Η Διάσκεψη για την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας αρχίζει την Πέμπτη στο Γκντανσκ, εν μέσω διένεξης Κιέβου–Βαρσοβίας και χωρίς την παρουσία των δύο προέδρων, με το ενδιαφέρον στραμμένο σε ανοικοδόμηση και εκτόνωση των τεταμένων σχέσεων
Καθώς οι διπλωματικές εντάσεις μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας δείχνουν ελάχιστα σημάδια αποκλιμάκωσης, η απουσία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι από το Γκντανσκ ενδέχεται να εξελιχθεί στο πιο ισχυρό πολιτικό μήνυμα της διάσκεψης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας δεν θα συμμετάσχει στη διήμερη «Ukraine Recovery Conference» στο Γκντανσκ, μια υψηλού επιπέδου συνάντηση για τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της χώρας του, την ώρα που βαθαίνει η ρήξη με τη Βαρσοβία με αφορμή την ονομασία στρατιωτικής μονάδας προς τιμήν του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA) της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι σχέσεις μεταξύ Ουκρανίας και Πολωνίας βρίσκονται πλέον στη βαθύτερη κρίση των τελευταίων ετών, λόγω της έντονης επανεμφάνισης ενός ζητήματος που θεωρείται και στις δύο χώρες από τα πιο επώδυνα και άλυτα.
Διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας
Η Διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας, που διοργανώνεται με τη σημερινή της μορφή από το 2022, αποτελεί σημαντικό διεθνές φόρουμ αφιερωμένο στην ανοικοδόμηση της χώρας. Θεωρείται ευρέως ως το μεγαλύτερο έργο υποδομών και οικονομικής ανασυγκρότησης στην Ευρώπη μετά το Σχέδιο Μάρσαλ, το αμερικανικό πρόγραμμα που συνέβαλε στην ανοικοδόμηση της ηπείρου μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ουκρανίας Ολεξίι Κουλέμπα δήλωσε ότι το Κίεβο αναμένει να υπογράψει περισσότερες από 30 συμφωνίες, αξίας άνω των 1,5 δισ. ευρώ, κατά τη διάρκεια της διάσκεψης, με τα συμβόλαια να αφορούν έργα στέγασης, υποδομών και περιφερειακής ανάκαμψης.
Το ουκρανικό υπουργείο Ανάπτυξης θα παρουσιάσει στο Γκντανσκ, τις επόμενες δύο ημέρες, περισσότερα από 530 επενδυτικά σχέδια από κοινότητες και περιφέρειες της χώρας.
Μεταξύ των ξένων αξιωματούχων υψηλού επιπέδου που αναμένεται να παραστούν είναι ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα, ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να ανακοινώσει στο Γκντανσκ την πρώτη εκταμίευση προς την Ουκρανία στο πλαίσιο του δανειακού πακέτου ύψους 90 δισ. ευρώ που συμφωνήθηκε από τους ηγέτες της ΕΕ τον Δεκέμβριο και η εφαρμογή του καθυστέρησε σημαντικά λόγω του βέτο της Ουγγαρίας.
Η δόση, ύψους 3,2 δισ. ευρώ, θα βοηθήσει το Κίεβο να καλύψει τις χρηματοδοτικές και δημοσιονομικές του ανάγκες. Μια δεύτερη εκταμίευση περίπου 5 δισ. ευρώ, που προορίζεται για την παραγωγή drones, αναμένεται να ανακοινωθεί πριν από το τέλος του μήνα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο θα ανακοινώσει νέο πακέτο στήριξης άνω των 330 εκατ. ευρώ (290 εκατ. λιρών) για την ενίσχυση της ανάκαμψης της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τη Βρετανίδα υπουργό Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ, η βοήθεια θα ενισχύσει τον ενεργειακό τομέα της Ουκρανίας και θα χρηματοδοτήσει νέα προγράμματα για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος δικαιοσύνης της χώρας.
Ωστόσο, η διάσκεψη αναμένεται να επισκιαστεί από τη συνεχιζόμενη ρήξη Κιέβου–Βαρσοβίας, η οποία έχει οδηγήσει όχι μόνο τον Ζελένσκι αλλά και τον Πολωνό πρόεδρο Καρόλ Ναβρότσκι να την μποϊκοτάρουν.
Οράματα για το μέλλον και σκιές από το παρελθόν
Οι διπλωματικές εντάσεις μεταξύ Ουκρανίας και Πολωνίας κλιμακώθηκαν όταν ο Ζελένσκι έδωσε σε στρατιωτική μονάδα το όνομα του Ουκρανικού Επαναστατικού ωΣτρατού (UPA) της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην Ουκρανία, ο UPA τιμάται ευρέως για τον ρόλο του στην αντίσταση στη σοβιετική κυριαρχία και στον αγώνα για την ανεξαρτησία της χώρας.
Στην Πολωνία, ωστόσο, η οργάνωση συνδέεται κυρίως με την τραγωδία του Βολίν την περίοδο 1943–45, κατά την οποία δεκάδες χιλιάδες Πολωνοί σκοτώθηκαν σε περιοχές που σήμερα ανήκουν στη δυτική Ουκρανία και τότε βρίσκονταν υπό ναζιστική κατοχή. Η βία στοίχισε επίσης τη ζωή σε χιλιάδες Ουκρανούς, σε αντίποινα που πραγματοποίησαν πολωνικές δυνάμεις.
Η απόφαση του Ζελένσκι προκάλεσε ευρεία καταδίκη στην Πολωνία και ο Ναβρότσκι αφαίρεσε από τον Ουκρανό ομόλογό του την ανώτατη τιμητική διάκριση της χώρας, το Τάγμα του Λευκού Αετού.
Μετά από αυτή την εξέλιξη, ο Ζελένσκι επέστρεψε το παράσημο στη Βαρσοβία και αργότερα ανακοίνωσε ότι δεν θα παραστεί στη διάσκεψη.
Η Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, η υπουργός Κεφαλαίων Ανάπτυξης και Περιφερειακής Πολιτικής της Πολωνίας, επέκρινε την απουσία του Ζελένσκι, υποστηρίζοντας ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας «κάνει ένα τεράστιο λάθος» και «πυροβολεί τον ίδιο του τον εαυτό στο πόδι».
Ορισμένοι αξιωματούχοι στο Κίεβο εξέφρασαν κατ’ ιδίαν την απορία τους για το γεγονός ότι, μετά την απόφαση του Ναβρότσκι να αφαιρέσει το παράσημο από τον Ζελένσκι και τις ημέρες δημόσιας κριτικής από την πολωνική προεδρία, η Βαρσοβία τώρα καταδικάζει την απόφασή του να μην παραστεί στη διάσκεψη.
Οι πρωθυπουργοί αναλαμβάνουν τα ηνία
Καθώς ούτε ο Ζελένσκι ούτε ο Πολωνός πρόεδρος Καρόλ Ναβρότσκι θα συμμετάσχουν στη διάσκεψη, η φον ντερ Λάιεν θα συναντηθεί αντ’ αυτών με τους πρωθυπουργούς της Ουκρανίας και της Πολωνίας για να συζητήσουν την εκταμίευση του δανείου.
Επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας είναι η πρωθυπουργός της χώρας Γιούλια Σβιριντένκο και σε αυτήν συμμετέχουν εκπρόσωποι της ουκρανικής επιχειρηματικής κοινότητας, επικεφαλής κρατικών εταιρειών, εκπρόσωποι κοινοτήτων από όλη τη χώρα, καθώς και κυβερνητικά στελέχη και βουλευτές.
Η Σβιριντένκο έχει σηματοδοτήσει μια συνειδητή αλλαγή τόνου, δίνοντας έμφαση στις επιχειρηματικές και επενδυτικές ευκαιρίες αντί στις πολιτικές εντάσεις, καθώς οι σχέσεις μεταξύ Βαρσοβίας και Κιέβου έχουν επιδεινωθεί τις τελευταίες ημέρες.
«Η ομάδα μας έχει μια σαφή αποστολή: να πετύχει συγκεκριμένες συμφωνίες που θα ενισχύσουν τις αμυντικές δυνατότητες και την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας και θα διευρύνουν την οικονομική συνεργασία με τους εταίρους μας», είπε.
Επικεφαλής της πολωνικής αντιπροσωπείας είναι ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος επιδιώκει, αν όχι την επίλυση της διένεξης, τουλάχιστον να αποτρέψει την περαιτέρω κλιμάκωσή της.
«Λαμβάνοντας υπόψη τη στρατηγική ασφάλεια της Πολωνίας, δεν πρόκειται να συμβάλω στην τροφοδότηση αυτών των εντάσεων. Είναι προς το μακροπρόθεσμο συμφέρον της Πολωνίας να οικοδομήσει σχέσεις με την Ουκρανία που να βασίζονται σε ένα όραμα για το μέλλον».
Η διπλωματική ισορροπία του Τουσκ
Η απόφαση του Ναβρότσκι – και ιδίως το χρονικό σημείο στο οποίο ελήφθη – ερμηνεύεται από ορισμένους ως κίνηση που στοχεύει όχι μόνο τον Ζελένσκι αλλά και τον Τουσκ, τοποθετώντας τον ουσιαστικά σε δυσχερή θέση στο Γκντανσκ.
Ο Τουσκ δήλωσε την Τετάρτη ότι είχε ενημερωθεί και ερωτηθεί σχετικά με την απόφαση του Κιέβου να ακυρώσει τη συμμετοχή του Ζελένσκι και να στείλει στη θέση του τη Σβιριντένκο.
«Το βλέπω ως κάτι που μπορεί στην πραγματικότητα να ωφελήσει τη διάσκεψη. Θα υπάρχουν λιγότερα συναισθήματα και μια πιο ουσιαστική συζήτηση, επικεντρωμένη στην πολιτική».
Εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι η διάσκεψη θα αποτελέσει βήμα για τη μείωση των εντάσεων και των συναισθημάτων, καθώς μια τέτοια κλιμάκωση δεν είναι σίγουρα αναγκαία ούτε για εμάς, τους Πολωνούς, ούτε για τους Ουκρανούς.
Ο Τουσκ έχει επαναλάβει πολλές φορές ότι από αυτή τη διπλωματική σύγκρουση μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας ωφελείται μόνο ένα πρόσωπο: ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν.