«Πιο σταθερή κυβέρνηση, πιο ισχυρή Ιταλία»: στο Μπάρι η εκδήλωση που παρουσιάζει την κυβέρνηση Μελόνι ως τη μακροβιότερη, ενόψει των εκλογών του 2027. Πολιτική ανάλυση από Λαζάρ, Ορσίνα, Πασκίνο και Ντ’Αλιμόντε για το Euronews
Στο λιμάνι του Μπάρι, αυτή την Παρασκευή, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι γιορτάζει τα τέσσερα χρόνια της στην κυβέρνηση: η πιο μακρά θητεία στα ογδόντα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Το ρεκόρ είναι αδιαμφισβήτητο· κι αν καταφέρει να ολοκληρώσει τη θητεία χωρίς καμία κυβερνητική κρίση, θα γράψει ιστορία στην Ιταλική Δημοκρατία», λέει στο Euronews Τζανφράνκο Πασκίνο, ομότιμος καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια.
Και συνεχίζει: «Ολόκληρη η Ευρώπη έχει αναγνωρίσει τη ικανότητα ηγεσίας της Τζόρτζια Μελόνι. Έχουν διαπιστώσει επίσης ότι ξέρει να κινείται στο διεθνές πεδίο, θα έλεγα μάλιστα με λίγη δόση οπορτουνισμού. Το να βλέπεις την ίδια πρωθυπουργό της Ιταλίας για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια ήταν κάτι πολύ σημαντικό».
Και πράγματι, επιστρέφοντας στη σκηνή του Μπάρι, το σύνθημα “Πιο σταθερή κυβέρνηση, πιο ισχυρή Ιταλία” δεσπόζει παντού. «Όμως η σταθερότητα της Μελόνι είναι προϊόν συγκυρίας, όχι δομικής αλλαγής», σημειώνει ο Ρομπέρτο ντ’ Αλιμόντε, πολιτικός επιστήμονας και ιδρυτής του CISE - Centro Italiano Studi Elettorali.
«Ωστόσο είναι γεγονός ότι αν σήμερα η Ιταλία έχει μεγαλύτερο βάρος, αυτό οφείλεται επίσης στο ότι η Μελόνι συμμετείχε σε όλα τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια για 4 χρόνια, ανεξάρτητα από τις προσωπικές της ικανότητες. Από εδώ και πέρα, όμως, μπαίνουμε σε αχαρτογράφητη περιοχή».
Γιατί για τη Μελόνι η πολιτική άνοδος του Βανατσάκι αποτελεί πρόβλημα
Το νέο στοιχείο είναι χωρίς αμφιβολία η άνοδος του κόμματος της άκρας δεξιάς Futuro Nazionale, που οι δημοσκοπήσεις δίνουν σήμερα στο 7,4%, πάνω από τα δύο κόμματα που τη στηρίζουν στην κυβερνητική συμμαχία (η Forza Italia βρίσκεται στο 7,3% και η Λέγκα στο 5,5%). «Η Μελόνι βρίσκεται μπροστά σε μια αδύνατη επιλογή», συνεχίζει ο πολιτολόγος στο τηλέφωνο με το Euronews.
«Για να κερδίσει τις πολιτικές εκλογές του 2027 θα έπρεπε να ανοίξει τη συμμαχία στο κόμμα του πρώην στρατηγού Ρομπέρτο Βανατσάκι», που η βρετανική οικονομική εφημερίδα Financial Times, τον έχει χαρακτηρίσει «δούρειο ίππο» της Ρωσίας στην Ιταλία.
Ο πρώην στρατηγός Ρομπέρτο Βανατσάκι θα αμφισβητούσε τη συντηρητική, αλλά μετριοπαθώς ευρωπαϊκή και φιλοουκρανική πολιτική γραμμή της πρωθυπουργού, απειλώντας τη συμμαχία της και το λαϊκό της έρεισμα ενόψει των εκλογών του 2027.
Στην πράξη, «ο Βανατσάκι θα κρατούσε διαρκώς μια πιθανή νέα κυβέρνηση Μελόνι υπό εκβιασμό. Αν όμως η Μελόνι τον κρατήσει εκτός, κινδυνεύει να χάσει τις επόμενες εκλογές», λέει ο ντ’ Αλιμόντε.
Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το νέο ιταλικό κοινοβούλιο θα είναι επίσης εκείνο που θα εκλέξει τον νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σύμφωνα με το θεσμικό χρονοδιάγραμμα, τον Φεβρουάριο του 2029.
Μελόνι, πρότυπο για τη Μαρίν Λεπέν;
Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο ιταλικό, κάθε άλλο. Όπως εξηγεί στο Euronews ο Μαρκ Λαζάρ, ομότιμος καθηγητής ιστορίας και πολιτικής κοινωνιολογίας στη Sciences Po στο Παρίσι και ειδικός στα πολιτικά κόμματα στην Ευρώπη, «το 2027 θα γίνουν εκλογές στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Ισπανία και στην Πολωνία. Τα αποτελέσματα θα είναι καθοριστικά για να καταλάβουμε προς ποια Ευρώπη θα κινηθούμε».
Στην Πολωνία, το Νόμος και Δικαιοσύνη, κόμμα πολύ κοντά στους Αδελφούς της Ιταλίας, δεν φαίνεται ότι θα μπορέσει να επιστρέψει στην εξουσία, αλλά στην Ισπανία η Vox, της οποίας ο πρόεδρος έχει πολύ στενή σχέση με τη Μελόνι, θα μπορούσε να αναλάβει τη διακυβέρνηση μαζί με το Λαϊκό Κόμμα, ιστορική κεντροδεξιά δύναμη, μέλος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.
«Και στη γαλλική δεξιά», συνεχίζει ο Λαζάρ, «πολλοί κοιτούν προς τη συμμαχία των συντηρητικών κομμάτων που η Μελόνι κατάφερε να κρατήσει ενωμένη για τέσσερα ολόκληρα χρόνια, σαν πρότυπο».
Ωστόσο, η Μαρίν Λεπέν ίσως επιλέξει μια πορεία αποστασιοποίησης σε σχέση με τις άλλες συντηρητικές δυνάμεις στη Γαλλία αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη, υιοθετώντας μια ιδιότυπη γαλλική εθνική πολιτική επιλογή.
Ο Λαζάρ λέει: «Η Λεπέν πιστεύει ότι μπορεί να κερδίσει μόνη της και, αν κερδίσει, θα αποσύρει αμέσως τη γαλλική στήριξη προς την Ουκρανία, θέτοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση σε σοβαρό κίνδυνο, επίσης επειδή η Γαλλία είναι η μόνη πυρηνική δύναμη της ΕΕ».
Οι δύσκολες σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών δεξιών κομμάτων θα μπορούσαν επομένως να επηρεάσουν τη συνοχή της Ένωσης, δοκιμάζοντας τις εύθραυστες πολιτικές ισορροπίες που διατηρήθηκαν με κόπο τα τελευταία χρόνια.
«Πάρα πολλοί στην Ευρώπη δυσκολεύονται να καταλάβουν τη προσωπική και ιδεολογική αντιπαλότητα μεταξύ Μελόνι και Λεπέν, τόσο ώστε το κόμμα αναφοράς του Rassemblement National στην Ιταλία να μην είναι οι Αδελφοί της Ιταλίας, αλλά η Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι».
Πράγματι, το RN και η Λέγκα κάθονται στο ίδιο πολιτικό γκρουπ στο Ευρωκοινοβούλιο, τους Πατριώτες για την Ευρώπη, ενώ οι FdI και η Vox, του Σαντιάγο Αμπασκάλ, ανήκουν στην ομάδα των Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών για την Ευρώπη.
Γιατί οδεύουμε προς μια Ευρώπη των πατρίδων
«Στο τέλος του επόμενου χρόνου, θα μπορούσαμε να βρεθούμε σε μια Ευρώπη των πατρίδων, χτισμένη πάνω στη συνεργασία μεταξύ των επιμέρους κρατών αντί για την Ευρώπη, όπως την ξέρουμε, που τείνει να είναι υπερεθνική», εξηγεί στο Euronews ο διευθυντής της School of Government του Πανεπιστημίου Luiss, Τζοβάνι Ορσίνα. «Βέβαια, αυτό το κύμα δεξιών κομμάτων είναι βέβαιο ότι θα αλλάξει βαθιά την Ευρώπη, αλλά δεν είμαι καταστροφολόγος: η ευρωπαϊκή συνεργασία και ολοκλήρωση μάς είναι απαραίτητες».
Το 2022 η Μελόνι προκαλούσε φόβους ως μια πιθανή διαλυτική δύναμη για την Ένωση**,** ενώ αυτά τα χρόνια συμμετείχε στα ευρωπαϊκά τραπέζια με εποικοδομητικό τρόπο και εξασφάλισε για την Ιταλία έναν αντιπρόεδρο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Ραφαέλε Φίττο, τον σημερινό απεσταλμένο για το κυπριακό ζήτημα. «Η Μελόνι θεωρείταιυπεύθυνη και αξιόπιστη στο ευρωπαϊκό παιχνίδι. Αν η Λεπέν στο Ελιζέ ή ακόμη και η AfD μελονοποιούνταν θα ήταν επομένως μια καλή είδηση» λέει ο Ορσίνα, πεπεισμένος ότι στο τέλος η realpolitik μπορεί να υπερισχύσει του συντηρητικού δογματισμού.
Παρά ταύτα, τόσο για τον Μαρκ Λαζάρ όσο και για τον Τζοβάνι Ορσίνα, δεν υπάρχει μια μοναδική μορφή συντηρητισμού, επομένως οι τάσεις προς μετριοπάθεια ή ριζοσπαστισμό μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα.
«Κάθε εθνικισμός γράφει τη δική του ιστορία από μόνος του, εξ ορισμού, ακριβώς επειδή είναι δεμένος με τις παραδόσεις του εκάστοτε έθνους. Για αυτό μας είναι τόσο δύσκολο να φανταστούμε πώς θα είναι μια Ευρώπη κυβερνημένη από εθνικιστές» λέει ο Λαζάρ, που καταλήγει: «είναι πάντως δύσκολο να φανταστούμε έναν κόσμο χωρίς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είμαι πεπεισμένος ότι στο τέλος θα βρεθεί ένας τρόπος να λειτουργήσει».