Το δικαστήριο ενέκρινε τον νόμο αμνηστίας, κρίνοντας ότι δεν παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ ούτε τη νομοθεσία για την τρομοκρατία. Ωστόσο ο Πουτζδεμόντ δεν μπορεί ακόμη να επιστρέψει στην Ισπανία
Ως νίκη για τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ εκλαμβάνεται η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ που επικύρωσε τον νόμο περί αμνηστίας του 2024 για τους Καταλανούς αυτονομιστές που εμπλέκονταν σε μια αποτυχημένη προσπάθεια απόσχισης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) έκρινε σε γενικές γραμμές συμβατό με το ενωσιακό δίκαιο τον νόμο αμνηστίας της Ισπανίας, μια απόφαση με άμεσες επιπτώσεις στην υπόθεση του Κάρλες Πουτζντεμόν, για τον οποίο η εφαρμογή της αμνηστίας παραμένει σε εκκρεμότητα στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας.
Οι δικαστές του Λουξεμβούργου θεωρούν ότι η νομοθεσία ούτε συγκρούεται με τα χρηματοοικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε είναι αντίθετη με την οδηγία για την τρομοκρατία.
Σε απάντηση των δύο προδικαστικών ερωτημάτων που έστειλαν το Ελεγκτικό Συνέδριο και η Εθνική Ακροαματική, η δεύτερη συνδεόμενη με την υπόθεση του «procés» που ερευνά τον Πουτζντεμόν για τρομοκρατία, οι δικαστές του Λουξεμβούργου επιβεβαίωσαν έτσι την άποψη που είχε ήδη διατυπώσει ο γενικός εισαγγελέας του δικαστηρίου τον περασμένο Νοέμβριο.
Ο τελευταίος, παρότι ο νόμος εγκρίθηκε υπό πολύ ιδιαίτερες συνθήκες, ως όρος των ERC και Junts για την ανάδειξη του Πέδρο Σάντσεθ στην πρωθυπουργία, και χωρίς να ζητηθεί η γνώμη της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης, είχε ήδη τότε δώσει το πράσινο φως στη ρύθμιση, την οποία θεώρησε ότι εγκρίθηκε «σε ένα πραγματικό πλαίσιο πολιτικής και κοινωνικής συμφιλίωσης» και απέκλεισε ότι συνιστά «αυτοαμνηστία».
Ωστόσο, το ΔΕΕ δεν αποφασίζει για τη συγκεκριμένη εφαρμογή της αμνηστίας στον Πουτζντεμόν ούτε για τη διάρκεια ισχύος της εθνικής εντολής σύλληψης. Αυτή η απόφαση ανήκει στα ισπανικά δικαστήρια, που θα πρέπει να ερμηνεύσουν και να εφαρμόσουν την ευρωπαϊκή απόφαση στις διαδικασίες που παραμένουν ανοικτές.
Μπορεί ο Πουτζντεμόν να επιστρέψει ήδη στην Ισπανία;
Όχι άμεσα. Η έγκριση του ΔΕΕ για τον νόμο αμνηστίας (PDF) δεν αίρει από μόνη της το ένταλμα σύλληψης που βαραίνει τον Πουτζντεμόν εδώ και σχεδόν εννέα χρόνια. Το ένταλμα αυτό εξαρτάται από το Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο μέχρι τώρα αρνείται να του εφαρμόσει την αμνηστία, θεωρώντας ότι υπήρξε προσωπικός πλουτισμός στην εκτροπή των κονδυλίων για την 1η Οκτωβρίου.
Τον τελευταίο λόγο έχει το Συνταγματικό Δικαστήριο, που εξετάζει τη συνταγματική προσφυγή του «expresident» κατά αυτής της άρνησης, αλλά δεν θα την κρίνει πριν από τον Οκτώβριο, όταν ολοκληρωθεί η θερινή δικαστική διακοπή. Μόνο αν το Συνταγματικό Δικαστήριο δικαιώσει τον Πουτζντεμόν και υποχρεώσει το Ανώτατο Δικαστήριο να άρει το ένταλμα, θα μπορέσει να πατήσει σε ισπανικό έδαφος χωρίς τον κίνδυνο να συλληφθεί.
Η προέλευση ενός νόμου που μπλοκάρει δύο δικαστήρια
Το Κογκρέσο ενέκρινε τον νόμο αμνηστίας τον Νοέμβριο του 2023, ως όρο των Junts και ERC για την ανάδειξη του Πέδρο Σάντσεθ μετά από εκλογές χωρίς καθαρή πλειοψηφία. Η ρύθμιση συγχωρεί τα αδικήματα που συνδέονται με το καταλανικό «procés», το παράνομο δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου 2017, τη μονομερή ανακήρυξη ανεξαρτησίας, τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος που συνδέεται με αυτές τις υποθέσεις, αφήνοντας εκτός τον προσωπικό πλουτισμό και τις πράξεις τρομοκρατίας που έχουν θέσει σε κίνδυνο τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα.
Το Λαϊκό Κόμμα προσέβαλε τον νόμο στο σύνολό του ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο τον επικύρωσε στις 26 Ιουνίου 2025 με έξι ψήφους υπέρ και τέσσερις κατά, με την προοδευτική πλειοψηφία υπό τον Κάντιδο Κόνδε-Πουμπίδο να απορρίπτει ότι πρόκειται για «αυτοαμνηστία».
Όμως αυτή η στήριξη δεν έκλεισε τη σύγκρουση: το Ανώτατο Δικαστήριο, με τον Πάμπλο Γιαρένα ως ανακριτή στην υπόθεση του «procés», αρνείται από τότε να εφαρμόσει τον νόμο στον Πουτζντεμόν, θεωρώντας ότι υπήρξε προσωπικός πλουτισμός στην εκτροπή των κονδυλίων για την 1η Οκτωβρίου, ερμηνεία που η Επιτροπή Εφέσεων του ίδιου του Ανώτατου Δικαστηρίου επιβεβαίωσε τον Απρίλιο του 2025.
Αυτή η σύγκρουση μεταξύ ισπανικών δικαστηρίων ήταν που οδήγησε την υπόθεση στο Λουξεμβούργο. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ρώτησε το ΔΕΕ αν το να συγχωρεθεί η λογιστική ευθύνη για την 1η Οκτωβρίου επηρεάζει τα χρηματοοικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, και η Εθνική Ακροαματική έθεσε το ερώτημα αν η αμνηστία μπορεί να εφαρμοστεί στους CDR που ερευνώνται για τρομοκρατία.
Ο γενικός εισαγγελέας Ντιν Σπίλμαν απάντησε «όχι» και στα δύο ερωτήματα τον Νοέμβριο, ανοίγοντας τον δρόμο για την απόφαση της Πέμπτης. Στο μεταξύ, ο Πουτζντεμόν παραμένει στο Βέλγιο από τον Οκτώβριο του 2017, με μοναδική παρένθεση τη σύντομη εμφάνισή του στη Βαρκελώνη τον Αύγουστο του 2024.
Από εδώ και στο εξής, η απόφαση του ΔΕΕ θα ενταχθεί στα επιχειρήματα που θα πρέπει να συνεκτιμήσουν τόσο το Ανώτατο Δικαστήριο όσο και το Συνταγματικό στις εκκρεμείς διαδικασίες που σχετίζονται με την αμνηστία.
Η ευρωπαϊκή απόφαση ενισχύει τη θέση όσων υπερασπίζονται τη συνταγματικότητα και τη συμβατότητα της ρύθμισης με το δίκαιο της ΕΕ, αν και δεν επιλύει από μόνη της τη δικονομική κατάσταση του Πουτζντεμόν.