Έως και 12 περιφέρειες γίνονται μάρτυρες αστρονομικού φαινομένου που δεν έχει συμβεί στην Ιβηρική εδώ και πάνω από έναν αιώνα, με σημαντική οικονομική ώθηση για το εσωτερικό της.
Στις 15 Απριλίου 1912, μόλις δύο ημέρες μετά το ναυάγιο του Τιτανικού στα νερά του βόρειου Ατλαντικού, η Ισπανία βίωσε για λίγα μόνο δευτερόλεπτα την τελευταία ολική ηλιακή έκλειψή της, που θεωρήθηκε υβριδικού τύπου λόγω της ασυνήθιστα στενής ζώνης ολότητας. Αυτό κατέγραψε το 33ο τεύχος του περιοδικού της SAE, της Ισπανικής Αστρονομικής Εταιρείας, με μαρτυρίες αρκετών κατοίκων της Γαλικίας που παρακολούθησαν αυτό το εφήμερο φαινόμενο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Το τοπίο παρουσιάστηκε θλιβερό και χλωμό, και το κρύο ήταν αρκετά έντονο. Οι κότες έψαχναν το κατάλυμά τους και μία που είδα, που είχε τα κλωσόπουλά της, τα έβαλε κάτω από τα φτερά της», αφηγούνταν ο Τομάς Μαρτίνες, δάσκαλος στο Ο Μπάρκο δε Βαλδεόρας, για το γεγονός που παρακολούθησε στις 11:49 από την περιοχή της Ουρένσε.
Για πρώτη φορά από τότε, η χώρα προετοιμάζεται να φιλοξενήσει για δύο συνεχόμενα χρόνια αυτό το φαινόμενο (τόσο στις 12 Αυγούστου 2026 όσο και στις 2 Αυγούστου 2027) συν μια τρίτη δακτυλιοειδή ηλιακή έκλειψη, στις 26 Ιανουαρίου 2028, που θα αποτελέσουν ένα μοναδικό τρίο εκλείψεων για την Ευρώπη του 21ου αιώνα.
Το πιο άμεσο ηλιακό επεισόδιο θα είναι ορατό ως ολική έκλειψη μόνο από τη βόρεια Σιβηρία, την ανατολική ακτή της Γροιλανδίας και το δυτικό τμήμα της Ισλανδίας, προτού διασχίσει την Ισπανία μέσα από έως και 12 αυτόνομες κοινότητες σε μια ζώνη πλάτους 293 χιλιομέτρων. Μια πραγματική αστρονομική λοταρία, ναι, αλλά και οικονομικό λόγω των γεωγραφικών συνθηκών.Από τον Καναδά, τα βορειοανατολικά παράλια των ΗΠΑ και τη βορειοδυτική Αφρική θα μπορεί επίσης να διακριθεί, αλλά μόνο μερικώς.
Ο όρος έκλειψη προέρχεται από το ελληνικό «έκλειψις», δηλαδή εξαφάνιση, και έχει διάφορες μορφές. Οι ηλιακές εκλείψεις συμβαίνουν μόνο σε νέα σελήνη, όταν ο δίσκος του δορυφόρου μας καταφέρνει κατ’ εξαίρεση να καλύψει πλήρως τον Ήλιο. Αυτό προκαλεί για λίγες στιγμές ένα επεισόδιο ξαφνικού σκοταδιού, ενώ διακρίνεται μια μαύρη σφαίρα. Αν η τροχιά της Σελήνης δεν ήταν κεκλιμένη, αυτό το φαινόμενο θα συνέβαινε δύο φορές τον μήνα σε συγκεκριμένες περιοχές της Γης, τόσο στη νέα σελήνη όσο και στην πανσέληνο.
_«_Μόλις η Σελήνη καλύψει πλήρως τον Ήλιο, η φωτεινότητα μειώνεται. Μπορούμε να αρχίσουμε να διακρίνουμε στον ουρανό τα πιο λαμπρά άστρα. Αν βρισκόμαστε στην ύπαιθρο, θα ακούσουμε τα πουλιά να κελαηδούν. Και ακριβώς όταν ξεκινά η ολότητα, τα πουλιά σταματούν να τραγουδούν επειδή νομίζουν ότι θα νυχτώσει», περιγράφει ο Θέσαρ Γκονθάλεθ, αστρονομικός εκλαϊκευτής στο Πλανητάριο της Μαδρίτης, δίνοντας επαγγελματική διάσταση στη μαρτυρία που είχε καταθέσει ο δάσκαλος Μαρτίνες πριν από 114 χρόνια για την SAE.
«Η θερμοκρασία μειώνεται. Μπορεί να πέσει ακόμη και έως πέντε βαθμούς και πάντα αρχίζει να φυσά μια ελαφριά αύρα», προσθέτει ο επιστήμονας. Είναι εκείνη η σύντομη στιγμή κατά την οποία οι τυχεροί παρατηρητές μπορούν να βγάλουν τα ειδικά και πάντα πιστοποιημένα γυαλιά τους (αυτό μπορεί να διαπιστωθεί από την ένδειξη της πιστοποίησης ISO 12312-2:2015 σε έναν από τους βραχίονες), καθώς κατά τη φάση της μερικότητας οι κίνδυνοι για την όραση είναι αυξημένοι.
Χωρίς τα γυαλιά, η υπεριώδης ακτινοβολία θα βλάψει από τη μία πλευρά τους φωτοϋποδοχείς του ματιού (κωνία και ραβδία) και η υπέρυθρη ενέργεια θα προκαλέσει άμεσο θερμικό αποτέλεσμα στον αμφιβληστροειδή, προκαλώντας μια ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια. Τα συμπτώματα αυτής της πάθησης, που θα αργήσουν να εκδηλωθούν, μπορεί να περιλαμβάνουν θολή όραση, κηλίδες ή σκοτώματα στο σημείο μέγιστης οπτικής οξύτητας, μεταμορφοψία (διαστρεβλωμένη αντίληψη των μορφών) και μειωμένη αντοχή στο φως, ή φωτοφοβία, που μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους.
Η φάση ολότητας δεν θα ξεπεράσει το 1 λεπτό και 48 δευτερόλεπτα – όσο πιο κοντά στη γραμμή ολότητας, τόσο περισσότερα δευτερόλεπτα θα διαρκεί το φαινόμενο – σε κανένα σημείο της διαδρομής της πάνω από την Ισπανία, επομένως είναι σημαντικό να χρονομετρηθεί και να ληφθεί υπόψη ότι, ανάλογα με το σημείο παρατήρησης, το φαινόμενο θα ξεκινήσει και θα τελειώσει σε διαφορετικές ώρες.
Η τροχιά της έκλειψης εισέρχεται στην Ισπανία από τη βορειοδυτική Γαλικία γύρω στις 19:27 και θα ολοκληρωθεί στις Βαλεαρίδες γύρω στις 20:35. Οι πόλεις ακριβώς έξω από τη ζώνη, όπως η Μαδρίτη ή η Σαλαμάνκα, θα δουν μια βαθιά μερική έκλειψη (τουλάχιστον 92% συσκότιση σε όλη την Ιβηρική), αλλά όχι την ολότητα. Όμως πώς υπολογίζουν αυτό το φαινόμενο οι επιστήμονες;
«Γνωρίζουμε τους νόμους που διέπουν την κίνηση των πλανητών και των δορυφόρων και, σε εισαγωγικά, δεν είναι υπερβολικά δύσκολο να ξέρουμε πότε θα συμβούν, ακόμη και στο μακρινό μέλλον (...) Χρησιμοποιώντας υπολογιστικά εργαλεία για να γνωρίζουμε τις εκλείψεις του παρελθόντος και συγκρίνοντάς τες με ιστορικά γεγονότα, μπορούμε να συσχετίσουμε φαινόμενα», εξηγεί ο Θέσαρ Γκονθάλεθ.
Πολύ πριν από τους σύγχρονους υπολογισμούς, οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι οι εκλείψεις ακολουθούν ορισμένα πρότυπα. Ο Γκονθάλεθ επισημαίνει ότι οι Σουμέριοι, πριν από περίπου 5.000 χρόνια, πιθανότατα είχαν ήδη καθορίσει αυτά τα μοτίβα. Ο πιο γνωστός κύκλος είναι ο Σάρος, διάρκειας περίπου 18 ετών, 11 ημερών και 8 ωρών, καθώς μετά από αυτή την περίοδο η γεωμετρία ανάμεσα στον Ήλιο, τη Γη και τη Σελήνη μοιάζει πολύ, αλλά υπάρχει και ο εξέλιγμος, που ισοδυναμεί με τρεις κύκλους Σάρου και επιτρέπει ακριβέστερους υπολογισμούς ανάλογα με τη ζώνη παρατήρησης.
Πλήρεις ξενοδοχειακές κρατήσεις στην «άδεια Ισπανία»
Η έκλειψη επηρεάζει άμεσα επαρχίες όπως η Σόρια, η Γουαδαλαχάρα ή η Τερουέλ – η γνωστή ως ισπανική Σιβηρία λόγω της χαμηλής πυκνότητας του πληθυσμού της – πέρα από τις τέσσερις επαρχίες της Γαλικίας, ολόκληρη την Καστίλλη και Λεόν με εξαίρεση τη Σαλαμάνκα, το Πριγκιπάτο της Αστούριας, την Κανταβρία, τη Χώρα των Βάσκων, τη Ναβάρρα, την Αραγονία, την Καστίλλη-Λα Μάντσα (στις επαρχίες Γουαδαλαχάρα και Κουένκα), το νοτιοδυτικό τμήμα της Καταλονίας, την Κοινότητα της Βαλένθια (Καστεγιόν και Βαλένθια) και το σύνολο των Βαλεαρίδων.
Το Ισπανικό Δίκτυο Αγροτικής Ανάπτυξης εκτιμά ότι το τρίο των εκλείψεων θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομικό αντίκτυπο κοντά στα 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ που, με εξαίρεση τις παράκτιες επαρχίες, θα κατανεμηθούν σε ζώνες οι οποίες γενικά βρίσκονται μακριά από τα ενδιαφέροντα της μεγάλης μάζας των ξένων τουριστών. Η δεύτερη ηλιακή έκλειψη του 2027 θα διαρκέσει περισσότερο (έως και πέντε λεπτά) αλλά σε μικρότερη γεωγραφική διασπορά (Κάδιθ, Μάλαγα, Γρανάδα, Αλμερία, Θέουτα και Μελίγια), ενώ θα ανταγωνίζεται και άλλες χώρες του Μαγκρέμπ.
Ο σύμβουλος Προεδρίας της Καστίλλης και Λεόν υπολόγισε τον Απρίλιο έναν εκτιμώμενο αριθμό δύο εκατομμυρίων επισκεπτών στην περιφέρεια που θα προσελκυστούν από αυτή την πρώτη έκλειψη. Και η τουριστική πύλη της κυβέρνησης της Βαλένθια εκτιμούσε σε 80% την αύξηση των κρατήσεων στο εσωτερικό της Καστεγιόν, σε μια κοινότητα όπου ο τουρισμός συγκεντρώνεται στις ακτές της Βαλένθια και του Αλικάντε.
Για όσους επισκέπτες δεν μπορούν να ταξιδέψουν για να απολαύσουν την ολική έκλειψη στην Ισπανία, η ESA θα μεταδώσει ζωντανά το φαινόμενο από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο της Χαβαλάμπρε, στην Τερουέλ, ενώ θα οργανώσει και ένα δωρεάν πρόγραμμα δημόσιας παρατήρησης στην πόλη της Λεόν σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο και τον δήμο της πόλης.