Νέα δεδομένα Κοπέρνικος δείχνουν ότι η ημερήσια παγκόσμια θερμοκρασία επιφάνειας της θάλασσας καταρρίπτει ρεκόρ για την εποχή.
Οι παγκόσμιες θερμοκρασίες επιφάνειας της θάλασσας έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ για αυτή την εποχή του χρόνου, η πιο πρόσφατη ένδειξη ότι οι ωκεανοί του πλανήτη μπαίνουν σε αυτό που οι επιστήμονες περιγράφουν ως «αχαρτογράφητα νερά».
Στις 21 Ιουνίου, ο παγκόσμιος μέσος όρος έφτασε τους 21,0°C, σύμφωνα με μετρήσεις τόσο της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus (C3S) όσο και της Υπηρεσίας Θαλάσσιων Δεδομένων Copernicus (CMEMS). Αυτό ξεπερνά τα προηγούμενα ρεκόρ του 2023 (20,83°C) και του 2024 (20,86°C) κατά 0,1°C.
Παρότι μπορεί να φαίνεται μικρή, ακόμη και ανεπαίσθητες μεταβολές της θερμοκρασίας μπορούν να αποδιοργανώσουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα, να συμβάλουν στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και να πυροδοτήσουν ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η έναρξη συνθηκών Ελ Νίνιο στον Ισημερινό Ειρηνικό στις 2 Ιουνίου έχει συμβάλει σε αυτή την τιμή ρεκόρ, ωστόσο αποτελεί μέρος μιας μακροπρόθεσμης τάσης που τροφοδοτείται από την κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με την Copernicus, οι θερμοκρασίες των ωκεανών εκτός των πολικών περιοχών τα τελευταία τρία χρόνια ήταν υψηλότερες από τον μακροχρόνιο μέσο όρο κατά 0,35°C έως 0,73°C.
«Οι τρέχουσες συνθήκες θα μπορούσαν να δείχνουν την αρχή μιας νέας φάσης, η οποία, για ακόμη μία φορά, μας οδηγεί σε αχαρτογράφητα νερά», δηλώνει ο Carlo Buontempo, διευθυντής της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προβλέψεων (ECMWF).
«Με τις θερμοκρασίες των ωκεανών σε αυτά τα επίπεδα και το Ελ Νίνιο να διαφαίνεται στον ορίζοντα, είναι πιθανό να δούμε τους επόμενους μήνες να καταρρίπτονται κι άλλα ρεκόρ θερμοκρασίας.»
Η προειδοποίηση αυτή είναι σε απόλυτη συνάφεια με τις πρόσφατες εκτιμήσεις του ΟΗΕ, σύμφωνα με τις οποίες υπάρχει 91% πιθανότητα τουλάχιστον ένα από τα επόμενα πέντε χρόνια να ξεπεράσει το όριο υπερθέρμανσης του 1,5°C που η Συμφωνία των Παρισίων προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να υπερβεί η Γη. Ο ΟΗΕ προβλέπει επίσης 86% πιθανότητα ένα από αυτά τα χρόνια να ξεπεράσει το 2024 ως το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Ποιες είναι οι συνέπειες ενός θερμότερου ωκεανού;
Οι επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας δεν περιορίζονται στους ίδιους τους ωκεανούς. Θερμαίνοντας την ατμόσφαιρα, οι θερμοί ωκεανοί τροφοδοτούν τις καταιγίδες με επιπλέον ενέργεια και αυξάνουν την εξάτμιση, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε ισχυρές βροχοπτώσεις και πλημμύρες.
Η θέρμανση των ωκεανών συμβάλλει επίσης στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και στην τήξη των πάγων, ενώ ασκεί έντονη πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Μπορεί ακόμη να συμβάλει σε συχνότερους και εντονότερους θαλάσσιους καύσωνες, οι οποίοι διαταράσσουν τα οικοσυστήματα και την αλιεία, επηρεάζουν τις παράκτιες οικονομίες και μπορούν να εντείνουν τα ακραία κύματα καύσωνα στις γειτονικές χερσαίες περιοχές.
Το Ελ Νίνιο επιδεινώνει την κατάσταση, προσθέτοντας επιπλέον θερμότητα στην ατμόσφαιρα, αυξάνοντας τις παγκόσμιες θερμοκρασίες και μεταβάλλοντας τα μοτίβα του καιρού σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Η κλιματική επιστήμονας Friederike Otto του Imperial College London, η οποία δεν συμμετείχε στην ανάλυση της Copernicus, έχει προειδοποιήσει ότι κάθε παρατεταμένη περίοδος πάνω από τους 1,5°C απειλεί με «μια ολόκληρη γκάμα ακραίων καιρικών φαινομένων που ξεπερνά οτιδήποτε έχουμε βιώσει στο παρελθόν» – και ότι πολλές πόλεις παραμένουν απροετοίμαστες.
Η Otto έχει επίσης προειδοποιήσει να μην αποδίδεται υπερβολική σημασία στον ρόλο του φυσικού φαινομένου Ελ Νίνιο στην επιδείνωση των ακραίων καιρικών φαινομένων παγκοσμίως: «Έρχεται και φεύγει. Η κλιματική αλλαγή, αντίθετα, επιδεινώνεται όσο δεν σταματάμε να καίμε ορυκτά καύσιμα», δήλωσε τον Μάιο.
Οι επιστήμονες της Copernicus συνεχίζουν να παρακολουθούν την κατάσταση, προκειμένου να εκτιμήσουν αν αυτό το νέο υψηλό είναι παροδικό ή αν θα διαρκέσει περισσότερο.