Η Γαλλία θεσπίζει πρωτοποριακό νόμο για τη fast fashion: απαγορεύονται οι διαφημίσεις και θεσπίζονται κλιμακωτά πρόστιμα.
Ύστερα από δυόμισι χρόνια κοινοβουλευτικής διαδικασίας, με έντονες συζητήσεις και ισχυρές πιέσεις από βιομηχανικά λόμπι, η Γαλλία μόλις έλαβε μια σημαντική απόφαση. Η Γερουσία ψήφισε σχεδόν ομόφωνα – ένα μεγάλο μέρος της Αριστεράς επέλεξε την αποχή, καταγγέλλοντας μια αποδυναμωμένη εκδοχή του κειμένου – την τελική εκδοχή της πρότασης νόμου που είχε αρχικά καταθέσει η βουλευτής του Horizons, Αν-Σεσίλ Βιγιόν. (πηγή στα Γαλλικά)
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την ώρα που ο κλάδος της κλωστοϋφαντουργίας αντιπροσωπεύει σχεδόν το 10 % των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, η μόδα «ultra-express» έχει κατακλύσει τη γαλλική αγορά. Ο νόμος αυτός σηματοδοτεί επομένως την αρχή μιας αλλαγής, όπου ο νομοθέτης θα παρεμβαίνει άμεσα στην τιμή, την προβολή και τη διάθεση των ρούχων μίας χρήσης.
Η οριστική έγκριση από το Κοινοβούλιο σηματοδοτεί το τέλος των συζητήσεων, αλλά το επιχειρησιακό χρονοδιάγραμμα μόλις ξεκινά για το υπουργείο Οικολογικής Μετάβασης και τους αρμόδιους οικο-οργανισμούς. Η εφαρμογή του θα γίνει σταδιακά.
Τι είναι η «ultrafast-fashion» ή μόδα «ultra-express»;
Ένα από τα βασικά ζητήματα του κειμένου ήταν να διαμορφωθεί ένας σαφής νομικός ορισμός της «μόδας ultra-express», ώστε να αποφεύγονται οι προσφυγές και να μη στοχοποιηθεί συνολικά ο κλάδος της ένδυσης.
Ο νόμος καταλήγει τελικά σε δύο βασικά κριτήρια: πρώτον, η ποσότητα των νέων προϊόντων που ανεβαίνουν πολύ συχνά στις πλατφόρμες, μερικές φορές χιλιάδες κάθε μέρα. Δεύτερον, το περιορισμένο κίνητρο για επισκευή, δηλαδή όταν ένα ρούχο είναι τόσο φθηνό ώστε συμφέρει περισσότερο να πεταχτεί παρά να επισκευαστεί.
Τα ακριβή όρια θα καθοριστούν με διάταγμα. Στόχος είναι κυρίως οι κολοσσοί όπως οι Shein, Temu ή AliExpress, χωρίς να επηρεαστούν οι παραδοσιακές ευρωπαϊκές αλυσίδες όπως οι Kiabi, Zara ή H&M.
Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός: ένα προοδευτικό σύστημα bonus-malus
Ο νέος νόμος βασίζεται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Πρακτικά, οι μάρκες ultrafast-fashion θα πρέπει να καταβάλλουν πρόστιμα για κάθε προϊόν που πωλούν, ανάλογα με το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα. Όσο πιο ρυπογόνο θεωρείται ένα ρούχο, τόσο υψηλότερη θα είναι η εισφορά. Τα χρήματα που θα συγκεντρώνονται θα χρηματοδοτούν την ανακύκλωση, την επισκευή των ρούχων και τη στήριξη πιο φιλικών προς το περιβάλλον εταιρειών.
Για να αποφευχθεί ένα υπερβολικά απότομο οικονομικό σοκ, το Κοινοβούλιο προέβλεψε πάντως ένα όριο σε αυτόν τον φόρο. Η επιβάρυνση που θα επιβάλλεται δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 50 % της τιμής πώλησης προ ΦΠΑ του προϊόντος. Για παράδειγμα, αν ένα είδος πωλείται προς 6 ευρώ, ο μέγιστος φόρος θα είναι 3 ευρώ, ακόμη και το 2030.
Πέρα από τους φόρους και τις κυρώσεις, ο νόμος θα υποχρεώνει τις πλατφόρμες να εμφανίζουν μηνύματα ευαισθητοποίησης σχετικά με τη λιτότητα, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση των ρούχων. Κατά την τελική επιβεβαίωση του καλαθιού με τις αγορές, οι καταναλωτές θα βλέπουν υπενθυμίσεις για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των προϊόντων που πρόκειται να αγοράσουν.
Το μάρκετινγκ ουσιαστικά μηδενίζεται
Κάθε διαφήμιση για τη μόδα ultra-express θα απαγορευτεί στη Γαλλία από τη στιγμή που θα τεθούν σε ισχύ τα διατάγματα, είτε πρόκειται για αφίσες, τηλεόραση, διαδίκτυο είτε για στοχευμένη διαφήμιση.
Στο μέτρο αυτό υπάγεται και το influencer marketing: οι προωθητικές ενέργειες στα κοινωνικά δίκτυα, ιδίως τα βίντεο «haul», θα απαγορεύονται από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Οι influencer που δεν θα τηρούν τον κανόνα αυτόν θα κινδυνεύουν με βαριά πρόστιμα, έως και 100 000 ευρώ.
Παραμένει ωστόσο αβέβαιη η ημερομηνία έναρξης ισχύος της απαγόρευσης, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη διατυπώσει επιφυλάξεις για τη συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο, ιδίως σε ό,τι αφορά τους κανόνες για τη διαφήμιση.
Τι σημαίνει αυτό για τους καταναλωτές;
Η Γαλλία βάζει έτσι το πρώτο λιθαράκι για ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που, όπως ελπίζουν αρκετοί παρατηρητές, θα επεκταθεί σύντομα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η μόνη που μπορεί να ασκήσει αρκετή πίεση ώστε να αλλάξουν μακροπρόθεσμα οι πρακτικές των γιγάντων της μόδας μίας χρήσης.
Μένει πλέον να φανεί πώς θα αντιδράσουν οι καταναλωτές: θα στραφούν περισσότερο σε πιο υπεύθυνες μάρκες ή θα διατηρήσουν τις τρέχουσες αγοραστικές τους συνήθειες;
Σε ένα πλαίσιο οικονομικής κρίσης και απώλειας αγοραστικής δύναμης, ορισμένοι καταναλωτές αναμένεται πάντως να συνεχίσουν να στρέφονται σε αυτά τα ρούχα, που είναι φθηνότερα και πιο προσιτά.