Ο βασικός κρατικός φορέας λογοκρισίας στη Ρωσία, η Ροσκομνατζόρ, εξαπέλυσε «επίθεση» κατά των υπηρεσιών VPN. Την χαρακτηρίζουν ως τη μεγαλύτερη των τελευταίων ετών και τη συνδέουν με τις εκλογές του Σεπτεμβρίου.
Στη λειτουργία των υπηρεσιών VPN στη Ρωσία σημειώθηκε εκτεταμένη βλάβη. Αρκετοί μεγάλοι πάροχοι ανέφεραν προβλήματα στη σύνδεση στις 4 Αυγούστου. Πιθανή αιτία θεωρείται η στοχευμένη φραγή από τη Roskomnadzor.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του μέσου «Exploit», η βλάβη επηρέασε περισσότερες από 20 δημοφιλείς υπηρεσίες για την παράκαμψη διαδικτυακών μπλοκαρισμάτων. Ανάμεσά τους οι VPN Generator, VPN Legend, GaMMa VPN, LTVPN, ABS και FoxyBot, όπως διαπίστωσε το μέσο «Агентство.Новости» (πηγή στα Ρωσικά). Αργότερα, ορισμένες από αυτές ενημέρωσαν τους χρήστες για μετάβαση σε εφεδρικούς διακομιστές, ωστόσο η λειτουργία τους δεν έχει μέχρι στιγμής αποκατασταθεί πλήρως.
Η ακριβής έκταση της επίθεσης παραμένει άγνωστη, ωστόσο ήδη χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη των τελευταίων ετών. Η Roskomnadzor μέχρι στιγμής δεν έχει σχολιάσει την κατάσταση.
Σύμφωνα με εξειδικευμένα μέσα, οι περιορισμοί έπληξαν την ίδια την υποδομή: στη μαύρη λίστα προστέθηκαν οι διευθύνσεις IP των hosting, όπου φιλοξενούνται οι υπηρεσίες VPN.
«Οι αρχές, με τη βοήθεια εταιρειών πληροφορικής, κατάφεραν να εντοπίσουν μερικές δεκάδες αυτόνομα συστήματα (AS, σύνολο δικτύων που βρίσκονται υπό τη διαχείριση ενός παρόχου), “όπου συγκεντρώνονται τα VPN”, και μπλόκαραν όλα τα prefixes που ανήκουν σε αυτά τα AS», εξήγησε ο επικεφαλής της «Κοινωνίας για την Προστασία του Διαδικτύου» Μιχαΐλ Κλιμάρεφ (πηγή στα Ρωσικά).
Στις 3 Αυγούστου, μία ημέρα πριν από την επίθεση, το υπουργείο Ψηφιακής Ανάπτυξης συζήτησε με τους hosting παρόχους μέτρα για αυστηρότερο έλεγχο των «νόμιμων VPN». Εκεί θεωρούν ότι μαζί με αυτά στη «λευκή λίστα» έχουν περάσει «μεταμφιεσμένες» υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται για την παράκαμψη διαδικτυακών μπλοκαρισμάτων. Γι’ αυτό το υπουργείο αποφάσισε να ενισχύσει τους ελέγχους των διευθύνσεων IP όλων των επιτρεπόμενων υπηρεσιών.
Εκστρατεία από την άνοιξη
Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία, οι ρωσικές αρχές κλιμακώνουν σταθερά τη λογοκρισία και τον έλεγχο στο διαδίκτυο, στερώντας από τους Ρώσους πρόσβαση σε πληροφορίες από ανεξάρτητες πηγές. Τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και οι διαδικτυακοί πόροι έχουν απαγορευτεί και μπλοκαριστεί στη Ρωσία, όπως και μια σειρά δημοφιλών πλατφορμών, για παράδειγμα το Instagram, το Facebook, το Twitter, ενώ το Telegram λειτουργεί με περιορισμούς. Οι χρήστες ωθούνται να στραφούν στον εθνικό messenger «Max», τον οποίο έχουν αποκαλέσει «messenger των μυστικών υπηρεσιών», καθώς είναι στενά ενσωματωμένος στις κρατικές δομές και διαθέτει πλήρως κλειστό πηγαίο κώδικα.
Πολύ γρήγορα, η χρήση υπηρεσιών VPN για πρόσβαση σε ξένους ιστότοπους και κοινωνικά δίκτυα απέκτησε μαζικό χαρακτήρα μεταξύ των Ρώσων χρηστών.
Την άνοιξη, σε ολόκληρη τη χώρα, άρχισαν να πραγματοποιούνται τακτικές διακοπές της πρόσβασης στο διαδίκτυο μέσω κινητής τηλεφωνίας. Εισήχθησαν «λευκές λίστες» ιστότοπων που παραμένουν προσβάσιμοι κατά τη διάρκεια των διακοπών. Και τον Μάιο η Roskomnadzor, υπό την απειλή προστίμων, απαίτησε από τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους να παραδίδουν δεδομένα για τις διευθύνσεις IP των συνδρομητών, υπό το πρόσχημα της «αντιμετώπισης των απειλών για την ασφάλεια του ρωσικού τμήματος του διαδικτύου και των υπολογιστικών επιθέσεων». Αυτά τα στοιχεία χρησιμοποιούνται ακριβώς για τον εντοπισμό των VPN. Επιπλέον, σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, η Roskomnadzor για τον ίδιο σκοπό αγόρασε μαζικά premium λογαριασμούς σε υπηρεσίες VPN.
«Μέθοδοι προεκλογικής εκστρατείας»
Κατά την άποψη του επικεφαλής πολιτικών έργων του «Ιδρύματος για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς» Λεονίντ Βόλκοφ, αυτή η επίθεση στους VPN διακομιστές αποτελεί μέρος της προεκλογικής στρατηγικής της Μόσχας.
«Η RKN κατάφερε αρκετά γρήγορα να συγκεντρώσει μια βάση διευθύνσεων IP που χρησιμοποιούνται από δημοφιλείς υπηρεσίες VPN. Τη μάζευαν, τη μάζευαν, και όσο πλησίαζαν οι εκλογές, έριξαν το χτύπημα», έγραψε στο κανάλι του (πηγή στα Ρωσικά) στο Telegram.
«Στο να καταστεί η νέα επίθεση αποτελεσματική βοήθησε τη Roskomnadzor ένα τεχνικό τέχνασμα της τελευταίας περιόδου: όταν εγχώριοι ιστότοποι και εφαρμογές (τράπεζες, το «Ozon», το Wildberries) δεν άνοιγαν με ενεργοποιημένο VPN και ανάγκασαν τους χρήστες να απενεργοποιήσουν το VPN για να αποκτήσουν πρόσβαση, κατέγραφαν τις διευθύνσεις IP που είχαν οι χρήστες με ενεργό VPN», εξήγησε ο Βόλκοφ. Σύμφωνα με τον ίδιο, για να αποφευχθεί η επανάληψη ανάλογων επιθέσεων, οι Ρώσοι θα πρέπει να χρησιμοποιούν δύο συσκευές, μία για τις εφαρμογές από τη «λευκή λίστα» και άλλη μία για τις απαγορευμένες.
Οι εκλογές για την Κρατική Δούμα θα διεξαχθούν τον Σεπτέμβριο. Η δημοτικότητα του κυβερνώντος κόμματος, όπως και του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, μειώνεται στο φόντο των ολοένα συχνότερων μαζικών πληγμάτων της Ουκρανίας σε ρωσικές περιοχές και των αυξανόμενων φημών για νέο κύμα κινητοποίησης στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ρωσίας, ελλείψεις καυσίμων και τακτικά μπλοκαρίσματα του διαδικτύου. Το Κρεμλίνο έχει μάλιστα μειώσει τις προσδοκίες του για το κυβερνών κόμμα «Ενιαία Ρωσία» από 55% σε 45%, καθώς ένα υψηλότερο αποτέλεσμα «θα φαινόταν ύποπτο», όπως γράφουν τα μέσα ενημέρωσης.