, η Πολωνία, η Φινλανδία και η Λιθουανία εξετάζουν την αποκατάσταση και την επαναπλημμύριση αποξηραμένων τυρφώνων κατά μήκος των ανατολικών συνόρων τους ως μια στρατηγική διπλής χρήσης για την κλιματική αλλαγή και την εθνική άμυνα.
Ο συλλογισμός πίσω από αυτό είναι ότι το βαλτώδες έδαφος εμποδίζει πρακτικά την προέλαση βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού, όπως τα τανκς.
«Βλέπουμε πώς μπορεί κανείς να μετατρέψει τους υγροτόπους σε ένα είδος συνοριακού ελέγχου και να κάνει πιο δύσκολη [...] τη διέλευση μιας εισβολής», είπε. Στη Λιθουανία, τα υπουργεία Άμυνας και Περιβάλλοντος συνεργάζονται σε αυτό.
«Αλλά η βασική ανησυχία είναι ότι η απώλεια βιοποικιλότητας, η απώλεια καλλιεργειών, οι πλημμύρες και οι ξηρασίες συνιστούν όλες απειλή για την ασφάλεια.»
Γεωπολιτική αστάθεια
Η απειλή αυτή αναδείχθηκε σε πρόσφατη έκθεση που δημοσίευσε το βρετανικό Υπουργείο Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων (DEFRA), στην οποία φέρονται να συμμετείχαν και οι υπηρεσίες πληροφοριών και ασφάλειας MI5 και MI6.
«Ανέφερε ότι η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί τη βασική απειλή για την εθνική ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι συνέπειες, βεβαίως, είναι ίδιες και για πολλές άλλες χώρες», είπε η Ρόσβαλ.
Οι συντάκτες της έκθεσης προειδοποίησαν ότι, χωρίς «ριζικές παρεμβάσεις», οι απειλές που προκύπτουν από την απώλεια βιοποικιλότητας κινδυνεύουν να προκαλέσουν γεωπολιτική αστάθεια, οικονομική ανασφάλεια, συγκρούσεις, μεταναστευτικές ροές και εντονότερο ανταγωνισμό για τους πόρους.
«Πρέπει να καταλάβουμε ότι το να μην επενδύουμε στη φύση συνεπάγεται οικονομικό αλλά και κίνδυνο για την ασφάλεια. Και γι’ αυτό θεωρώ ότι δεν έχουμε επιλογή ως προς το αν θα επενδύσουμε στο μέλλον μας, πρέπει να το κάνουμε.»
Στην έκθεση εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες για την εξάρτηση του Ηνωμένου Βασιλείου από τις παγκόσμιες αγορές για τα τρόφιμα και τα λιπάσματά του.
Η εξάρτηση της ίδιας της ΕΕ από λιπάσματα εκτός Ευρώπης αποκαλύφθηκε με αφορμή τη σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν και τον επακόλουθο ιρανικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, μια καίρια θαλάσσια οδό για τις παγκόσμιες αγροτικές εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ως αποτέλεσμα, οι Ευρωπαίοι αγρότες αντιμετωπίζουν πλέον σημαντικά υψηλότερες τιμές λιπασμάτων.
«Αυτό μας δείχνει ξανά ότι η εξάρτηση έχει κόστος», σχολίασε η Ρόσβαλ, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη εξαρτάται επίσης από χώρες εκτός ΕΕ για την ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες.
Υποστήριξε ότι, σε αυτό το πλαίσιο, ο Νόμος για την Κυκλική Οικονομία, τον οποίο προωθεί η ίδια, θα είναι καθοριστικός για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.
«Δεν είναι μόνο η Ευρώπη που χρειάζεται αυτές τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Ο ανταγωνισμός για τα συγκεκριμένα υλικά γίνεται ολοένα σκληρότερος. Πρέπει λοιπόν να γίνουμε πιο αυτάρκεις και η κυκλικότητα παίζει κρίσιμο ρόλο στην πιο αποδοτική αξιοποίηση των υλικών που διαθέτουμε στην Ευρώπη. Είμαστε στην πραγματικότητα ένα χρυσωρυχείο [πρώτων υλών], αλλά δεν το αξιοποιούμε.»
Αλλαγή νοοτροπίας
Ο Νόμος για την Κυκλική Οικονομία, που προγραμματίζεται να προταθεί στα τέλη του 2026, στοχεύει στην αύξηση του ποσοστού υλικών που ανακτώνται από απόβλητα για επαναχρησιμοποίηση και στη μείωση του μεριδίου παρθένων υλικών (ακατέργαστων, ανέπαφων πόρων που εξορύσσονται απευθείας από τη φύση) που εισάγονται, για παράδειγμα, για νέο ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό.
Για να επιτύχει αυτόν τον στόχο, η Ένωση θέλει να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά δευτερογενών πρώτων υλών, δηλαδή ανακυκλωμένων υλικών που ανακτώνται από απόβλητα ή προϊόντα στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
«Πρέπει να αποδείξουμε ότι τα δευτερογενή υλικά έχουν επιχειρηματικό νόημα, επειδή τα παρθένα υλικά είναι σήμερα φθηνότερα από τα δευτερογενή, αλλά είναι επίσης σπάνια και χρησιμοποιούνται ως όπλο», εξήγησε η Ρόσβαλ.
«Γι’ αυτό πρέπει να απαλλαγούμε από αυτήν την εξάρτηση, και για να συμβεί αυτό, καταναλωτές, υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και επιχειρήσεις πρέπει να αλλάξουν νοοτροπία.»