Νέα μελέτη σε 39 χώρες του ΟΟΣΑ καταγράφει πού η στέγαση με ενοίκιο εξελίσσεται σε μακροχρόνια συνθήκη. Ελβετία και Δανία ξεχωρίζουν, ενώ σε πολλές αγορές οι τιμές κατοικιών απομακρύνονται όλο και περισσότερο από τους μισθούς.
Η απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας γίνεται όλο και πιο δύσκολη σε ολόκληρη την Ευρώπη, με την ενοικίαση να μην αποτελεί πλέον απλώς μια προσωρινή φάση, αλλά μόνιμη πραγματικότητα για πολλά νοικοκυριά, σύμφωνα με νέα μελέτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Forever Renter Global Index εξέτασε στοιχεία για τη στέγαση σε 39 χώρες του ΟΟΣΑ, καταγράφοντας πού είναι πιο διαδεδομένη η μακροχρόνια ενοικίαση κατοικίας. Οι ευρωπαϊκές χώρες αποτελούν τις 28 από τις 39 χώρες της μελέτης, δηλαδή το 71,8% του συνόλου.
Η έντονη παρουσία της Ευρώπης στο δείγμα θέτει την ευρωπαϊκή αγορά κατοικίας στο μικροσκόπιο, εξετάζοντας κρίσιμους δείκτες όπως το ποσοστό των ενοικιαστών, τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης, το κόστος των ενοικίων, τον στεγαστικό συνωστισμό και τον ρυθμό με τον οποίο οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί περισσότερο από τους τοπικούς μισθούς από το 2015.
Το ευρωπαϊκό τοπίο
Οι χώρες της Δυτικής και της Βόρειας Ευρώπης βρίσκονται στις υψηλότερες θέσεις του δείκτη, καταγράφοντας ορισμένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά ενοικιαστών στη μελέτη.
Η Ελβετία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό ενοικιαστών παγκοσμίως, στο 61,2%, και ακολουθεί από κοντά η Γερμανία, όπου το 55,4% του πληθυσμού νοικιάζει την κατοικία του.
Η Δανία καταλαμβάνει την πρώτη θέση στη συνολική κατάταξη του δείκτη, με βαθμολογία 67,2 στα 100, διατηρώντας σχετικά ισορροπημένη αναλογία μεταξύ ενοικιαστών και ιδιοκτητών: το 47,5% νοικιάζει, ενώ το ποσοστό ιδιοκατοίκησης ανέρχεται στο 52,2%. Στο Λουξεμβούργο, αντίθετα, οι ενοικιαστές αντιπροσωπεύουν μόλις το 36% των νοικοκυριών, ενώ οι ιδιοκτήτες το 62,3%.
Άλλες χώρες της Βόρειας και της Δυτικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν πρόσθετες οικονομικές πιέσεις παράλληλα με αυτά τα διαρθρωτικά επίπεδα ενοικίασης. Στη Φινλανδία και τη Σουηδία, τα ποσοστά των ενοικιαστών ανέρχονται αντίστοιχα σε 38,1% και 38,9%, ωστόσο και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν υψηλή επιβάρυνση από τα ενοίκια και προβλήματα στεγαστικού συνωστισμού.
Στη Νότια Ευρώπη, η Πορτογαλία διατηρεί υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης, στο 72,1%, ενώ η προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση είναι περιορισμένη. Την ίδια ώρα, όμως, αντιμετωπίζει έντονη αποσύνδεση των τιμών των ακινήτων από τους μισθούς: από το 2015 οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί κατά 48,8% περισσότερο από τους τοπικούς μισθούς, ανεβάζοντας τον δείκτη τιμών προς εισόδημα στο 148,8.
Στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, η Σλοβακία και η Ρουμανία καταγράφουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης, άνω του 92% — 93,5% στη Σλοβακία και 92,8% στη Ρουμανία — ενώ το ποσοστό των ενοικιαστών παραμένει κάτω από το 5%.
Ωστόσο, όπως δείχνουν τα στοιχεία της περιοχής, η εκτεταμένη ιδιοκτησία κατοικίας συχνά αποκρύπτει υποκείμενες οικονομικές πιέσεις, περιορίζοντας την κινητικότητα που προσφέρει η ενοικίαση και οδηγώντας σε πιο άκαμπτες στεγαστικές συνθήκες, όπου πολλές γενιές μιας οικογένειας ζουν μαζί.
Το κρυφό κόστος της ιδιοκατοίκησης
Τα υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης δεν συνεπάγονται αυτομάτως και πιο άνετες συνθήκες διαβίωσης. Παρότι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καταγράφουν ποσοστά ιδιοκατοίκησης άνω του 90% — όπως η Σλοβακία με 93,5% και η Ρουμανία με 92,8% — συχνά αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα όσον αφορά τον διαθέσιμο χώρο κατοικίας.
Σε χώρες όπως η Λετονία και η Βουλγαρία, το ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε συνθήκες στεγαστικού συνωστισμού φτάνει ή ξεπερνά το 30%, με πολλές γενιές της ίδιας οικογένειας να αναγκάζονται να ζουν κάτω από την ίδια στέγη.
Αντίθετα, χώρες της Δυτικής και της Βόρειας Ευρώπης με υψηλά ποσοστά ενοικιαστών προσφέρουν μεγαλύτερους χώρους διαβίωσης ανά νοικοκυριό, δείχνοντας ότι η ενοικίαση μπορεί να εξασφαλίσει σε ορισμένους ανθρώπους πιο άνετη κατοικία από εκείνη που θα μπορούσαν να αποκτήσουν αγοράζοντας δικό τους σπίτι.
Η παγκόσμια εικόνα
Στις αγγλόφωνες αγορές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, οι ενοικιαστές αντιπροσωπεύουν το 30% έως 40% του πληθυσμού. Το υψηλό κόστος, οι διακυμάνσεις στο κόστος των στεγαστικών δανείων και οι μεγάλες προκαταβολές καθυστερούν την απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας για τις νεότερες γενιές.
Νοτιότερα, σε αγορές όπως η Κολομβία, το ποσοστό των ενοικιαστών πλησιάζει το 41%, καθώς η ταχεία αύξηση της αστικής πυκνότητας ενισχύει μια ισχυρή κουλτούρα ενοικίασης.
Σε άλλες χώρες της αμερικανικής ηπείρου, ωστόσο, όπως η Χιλή και η Κόστα Ρίκα, τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης είναι υψηλά, αντανακλώντας πολιτισμικές προτεραιότητες παρόμοιες με εκείνες που συναντώνται στη Νότια και την Ανατολική Ευρώπη, όπου η απόκτηση ακινήτου με τη στήριξη της οικογένειας παραμένει βασικό μέσο συσσώρευσης περιουσίας.
Ειδικά στη Χιλή, το υψηλό συνολικό ποσοστό ιδιοκατοίκησης αποκρύπτει ένα έντονο χάσμα ως προς την οικονομική δυνατότητα απόκτησης κατοικίας. Ενώ οι μεγαλύτερες γενιές έχουν επωφεληθεί από παλαιότερες κρατικές πολιτικές στήριξης της ιδιοκτησίας, οι νεότεροι εργαζόμενοι στις πόλεις αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια, τα οποία τους εγκλωβίζουν στη μακροχρόνια ενοικίαση, καθώς η αγορά κατοικίας χωρίς οικονομική στήριξη έχει καταστεί εντελώς απρόσιτη.