Οι συνομιλίες του ΟΗΕ στην Αττάλεια τον επόμενο μήνα θα διεξαχθούν υπό το φόντο της ενεργειακής κρίσης, του ακραίου καύσωνα και της πλημμυρικής τραγωδίας στο Νεπάλ.
Όλα τα βλέμματα θα είναι στραμμένα στην Τουρκία τον επόμενο μήνα, καθώς η χώρα φιλοξενεί τη μεγαλύτερη σύνοδο για το κλίμα στον κόσμο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η COP31 ανοίγει τις εργασίες της στην παραθαλάσσια πόλη της Αττάλειας στις 9 Νοεμβρίου, φέρνοντας 197 χώρες μαζί για να αντιμετωπίσουν τις ιστορικά υψηλές παγκόσμιες θερμοκρασίες, τις ολοένα μεγαλύτερες ζημιές από την κλιματική κρίση και την αυξανόμενη πίεση για απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα που θερμαίνουν τον πλανήτη.
Η Τουρκία μπορεί να κέρδισε τη μάχη για τη διοργάνωση, αλλά τις μαραθώνιες διαπραγματεύσεις θα καθοδηγήσει η Αυστραλία, στο πλαίσιο μιας πρωτόγνωρης συμφωνίας που επετεύχθη αφού και οι δύο χώρες διεκδίκησαν τη διεξαγωγή της κορυφαίας παγκόσμιας συνόδου για το κλίμα.
Οι φετινές επίσημες συνομιλίες του ΟΗΕ αναμένεται να έχουν λίγα μεγάλα θέματα στην ατζέντα, με τις εθελοντικές δεσμεύσεις για το κλίμα να περνούν στο επίκεντρο.
Παράλληλα, η χώρα υποδοχής σκοπεύει να προωθήσει την ηλεκτροποίηση ως έναν από τους δρόμους για τη μείωση των εκπομπών και της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Κριτικοί προειδοποιούν ότι η ηλεκτροποίηση πρέπει να συνοδεύεται από καθαρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αν είναι να συμβάλει ουσιαστικά στην απανθρακοποίηση.
Το ερώτημα είναι πώς μια χρονιά με καταστροφικά κλιματικά γεγονότα και αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα επηρεάσει τις συζητήσεις μέσα και έξω από τις αίθουσες διαπραγμάτευσης.
Θα τεθεί θέμα σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων στην COP31;
Οι προσπάθειες για επίτευξη παγκόσμιας συναίνεσης σχετικά με συγκεκριμένους στόχους ή οδούς για την σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων έχουν βαλτώσει και το διαρκώς ακανθώδες αυτό ζήτημα δεν περιλαμβάνεται επισήμως στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων της COP31.
Ελλείψει συναίνεσης, η Βραζιλία αναμένεται να παρουσιάσει έναν εθελοντικό «οδικό χάρτη» για τη μετάβαση μακριά από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, μετά την αποτυχία των χωρών να συμφωνήσουν επί της διαδικασίας στην περσινή COP.
Ωστόσο, η απογοήτευση για το αδιέξοδο γύρω από τα ορυκτά καύσιμα μπορεί να φουντώσει ξανά στην Αττάλεια. Φέτος, περίπου 60 χώρες που ζητούν ταχύτερη δράση κατά των ορυκτών καυσίμων πραγματοποίησαν τη δική τους ανεξάρτητη διάσκεψη εκτός της διαδικασίας των Ηνωμένων Εθνών.
Παραμένει ασαφές πώς θα μπορούσαν να ενταχθούν στη COP31, αλλά η Τουρκία και η Αυστραλία έχουν υποσχεθεί προβλεψιμότητα και καμία έκπληξη της τελευταίας στιγμής.
Γιατί η έμφαση στην ηλεκτροποίηση μπορεί να αποδειχθεί προβληματική
Η Τουρκία και η Αυστραλία επιδιώκουν η συζήτηση να στραφεί στην ηλεκτροποίηση – ουσιαστικά, στην αντικατάσταση τεχνολογιών που καίνε απευθείας ορυκτά καύσιμα, όπως τα πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα και η θέρμανση με φυσικό αέριο, με ηλεκτρικές εναλλακτικές λύσεις.
Η εμβληματική τους πρωτοβουλία στην Αττάλεια καλεί τις χώρες να δεσμευθούν σε έναν εθελοντικό στόχο αύξησης του ποσοστού της τελικής ενεργειακής ζήτησης που καλύπτεται από ηλεκτρισμό, από περίπου 20% σήμερα σε 35% έως το 2035.
Οι διοργανωτές υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση της ηλεκτροποίησης θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές αερίων που παγιδεύουν τη θερμότητα και να περιορίσει την εξάρτηση από ακριβές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, κάτι που αποτελεί μείζονα ανησυχία για τις χώρες μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή που πυροδότησε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Ωστόσο, περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθεί να παράγεται από άνθρακα και ο στόχος για την ηλεκτροποίηση δεν διευκρινίζει πώς θα παραχθεί η επιπλέον ισχύς, γεγονός που εγείρει ερωτήματα αξιοπιστίας.
Ποιες εθελοντικές δεσμεύσεις για το κλίμα αναμένονται στο περιθώριο της COP31;
Πέρα από τον κεντρικό στόχο της ηλεκτροποίησης, η Τουρκία ηγείται μιας σειράς εθελοντικών πρωτοβουλιών με θεματικές όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η μείωση του μεθανίου και των αποβλήτων, και οι πόλεις ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή.
Οι μη δεσμευτικές αυτές δεσμεύσεις προορίζονται για μια ξεχωριστή «ατζέντα δράσης» που θα τρέχει παράλληλα με τις επίσημες συνομιλίες της COP, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με συναίνεση και τα κράτη πρέπει να συμφωνούν σε κάθε γραμμή του κειμένου.
Φέτος, οι επίπονες διαπραγματεύσεις περιλαμβάνουν ελάχιστα θέματα που τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας και επικεντρώνονται κυρίως σε τεχνικά ζητήματα που έχουν μεταφερθεί από προηγούμενες διασκέψεις.
Κλιματική χρηματοδότηση μετά τις πλημμύρες στο Νεπάλ
Ένα ακόμη επαναλαμβανόμενο αγκάθι στις COP, το ύψος της οικονομικής βοήθειας που παρέχουν οι πλούσιες χώρες θα βρεθεί ξανά υπό στενό έλεγχο στην Αττάλεια, ιδίως μετά τις καταστροφικές πλημμύρες στο Νεπάλ που συνδέθηκαν με την κλιματική αλλαγή.
Η έκκληση της Κατμαντού για βοήθεια έχει αναζωπυρώσει τις μακροχρόνιες απαιτήσεις προς τους ιστορικούς ρυπαντές να συνεισφέρουν περισσότερα, ώστε να βοηθήσουν τις φτωχότερες χώρες να στραφούν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να προσαρμοστούν στις κλιματικές επιπτώσεις και να ανακάμψουν από καταστροφές.
Η Τουρκία παρουσιάζει τον εαυτό της ως γέφυρα ανάμεσα στις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες και ο επερχόμενος πρόεδρος της COP31 Murat Kurum δήλωσε ότι το κλείσιμο της «άβυσσου» στην κλιματική χρηματοδότηση θα αποτελέσει βασική προτεραιότητα στην Αττάλεια.
Ποιος θα φιλοξενήσει το «global stocktake» της COP το 2028;
Στην COP33 το 2028, οι χώρες θα πραγματοποιήσουν ένα «global stocktake» της προόδου στη δράση για το κλίμα. Η διαδικασία αυτή λαμβάνει χώρα κάθε πέντε χρόνια και αξιολογεί πού υπολείπεται ο κόσμος στην επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων.
Ωστόσο, για αυτή την κρίσιμη COP δεν έχει ακόμη βρεθεί χώρα υποδοχής, μετά την απόσυρση της υποψηφιότητας της Ινδίας.
Η Κίνα εξετάζει το ενδεχόμενο να καταθέσει υποψηφιότητα, σύμφωνα με πηγές με γνώση του θέματος, καθώς το Πεκίνο επιδιώκει να βελτιώσει τη φήμη του ως παγκόσμιος ηγέτης στη δράση για το κλίμα, ιδίως εν απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μια απόφαση δεν χρειάζεται να ληφθεί φέτος, όμως η προοπτική μιας έντονα πολιτικοποιημένης COP στο Πεκίνο αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα καυτά θέματα συζήτησης στην Αττάλεια.