Αυτό το περιεχόμενο δεν είναι διαθέσιμο στην περιοχή σας

Ισπανία: Σημαντική μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα από την εντατική γεωργία και κτηνοτροφία

Access to the comments Σχόλια
Από Monica Pinna
euronews_icons_loading
Witness
Witness   -   Πνευματικά Δικαιώματα  euronews

Πόσο καθαρό είναι το νερό της βρύσης στην Ευρώπη και οι υδάτινες οδοί; Περίπου τα μισά ευρωπαϊκά ποτάμια, λίμνες και παραθαλάσσια ύδατα στην Ευρώπη περιέχουν επικίνδυνες ουσίες. Στην Ισπανία, η ανθρώπινη δραστηριότητα απειλεί ολόκληρους πληθυσμούς και οικοσυστήματα.

Η επαρχία Θαμόρα στην Ισπανία έχει πληγεί πολύ από τη μόλυνση του νερού. Η Εμιλία γεννήθηκε εδώ. Πέρσι γύρισε όλη την περιοχή για να κάνει τακτικές μετρήσεις της ποσότητας των νιτρικών αλάτων στο πόσιμο νερό και στα υπόγεια υδάτα. Την ακολούθησα στο χωριό Σαντοβένια. Ήρθε εδώ για να ελέγξει το νερό της βρύσης της φίλης της Σονσόλες.

Είναι μέλος του δικτύου κατοίκων που δημιουργήθηκε από την Greenpeace για την παρακολούθηση της ποιότητας του νερού στις αγροτικές περιοχές της Ισπανίας. Έχει ένα μετρητή νιτρικών για αυτήν την περιοχή:

«Χρησιμοποιούμε αυτό το μικρό εργαλείο για να κάνουμε τρεις μετρήσεις. Βάζουμε εδώ το νερό της βρύσης και βλέπουμε το αποτέλεσμα. Αυτό είναι το νερό που παρέχεται σε όλα τα νοικοκυριά του δήμου. Είναι νερό που χρησιμοποιούμε για να μαγειρέψουμε και να πιούμε. Ο ΠΟΥ λέει μέχρι 50mg νιτρικών αλάτων ανά λίτρο είναι ασφαλές. Η μία μέτρηση ήταν 53, η άλλη 58 και η τελευταία 60. Ο μέσος όρος είναι γύρω στα 55mg. Δεν είναι κατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση».

Η Εμίλια και η Σονσόλες ανησυχούν για τα υψηλά επίπεδα νιτρικών αλάτων διότι μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο αποβολών τις γενετικών ανωμαλιών ακόμη και καρκίνου.

Είναι θυμωμένες, γιατί ξέρουν ποιος φταίει: «Είναι πολύ σαφές τι μολύνει το νερό. Είναι η εντατική κτηνοτροφία και όσοι ρίχνουν απορρίμματα στα χωράφια. Τα νιτρικά άλατα προέρχονται από την κοπριά που περνά στα υπόγεια ύδατα και τα μολύνει».

Οι μεγάλες χοιροτροφικές μονάδες έχουν γίνει μεγαλύτερος εχθρός για τους χωρικούς σε όλη την Ισπανία. Οι ντόπιοι κατηγορούν τις αρχές για έλλειψη δράσης. Η μόλυνση του νερού έχει γίνει ένα τεράστιο σκάνδαλο. Διαμαρτυρίες όπως αυτή γίνονται σχεδόν κάθε εβδομάδα.

Η περιφέρεια Καστίγια ι Λεόν είναι στις κορυφαίες είκοσι στον αριθμό των χοίρων στην Ευρώπη. Η Ισπανία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας χοιρινού κρέατος στην Ευρώπη. Σε ορισμένες περιοχές, οι χοίροι ξεπερνούν τους κατοίκους.

Κανένας αγρότης δεν δέχτηκε να μας μιλήσει. Ακολούθησα την Greenpeace για να δω πώς απορρίπτεται η κοπριά: «Η κοπριά που παράγεται από αυτά τα ζώα συλλέγεται σ’ αυτές τις δεξαμενές και στη συνέχεια απλώνεται σε όλα τα γειτονικά χωράφια. Όταν το έδαφος δεν μπορεί να απορροφήσει άλλη, τα κόπρανα εισρέουν στα υπόγεια ύδατα και τα μολύνουν. Αυτή η πρακτική είναι συνήθης και νόμιμη στην Ισπανία. Το πρόβλημα είναι η κλίμακα του. Οι νόμοι είναι πολύ χαλαροί. Επιτρέπουν να γίνεται χωρίς να υπάρχει μια σφαιρική εικόνα για το τι συμβαίνει στο έδαφος» αναφέρει ο Λουίς Φερεϊρίμ, επικεφαλής της Καμπάνιας για την Γεωργία της Greenpeace Ισπανίας.

Σε κάποιες μεγάλες χοιροτροφικές μονάδες της Ισπανίας έχουν βρεθεί στα υπόγεια ύδατα επίπεδα νιτρικών αλάτων τέσσερις φορές υψηλότερα από το νόμιμο όριο (50 mg ανά λίτρο). Αν και αυτό είναι κάτι έκτακτο, χαμηλότερες υπερβάσεις των ορίων είναι διαδεδομένες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 23% των ισπανικών υπόγειων υδάτων είναι μολυσμένα από νιτρικά άλατα. Το ίδιο και το 22% των επιφανειακών υδάτων.

Σύμφωνα με την Greenpeace, αυτή είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Η οργάνωση ζήτησε από τους κατοίκους που παρακολουθούν το νερό να αυξήσουν τον αριθμό και τη συχνότητα των μετρήσεων. Τα αποτελέσματα ήταν ανησυχητικά: «Το 2000, περίπου 60 δήμοι επηρεάζονταν από τη νιτρορύπανση. Αυτή την στιγμή είναι περισσότεροι από 700. Αυτό δεν αφορά μόνο αυτή την περιοχή. Η Καταλονία έχει το 40% των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων της εντελώς μολυσμένα από νιτρικά άλατα».

Οι Βρυξέλλες παρέπεμψαν την Ισπανία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επειδή απέτυχε να αντιμετωπίσει τη νιτρορύπανση. Στο στόχαστρο είναι η εντατική γεωργία, όπως και η κτηνοτροφία.

Το πιο έντονο παράδειγμα είναι η οικολογική καταστροφή της Μαρ Μενόρ. Αυτή είναι η παραλία Λος Νιέτος στην Μαρ Μενόρ. Είναι μια από τις μεγαλύτερες λιμνοθάλασσες με αλμυρό νερό στην Ευρώπη. Δεν μπορείς να φτάσεις σε ορισμένα σημεία αυτής της παραλίας λόγω των βαθιών στρωμάτων λυματολάσπης κατά μήκος της ακτογραμμής.

Η λάσπη και τα φύκια είναι τα πιο ορατά σημάδια του υποβαθμιζόμενου οικοσυστήματος. Σχεδόν κάθε πρωί καθαρίζουν την παραλία για να μην συσσωρευτούν πάρα πολλά φύκια και σαπίσουν στην ακτή.

Το καλοκαίρι, αυτό το έργο γίνεται πιο δύσκολο. Τα φύκια αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα και τρέφονται με τα νιτρικά άλατα των γεωργικών λιπασμάτων. Αυτή η διαδικασία, που ονομάζεται ευτροφισμός, οδήγησε σε δύο καταστροφικά γεγονότα. Τόνοι νεκρών ψαριών ξεβράστηκαν στην ξηρά τόσο το 2019 όσο και το 2021. Οι εικόνες έκανα το γύρο του κόσμου. Ήταν ένα κάλεσμα για δράση.

Πέρασα μια μέρα με έναν περιβαλλοντολόγο και έναν κάτοικο, για να καταλάβω πώς έγινε. Ο Πέδρο Λουένγκο είναι βιολόγος. Ανήκει στην οργάνωση Οικολόγοι σε Δράση: «Υπάρχει εντατική γεωργία παντού γύρω από την Μαρ Μενόρ.Θρεπτικά συστατικά πέφτουν στη λιμνοθάλασσα. Αυτά τα λιπάσματα αποσταθεροποιούν το οικοσύστημα, προκαλώντας ευτροφισμό (υπερβολική ανάπτυξη φυκιών). Η θάλασσα μετατρέπεται σε "πράσινη σούπα" το καλοκαίρι και μερικές φορές, όπως είδαμε, σκοτώνει τα ψάρια. Δεν έχει βρεθεί ακόμη λύση, επειδή η λύση βρίσκεται στην ενδοχώρα».

Δεν χρειάστηκε να πάμε πολύ μακριά για να βρούμε το Κάμπο ντε Καρταχένα, 60.000 εκτάρια εντατικά καλλιεργούμενης γης, γύρω από τη λιμνοθάλασσα. Σύμφωνα με τον Ραμόν Παγκάν, η άρδευση είναι η κύρια αιτία πίσω την κατάρρευση της Μαρ Μενόρ.

Ο εκπρόσωπος των αγροτών με τα αρδευτικά συστήματα στο Κάμπο ντε Καρταχένα μου είπε ότι δεν ευθύνεται μόνο η γεωργία. Πρόσθεσε ότι οι περισσότεροι αγρότες χρησιμοποιούν πλέον βιώσιμες μεθόδους παραγωγής: _«Η καλά διαχειριζόμενη εντατική γεωργία δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι συμβάλλει στην κακή κατάσταση της Μαρ Μενόρ. _Χρησιμοποιούμε λιγότερο από το μισό νερό και πολύ λιγότερο λίπασμα που συνιστά ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας» τονίζει ο Μανουέλ Μαρτίνεζ Μαντρίντ.

Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία, τόνοι νιτρικών αλάτων καταλήγουν στη λιμνοθάλασσα κάθε μέρα. Αυτό είναι ένα από τα κανάλια όπου φτάνουν οι απορροές γεμάτες με νιτρικά άλατα από την κοντινή εντατική γεωργία. Πέφτει απευθείας στη λιμνοθάλασσα και είναι γεμάτο νερό παρά τους μήνες χωρίς βροχή.

Η κατάσταση είναι ακόμα πιο απογοητευτική στην κοντινή Ράμπλα ντε Αλμπουγιόν, τη βασική υδάτινη διαδρομή που ρέει στη λιμνοθάλασσα. Οργανώσεις κι επιστήμονες καλούν εδώ και χρόνια τις τοπικές και εθνικές αρχές να σώσουν τη λιμνοθάλασσα. Παραπονιούνται ότι η φωνή τους αγνοείται συστηματικά.

Η τοπική συντηρητική κυβέρνηση μου έδωσε ένα μεγάλη λίστα μέτρων που υλοποιεί αλλά μεταθέτει εν μέρει την ευθύνη στον κυβερνώντα αριστερό συνασπισμό στην Μαδρίτη. Η πραγματικότητα είναι ότι η Μαρ Μενόρ πεθαίνει. Οι επιστήμονες λένε ότι είναι ακόμα είναι δυνατό να τη σώσουμε, αλλά όσο αργούμε, τόσο μη αναστρέψιμη θα είναι η ζημιά.