Οι επιδόσεις των μαθητών σε ανάγνωση, μαθηματικά και επιστήμη υποχωρούν στις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ το χάσμα ευνοημένων και μη μαθητών αλλάζει: πώς στέκεται η ΕΕ;
Οι δεξιότητες των μαθητών στα μαθηματικά και την κατανόηση κειμένου υποχωρούν σε όλο τον κόσμο, κυρίως λόγω της ψηφιοποίησης και της μείωσης της ανάγνωσης για ψυχαγωγία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πιο πρόσφατη έκθεση PISA του ΟΟΣΑ, η οποία μετρά την ικανότητα των 15χρονων να αξιοποιούν τις δεξιότητές τους στην κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, διαπίστωσε ότι οι επιδόσεις των μαθητών στις χώρες του ΟΟΣΑ έπεσαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα στα μαθηματικά και την ανάγνωση.
Ειδικότερα στην ΕΕ, οι μαθητές σε Ισπανία, Κροατία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Ελλάδα, Ρουμανία, Κύπρο και Βουλγαρία καταγράφουν επιδόσεις κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στην κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες.
Μόνο η Εσθονία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία, η Αυστρία, η Πολωνία και η Τσεχία κατάφεραν να σημειώσουν μέση επίδοση πάνω από τον μέσο όρο.
Η ανάγνωση παρουσίασε τη μεγαλύτερη επιδείνωση, με τις βαθμολογίες να μειώνονται κατά 28 μονάδες στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ μεταξύ 2015 και 2025, με τους μαθητές από ευκατάστατες οικογένειες να καταγράφουν τη μεγαλύτερη πτώση.
Μέρος της πτώσης αποδίδεται στην αυξημένη ψηφιοποίηση, τον περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες και τη μειωμένη ανάγνωση για ευχαρίστηση.
«Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η υποχώρηση ακριβώς των δεξιοτήτων που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης: η αξιολόγηση πληροφοριών, η σύνδεση δεδομένων από πολλές πηγές και η κριτική σκέψη πάνω σε όσα διαβάζουμε», αναφέρει η έκθεση.
«Παράλληλα, το ποσοστό των “βιαστικών αναγνωστών” – μαθητών που διατρέχουν γρήγορα τα κείμενα και δίνουν βιαστικές αλλά λανθασμένες απαντήσεις – σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 2018 και 2025. Σε έναν κόσμο που κατακλύζεται ολοένα και περισσότερο από πληροφορίες, οι μαθητές μας είναι όλο και λιγότερο πιθανό να σκεφτούν σε βάθος και να ξεχωρίσουν το ουσιώδες από τον θόρυβο.»
Το 2025, επτά χώρες της ΕΕ είχαν μέση επίδοση σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ενώ 13 κράτη μέλη καταγράφουν επιδόσεις σαφώς χαμηλότερες.
Οι χώρες με τις μεγαλύτερες μειώσεις στην κατανόηση κειμένου τείνουν επίσης να καταγράφουν τις μεγαλύτερες πτώσεις στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες.
Ακολουθούν τα μαθηματικά, με πτώση 22 μονάδων την τελευταία δεκαετία. Αυτό αντιστοιχεί σε λίγο περισσότερο από έναν χρόνο μάθησης.
Πέρυσι, 11 χώρες της ΕΕ εμφάνισαν αξιοσημείωτα υψηλότερη μέση επίδοση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, έναντι εννέα κρατών μελών με μέση επίδοση σημαντικά χαμηλότερη.
Οι φυσικές επιστήμες, ωστόσο, αποδείχθηκαν σχετικά πιο ανθεκτικές την τελευταία δεκαετία, καταγράφοντας τη μικρότερη πτώση.
Μόνο σε οκτώ χώρες της ΕΕ οι 15χρονοι μαθητές σημείωσαν επιδόσεις πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ενώ σε δέκα χώρες της ΕΕ η μέση επίδοση βρέθηκε κάτω από τον μέσο όρο.
Μειώνεται το χάσμα ανισότητας στην εκπαίδευση;
Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι ο κόσμος δεν χωρίζεται πια σε πλούσιες χώρες με καλά σχολεία και φτωχές χώρες με αδύναμα σχολεία.
«Μεταξύ 2022 και 2025, η μείωση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων οφείλεται κυρίως στην υποχώρηση των επιδόσεων των προνομιούχων μαθητών και όχι στη βελτίωση των επιδόσεων των λιγότερο προνομιούχων», επισημαίνει η έκθεση PISA.
«Στις φυσικές επιστήμες, οι επιδόσεις των μειονεκτούντων μαθητών σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ παρέμειναν σταθερές, ενώ οι επιδόσεις των πιο ευνοημένων μαθητών μειώθηκαν κατά οκτώ μονάδες.»
«Στην κατανόηση κειμένου, οι επιδόσεις των μειονεκτούντων μαθητών μειώθηκαν κατά τέσσερις μονάδες, έναντι πτώσης 20 μονάδων στους πιο ευνοημένους μαθητές.»
«Τέλος, στα μαθηματικά, οι επιδόσεις των προνομιούχων μαθητών μειώθηκαν κατά 14 μονάδες, ενώ η μεταβολή στις επιδόσεις των μειονεκτούντων μαθητών δεν ήταν στατιστικά σημαντική.»
Για παράδειγμα, το Λουξεμβούργο είναι μακράν η χώρα με τις μεγαλύτερες δαπάνες για την εκπαίδευση, ξοδεύοντας περίπου 248.479 ευρώ ανά μαθητή, αλλά κατέγραψε χαμηλότερες μέσες επιδόσεις στις φυσικές επιστήμες σε σχέση με την Ιρλανδία, τη Γαλλία και την Ιταλία, οι οποίες επένδυσαν λιγότερο από τα μισά χρήματα ανά μαθητή.
«Τα πιο επιτυχημένα εκπαιδευτικά συστήματα επικεντρώνονται σε λιγότερους τομείς σε μεγαλύτερο βάθος, επενδύουν στους εκπαιδευτικούς, ενεργοποιούν τους γονείς και παρέχουν στοχευμένη στήριξη στους μαθητές και τα σχολεία που τη χρειάζονται περισσότερο», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ, Ματίας Κόρμαν.
«Η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να ενισχύσουν τη μάθηση και να βοηθήσουν τους νέους να προετοιμαστούν για το μέλλον, αλλά μόνο όταν χρησιμοποιούνται με συγκεκριμένο σκοπό και όχι ως υποκατάστατο της προσοχής, της προσπάθειας και της κατανόησης.»