Στην κατεχόμενη χερσόνησο παιδιά παλεύουν να κρατήσουν ζωντανό το όνειρό τους για μάθηση. Κάθε μέρα είναι μια μικρή νίκη, κάθε γράμμα που μαθαίνουν ένα μήνυμα αντίστασης. Στην Καρπασία, η παιδική ηλικία συναντά την ιστορία και η εκπαίδευση γίνεται πράξη θάρρους.
Ένα ζήτημα που για δεκαετίες παρέμενε στο περιθώριο της ευρωπαϊκής συζήτησης έρχεται πλέον στο φως με τον πιο επίσημο τρόπο. Η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καταγράφει, σε πρόσφατη έκθεσή της, τις συνθήκες υπό τις οποίες ζουν και φοιτούν οι εγκλωβισμένοι Ελληνοκύπριοι μαθητές στην Καρπασία, αποτυπώνοντας μια πραγματικότητα που παραπέμπει σε συστηματική παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η έκθεση, η οποία συντάχθηκε έπειτα από αίτημα του ευρωβουλευτή Λουκά Φουρλά, επικεντρώνεται στο κατεχόμενο σχολείο του Ριζοκαρπάσου και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί του. Λογοκρισία σχολικών βιβλίων, απόρριψη διορισμών εκπαιδευτικών και περιορισμοί που επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία του σχολείου συνθέτουν ένα πλαίσιο ασφυκτικό για την άσκηση του δικαιώματος στην εκπαίδευση.
«Η κατάσταση στο μοναδικό κατεχόμενο σχολείο που λειτουργεί στα κατεχόμενα με Ελληνοκύπριους μαθητές είναι απαράδεκτη και οι 15 εναπομείναντες μαθητές βιώνουν μια τρομοκρατία. Αυτό κατέγραψε και η έρευνα που εκπόνησε η υπηρεσία Ερευνών του Κοινοβουλίου που είναι ανεξάρτητος θεσμός. Άρα, δεν μπορεί κάποιος να πει ότι υπάρχει το στοιχείο της σκοπιμότητας. Είναι μια εντελώς τεχνοκρατική έρευνα που έχει εκπονηθεί μετά από δικό μου αίτημα ως μέλος της Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού. Σ' αυτή την έρευνα αντανακλάται η κατάσταση που είναι η εξής: 15 εναπομείναντες μαθητές βρίσκονται στο κατεχόμενο Ριζοκάρπασο σε ένα σχολείο που τελεί υπό τον στρατό κατοχής. Τα ελληνικά βιβλία δεν φτάνουν ποτέ στους μαθητές για να μπορούν να κάνουν μάθημα. Το κατοχικό καθεστώς εμποδίζει την διέλευση και την παρουσία Ελλήνων καθηγητών για να μπορούν να διδάξουν, και έτσι αυτά τα παιδάκια παραμένουν έρμαιο του κατοχικού στρατού. Μην ξεχνάτε ότι μιλάμε για Ευρωπαίους πολίτες. Αυτοί οι μαθητές είναι Ευρωπαίοι πολίτες, άρα δεν είναι ένα θέμα που αφορά μόνο την Κύπρο. Αφορά και την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Επιτροπή Παιδείας και Πολιτισμού στην οποία είμαι μέλος και με αυτή την ιδιότητα ξεκινήσαμε αυτή την προσπάθεια, να δείξουμε στην Ευρώπη το τι ακριβώς συμβαίνει και να προστατεύσουμε όσο μπορούμε αυτούς τους μαθητές», τονίζει ο ευρωβουλευτής του Δημοκρατικού Συναγερμού, Λουκάς Φουρλάς στο euronews.
Σήμερα, λιγότεροι από 500 Ελληνοκύπριοι παραμένουν εγκλωβισμένοι στην Καρπασία, αριθμός που μειώθηκε δραματικά με την πάροδο των χρόνων. Ανάμεσά τους, και αυτά τα παιδιά που μεγαλώνουν σε συνθήκες περιορισμένης ελευθερίας, με την εκπαίδευση να μετατρέπεται σε καθημερινό αγώνα επιβίωσης και αξιοπρέπειας. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, οι ατομικές, εκπαιδευτικές και θρησκευτικές ελευθερίες των εγκλωβισμένων περιορίζονται από τις αρχές κατοχής, παρά τις δεσμεύσεις που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες.
Η μελέτη περιλαμβάνει ιστορική αναδρομή από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας έως σήμερα, με αναφορά στην τουρκική εισβολή του 1974 και στις συνέπειες της συνεχιζόμενης κατοχής. Γίνεται ειδική μνεία στη Συμφωνία της 3ης Βιέννης και στις πρόνοιες που αφορούσαν την προστασία των εγκλωβισμένων Ελληνοκυπρίων, οι οποίες, όπως σημειώνεται, δεν εφαρμόστηκαν στην πράξη.
«Κατά την διάρκεια της εισβολής παρέμειναν εγκλωβισμένοι στην Καρπασία, σε αυτή την χερσόνησο περίπου 20 με 25 χιλιάδες Ελληνοκύπριοι, οι οποίοι στην πορεία των χρόνων εκδιώχτηκαν από τις Κατεχόμενες περιοχές, παρά τη συμφωνία της 3ης Βιέννης που υπογράφηκε και από τους Τούρκους που έλεγε ότι θα πρέπει να προστατευθούν όσοι έμειναν στις κατεχόμενες περιοχές. Με διάφορους τρόπους, μέχρι και δολοφονίες, απόσπαση των περιουσιών με βίαιο τρόπο εκδιώχθηκαν αυτές οι χιλιάδες από τα Κατεχόμενα και αυτή τη στιγμή μιλάμε για παρουσία 400 περίπου με 500 ηλικιωμένων ανθρώπων και 15 παιδιών μόνο στο κατεχόμενο σχολείο. Και με αυτούς τους τρόπους το κατοχικό καθεστώς προσπαθεί να κλείσει αυτό το σχολείο, ούτως ώστε να μην υπάρχει κανένα ελληνικό στοιχείο στην κατεχόμενη πλέον Κύπρο. Αυτό έχει καταγραφεί επίσημα πλέον στην έρευνα αυτή και ξέρετε, αποτελεί πλέον εργαλείο στα χέρια μας, όχι προπαγάνδας, αλλά για να αναδεικνύουμε ένα ανθρωπιστικό θέμα και να προσπαθούμε να προστατεύσουμε αυτά τα παιδάκια που είναι στο Ριζοκάρπασο», εξηγεί στο euronews ο κ. Φουρλάς.
Με βάση τα συμπεράσματα της έκθεσης, αναμένεται να τεθεί αίτημα για επιτόπια επίσκεψη αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Ριζοκάρπασο, προκειμένου να διαπιστωθούν από κοντά οι συνθήκες εκπαίδευσης.
«Για να φανταστείτε τα βιβλία που διδάσκονται οι ελληνοπαίδων σε Ελλάδα και Κύπρο είναι τα δύο βιβλία που στέλνουν στο Ριζοκάρπασο. Τα παίρνουν λοιπόν ο κατοχικός στρατός, αυτά τα βιβλία και όπου έχει αναφορά σε εθνική επέτειο η Ελλάδα ή ελληνική σημαία, σκίζουν τη σελίδα και μετά παραδίδουν τα βιβλία αυτά στους μαθητές για να τα διδαχτούν. Αντιλαμβάνεστε ότι αυτά είναι τριτοκοσμικά πράγματα και συμβαίνουν σε ευρωπαϊκό έδαφος και αυτό δεν θα πρέπει να γίνει ανεκτό. Αντιληφθείτε ότι την ίδια στιγμή που δεκαπέντε παιδάκια δεν μπορούν να διδαχτούν στα κατεχόμενα περιοχές ούτε έστω και να φοιτήσουν σε αγγλόφωνα σχολεία στις ελεύθερες περιοχές και μάλιστα το κυπριακό κράτος. Η κυπριακή κυβέρνηση προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση στα παιδιά αυτά των Τουρκοκυπρίων για να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αγγλόφωνα σχολεία σε ελεύθερες περιοχές», συμπληρώνει ο κ. Φουρλάς.
Η έκθεση φιλοδοξεί να αποτελέσει σταθερό σημείο αναφοράς στις ευρωπαϊκές συζητήσεις που αφορούν την Κύπρο και τις ευρωτουρκικές σχέσεις, καθώς και εργαλείο πίεσης σε κάθε σχετική διαδικασία. Πάνω απ’ όλα, όμως, καταγράφει με τεκμηριωμένο τρόπο μια ανθρώπινη ιστορία που συνεχίζεται εδώ και δεκαετίες: την προσπάθεια παιδιών να μορφωθούν και να κρατήσουν ζωντανή την ταυτότητά τους, σε συνθήκες κατοχής, στην άκρη της Ευρώπης.