Πέντε επείγουσες προτεραιότητες της Ιρλανδίας στην προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ

Οι άρπες ηχούν στις Βρυξέλλες καθώς η Ιρλανδία αναλαμβάνει την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, διαδεχόμενη την Κύπρο.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Πρόκειται για την όγδοη φορά που η χώρα των 5,4 εκατομμυρίων κατοίκων, η οποία εντάχθηκε στην Ένωση το 1972, αναλαμβάνει τον όχι και τόσο ζηλευτό ρόλο του «έντιμου μεσολαβητή».

«Το κάνουμε σε μια κρίσιμη συγκυρία για την ΕΕ, με μεγαλύτερη αβεβαιότητα και απροβλεψιμότητα στον κόσμο», δήλωσε ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μιχόλ Μάρτιν.

Με σύνθημα στα γαελικά «Ní neart go cur le chéile» («Η δύναμη βρίσκεται στην ενότητα»), η Ιρλανδία θα καθοδηγήσει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των υπόλοιπων 26 κρατών-μελών και θα διαμορφώσει λεπτές, συχνά εύθραυστες, συμβιβαστικές λύσεις που θα μπορούν να ικανοποιήσουν όλες τις διαφορετικές φωνές στο τραπέζι.

Με αρκετούς φακέλους να πλησιάζουν σε σημείο καμπής, το Δουβλίνο έχει πολλή δουλειά μπροστά του. Αυτές είναι οι πέντε πιο επείγουσες αποστολές της ιρλανδικής προεδρίας.

Πίεση στη Μόσχα

Στην κορυφή της λίστας προτεραιοτήτων της Ιρλανδίας βρίσκεται ένα νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο αυτή τη φορά συνοδεύεται από αυστηρή προθεσμία: 15 Ιουλίου.

Αν δεν υπάρξει συμφωνία μέχρι τότε, η ΕΕ θα επανεξετάσει το ανώτατο όριο τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο. Λόγω των συνεχιζόμενων αναταράξεων στην αγορά ενέργειας, ο μαθηματικός τύπος θα ωθήσει το πλαφόν πολύ πάνω από τα σημερινά 44 δολάρια το βαρέλι, ενδεχομένως ακόμη και πάνω από το αρχικό επίπεδο των 60 δολαρίων, και θα προσφέρει οικονομική ανάσα στη Μόσχα – ένα πολιτικά αδιανόητο σενάριο.

Οι διπλωμάτες εμφανίζονται βέβαιοι ότι η προθεσμία θα τηρηθεί και ότι το πλαφόν θα παγώσει, ενδέχεται όμως να υπάρξει υψηλό τίμημα. Η Βουλγαρία, υπό τη νέα της κυβέρνηση, έχει απειλήσει δημοσίως να ασκήσει βέτο στο πακέτο αν προστεθούν δύο ονόματα: του Πατριάρχη Κύριλλου, του επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, και του Βάγκιτ Αλεκπέροφ, δισεκατομμυριούχου ιδρυτή της Lukoil.

Ο πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ έχει επίσης εκφράσει ανησυχίες για τον αντίκτυπο που θα μπορούσαν να έχουν οι προτεινόμενες κυρώσεις στα λιπάσματα και στα ανταλλακτικά για το μετρό της Σόφιας.

«Δεν θα επιτρέψουμε να περάσει το πακέτο κυρώσεων σε αυτή τη μορφή. Έχουμε ψήφο και θα την χρησιμοποιήσουμε», είπε ο Ράντεφ τον περασμένο μήνα.

Αλλά η Βουλγαρία δεν είναι το μόνο εμπόδιο: άλλα σημεία τριβής αφορούν τις εισαγωγές βακαλάου, τις πωλήσεις δεξαμενόπλοιων LNG και μια εκτεταμένη απαγόρευση εισόδου για Ρώσους στρατιώτες.

Ο δρόμος προς τη διεύρυνση

Η Ιρλανδία έχει αντιληφθεί το κλίμα και έχει κάνει την ένταξη μία από τις βασικές της προτεραιότητες.

Η αλλαγή εξουσίας στην Ουγγαρία δημιούργησε, για πρώτη φορά εδώ και δύο χρόνια, μια πραγματική δυνατότητα προόδου στις αιτήσεις ένταξης της Ουκρανίας και της Μολδαβίας. Η Κύπρος εκμεταλλεύτηκε με επιδεξιότητα τη συγκυρία για να ανοίξει το πρώτο πακέτο διαπραγματευτικών κεφαλαίων, τα επονομαζόμενα θεμελιώδη, με τους δύο υποψήφιους, οι οποίοι αντιμετωπίζονται άτυπα ως ζευγάρι.

Ωστόσο, ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μάγιαρ, έχει ζητήσει από τους ομολόγους του να συγκρατήσουν τον ενθουσιασμό τους. Η χώρα περιμένει την κατάλληλη στιγμή πριν συμφωνήσει στα επόμενα βήματα.

Η Ιρλανδία θέλει να ξεμπλοκάρει τα πέντε υπόλοιπα πακέτα κεφαλαίων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία, γνωρίζει όμως την παγιωμένη απροθυμία της Βουδαπέστης. Το Δουβλίνο ελπίζει ότι ένα ή δύο πακέτα θα μπορούσαν να ανοίξουν πριν από το θερινό διάλειμμα, με τα υπόλοιπα να εξετάζονται σταδιακά αργότερα.

Παράλληλα, το Μαυροβούνιο, η χώρα που προηγείται στην ουρά αναμονής, είναι αποφασισμένο να κλείσει τις διαπραγματεύσεις μέχρι το τέλος του έτους ώστε να επικεντρωθεί στη σύνταξη της συνθήκης προσχώρησής του, η οποία βρίσκεται ήδη σε αρχικό στάδιο. Ως προεδρεύουσα χώρα, η Ιρλανδία θα ηγηθεί των εργασιών.

Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό: οι Βρυξέλλες θέλουν να δημιουργήσουν ένα νέο προηγούμενο με το Μαυροβούνιο και να καταστήσουν τη συνθήκη προσχώρησής του σημείο αναφοράς για τα μελλοντικά κράτη-μέλη. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία σύνταξης θα είναι ιδιαίτερα έντονη, με τις χώρες να πιέζουν για διαφορετικές ρήτρες, δικλείδες ασφαλείας και μεταβατικές περιόδους, ώστε να κατευνάσουν τους επιφυλακτικούς ψηφοφόρους τους.

Πιεσμένος προϋπολογισμός

Ανάμεσα στις εκατοντάδες συμβιβαστικές προτάσεις που θα συντάξει η Ιρλανδία στη διάρκεια της προεδρίας της, καμία δεν θα είναι τόσο καθοριστική και αμφιλεγόμενη όσο ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ.

Η προηγούμενη προεδρία, της Κύπρου, προκάλεσε την οργή των «φειδωλών» χωρών αφού πρότεινε μια μέτρια μείωση 2% σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Επιτροπής ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Η Ολλανδία και η Σουηδία έσπευσαν να απορρίψουν το κυπριακό «nego-box» ως «no-go box».

Η Ιρλανδία θα κληθεί να παρουσιάσει αναθεωρημένους αριθμούς για κάθε τομέα, ελπίζοντας να βρει ένα βιώσιμο μεσοδιάστημα ανάμεσα σε όσους θέλουν να διατηρήσουν τα παραδοσιακά κονδύλια, κυρίως για τη γεωργία και τη συνοχή, και σε εκείνους που επιδιώκουν να ενισχύσουν τις σύγχρονες προτεραιότητες, όπως η κλιματική δράση, η καινοτομία, η τεχνολογία και η άμυνα.

Καίριο ζήτημα είναι ότι το ιρλανδικό «nego-box» θα πρέπει να αντιμετωπίσει το θέμα των νέων ιδίων πόρων, δηλαδή των πανευρωπαϊκών φόρων που μπορούν να φέρουν πρόσθετα έσοδα. Παρότι τα κράτη-μέλη ήταν αρχικά αντίθετα στην ενίσχυση της δημοσιονομικής ισχύος της Ένωσης, το κλίμα έχει αλλάξει και οι πρωτεύουσες έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι φόροι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, είναι αναπόφευκτοι για να καλυφθεί το κενό.

Το ιρλανδικό «nego-box», που αναμένεται να παρουσιαστεί τον Οκτώβριο, θα ανοίξει την τελευταία φάση της διαδικασίας. Στη συνέχεια οι ηγέτες θα αναλάβουν να φέρουν εις πέρας τη συμφωνία.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, θέλει να υπάρξει οριστική συμφωνία το αργότερο τον Δεκέμβριο, ώστε οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό να μην παραταθούν μέχρι το 2027, όταν κρίσιμες εκλογές σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία ενέχουν τον κίνδυνο εκτροχιασμού.

Απειλές δασμών και εμπορικοί πόλεμοι

Έχει εξελιχθεί σχεδόν σε τελετουργία κάθε νέα προεδρία να αντιμετωπίζει μια απειλή δασμών από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Τον περασμένο Ιούλιο, η Δανία έπρεπε να διαχειριστεί έναν δασμό 30%, που τελικά δεν επιβλήθηκε ποτέ. Τον Ιανουάριο, η Κύπρος χρειάστηκε να αντιμετωπίσει δασμό 15%, που επίσης δεν υλοποιήθηκε. Και φέτος τον Ιούλιο, η Ιρλανδία πρέπει να αντιμετωπίσει έναν δασμό 100% στις ευρωπαϊκές χώρες που φορολογούν τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Αν ο Τραμπ προχωρήσει με τη μαξιμαλιστική απειλή του, η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ θα καταρρεύσει και θα ξεσπάσει εμπορικός πόλεμος. Ενώ το εμπόριο αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Επιτροπής, η ιρλανδική προεδρία θα είναι υπεύθυνη να κρατήσει όλα τα κράτη-μέλη σταθερά στην ίδια γραμμή, μια δύσκολη αποστολή όταν οι οικονομικές σχέσεις κρέμονται από μια κλωστή.

Παράλληλα, ένας εμπορικός πόλεμος σιγοβράζει μεταξύ Βρυξελλών και Πεκίνου.

Ύστερα από ένα εντυπωσιακό έλλειμμα 360 δισ. ευρώ το 2025, οι αξιωματούχοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το status quo είναι μη βιώσιμο. Η Επιτροπή έχει δώσει στην Κίνα προθεσμία μέχρι τον Οκτώβριο για να δείξει «χειροπιαστά αποτελέσματα» ώστε να εξισορροπηθεί η σχέση και να περιοριστεί η ροή φθηνών, επιδοτούμενων προϊόντων.

Δεδομένης της διαχρονικής απροθυμίας του Πεκίνου να κάνει παραχωρήσεις, οι Βρυξέλλες προετοιμάζουν νέα εργαλεία για να αναλάβουν δράση εκεί όπου ο διάλογος απέτυχε να αποδώσει. Παρά τα εντυπωσιακά στοιχεία, όμως, τα κράτη-μέλη παραμένουν βαθιά διχασμένα ως προς το πόσο σκληρά πρέπει να κινηθεί η ΕΕ.

Μία αγορά για όλους

Η ΕΕ δίνει αγώνα με τον χρόνο για να αναζωογονήσει την υποτονική οικονομία της και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της πριν βρεθεί αναπόφευκτα σε μειονεκτική θέση έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας.

Κατά τη διάρκεια της κυπριακής προεδρίας, τα τρία θεσμικά όργανα – Επιτροπή, Συμβούλιο και Κοινοβούλιο – συμφώνησαν σε ένα αναλυτικό χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση όλων των εκκρεμών νομοθεσιών στον οικονομικό τομέα, το οποίο ονόμασαν «One Europe, One Market Roadmap».

Η Ιρλανδία θα πρέπει να σηκώσει το βάρος για να τηρηθούν οι φιλόδοξοι στόχοι, καθώς αρκετές προτάσεις έχουν προγραμματιστεί για το «τέλος του 2026». Ανάμεσά τους είναι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ο Νόμος για την Κυβερνοασφάλεια, το λεγόμενο 28ο καθεστώς και το ψηφιακό ευρώ.

Ο Νόμος για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή, μια αμφιλεγόμενη πρόταση που στοχεύει στην επιβολή αυστηρότερων όρων σε ξένες εταιρείες που επιδιώκουν πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις και επενδύσεις στην ΕΕ, έχει επίσης προγραμματιστεί για το τέλος του έτους, ακόμη κι αν οι πρωτεύουσες δεν έχουν καταλήξει στο τι σημαίνει στην πράξη το «Made in Europe».

Η Κίνα, που φοβάται ότι θα αποκλειστεί από τη εύπορη ευρωπαϊκή αγορά, έχει απειλήσει με αντίποινα κατά του Νόμου για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή.

Πρόσθετη αποστολή: Αλουμίνα

Η Ιρλανδία αναλαμβάνει την προεδρία κουβαλώντας ορισμένο «βαρύ» παρελθόν.

Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με δυσμενή δημοσιεύματα από τότε που ένα δημοσιογραφικό κονσόρτσιουμ δημοσίευσε τον Μάρτιο μια έρευνα (πηγή στα Αγγλικά) για τους επιχειρηματικούς δεσμούς μεταξύ της Aughinish Alumina, του μεγαλύτερου διυλιστηρίου αλουμίνας στην Ευρώπη, και της ρωσικής οικονομίας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, η εκτεταμένη μονάδα στη δυτική Ιρλανδία πωλεί αλουμίνα σε ρωσικά χυτήρια που ανήκουν στη μητρική της εταιρεία, United Company Rusal, η οποία με τη σειρά της πουλά το μέταλλο σε έναν έμπορο που προμηθεύει αλουμίνιο σε αμυντικές βιομηχανίες υπό καθεστώς κυρώσεων.

Τα όπλα που κατασκευάζονται από αυτές τις βιομηχανίες φέρονται να έχουν χρησιμοποιηθεί για να σκοτώσουν Ουκρανούς αμάχους και να βομβαρδίσουν πολιτικές υποδομές. (Η δημοσιογραφική έρευνα εντόπισε την ιρλανδική αλουμίνα στον Ρώσο έμπορο, αλλά όχι σε συγκεκριμένο προϊόν.)

Η Aughinish υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητές της είναι απολύτως νόμιμες, καθώς η αλουμίνα έχει εξαιρεθεί από τις κυρώσεις της ΕΕ. Η εταιρεία αναφέρειότι οι εξαγωγές αλουμίνας προς τη Ρωσία αντιστοιχούσαν περίπου στο 45% των συνολικών πωλήσεων το 2025 και εκτιμά ότι το ποσοστό θα είναι παρόμοιο στο τέλος του 2026.

Αντιμέτωπη με την αυξανόμενη πίεση, η ιρλανδική κυβέρνηση έχει ξεκινήσει έρευνα για να αποσαφηνίσει τις καταγγελίες και έχει δεσμευθεί να μοιραστεί τα πορίσματα με την Επιτροπή.

Είναι επομένως πιθανό ότι, σε λίγους μήνες, το Δουβλίνο θα κληθεί να επιλέξει ανάμεσα στο να επιτρέψει την επιβολή κυρώσεων στην αλουμίνα και στο να προστατεύσει έναν τοπικό εργοδότη.