Συμβόλαια παραγώγων συνδεδεμένα με την πατάτα αυξάνονται πάνω από 700% σε λίγες εβδομάδες, παρά την υπερπροσφορά στην Ευρώπη, λόγω κερδοσκοπίας στον ασταθή κλίμα που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν.
Τα συμβόλαια επί της διαφοράς (CFDs) στην πατάτα, τα οποία ακολουθούν την τιμή αναφοράς του συγκεκριμένου αγροτικού προϊόντος, έχουν δει τις τιμές τους να εκτοξεύονται περίπου κατά 705% σε λιγότερο από έναν μήνα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Από τις 21 Απριλίου, το κόστος ανά 100 κιλά έχει αυξηθεί από περίπου 2,11 € σε εντυπωσιακά 18,50 €.
Ωστόσο, αυτή η τιμή παραμένει στην πραγματικότητα πολύ χαμηλή σε σχέση με τα επίπεδα της αγοράς πατάτας τα δύο προηγούμενα χρόνια. Αιτία είναι ότι η υποκείμενη φυσική αγορά στην Ευρώπη πλήττεται σήμερα από υπερπροσφορά.
Ύστερα από ελλείψεις και υψηλές τιμές στις προηγούμενες σεζόν, οι παραγωγοί σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Γαλλία και η Γερμανία αύξησαν σημαντικά τις καλλιεργούμενες εκτάσεις.
Ευνοϊκές καιρικές συνθήκες οδήγησαν στη συνέχεια σε εξαιρετικά μεγάλες σοδειές, δημιουργώντας σημαντικό πλεόνασμα σε όλη την ευρωπαϊκή αγορά. Ως αποτέλεσμα, οι βιομηχανίες επεξεργασίας και οι εξαγωγείς δυσκολεύονται να απορροφήσουν την προσφορά, με τις τιμές παραγωγού να υποχωρούν απότομα.
Σύμφωνα με αναφορές, ορισμένες πατάτες χαμηλότερης ποιότητας, προορισμένες για ζωοτροφές ή βιομηχανική χρήση, έχουν διακινηθεί σε εξαιρετικά χαμηλές ή ακόμη και αρνητικές τιμές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι καλλιεργητές καταλήγουν ουσιαστικά να πληρώνουν τα έξοδα μεταφοράς ή απόσυρσης για να απομακρύνουν τα πλεονάζοντα αποθέματα από τις εκμεταλλεύσεις τους.
Η προαναφερθείσα τιμή αναφοράς των 18,50 € αφορά γενικά τις πατάτες «ελεύθερης αγοράς» που πωλούνται στη spot αγορά και όχι τις πατάτες που καλύπτονται ήδη από συμβόλαια σταθερής τιμής μεταξύ παραγωγών και βιομηχανιών.
Παρότι αυτή η τιμή είναι υψηλότερη από τις αρνητικές τιμές που καταγράφονται σε δευτερογενείς αγορές, πολλοί παραγωγοί την θεωρούν ακόμη οικονομικά μη βιώσιμη, καθώς το κόστος παραγωγής – από τα καύσιμα και τα λιπάσματα μέχρι την αποθήκευση και την ηλεκτρική ενέργεια – έχει αυξηθεί σημαντικά.
Η αντίθεση ανάμεσα στις ασθενείς τιμές στη φυσική αγορά και στις έντονες διακυμάνσεις των χρηματοοικονομικών δεικτών αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στις αγορές εμπορευμάτων και στην πραγματική αγροτική αλυσίδα εφοδιασμού.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορούν να αντιδρούν έντονα στη μεταβλητότητα, στις προσδοκίες για τις μελλοντικές σοδειές, στους κινδύνους από τις καιρικές συνθήκες, στη ζήτηση για εξαγωγές ή σε πιθανές διορθώσεις της προσφοράς, ακόμη κι όταν τα τρέχοντα φυσικά αποθέματα παραμένουν υπερβολικά.
Με άλλα λόγια, η μεγάλη ποσοστιαία άνοδος που καταγράφεται στα χρηματοοικονομικά προϊόντα συνδεδεμένα με την πατάτα δεν σημαίνει ότι η πατάτα έχει ξαφνικά γίνει ακριβή στην Ευρώπη· αντικατοπτρίζει τη μεταβλητότητα σε μια αγορά που προσπαθεί να αποτιμήσει τις μελλοντικές συνθήκες που συνδέονται με τη σημερινή αστάθεια.
Αρνητικές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν
Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει παρεμποδίσει σοβαρά τις εξαγωγές βασικών χημικών και ορυκτών που είναι απαραίτητα για τη βιομηχανική γεωργία, τροφοδοτώντας ευρέως διαδεδομένες ανησυχίες για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Καθώς η πατάτα είναι καλλιέργεια με υψηλές ανάγκες σε θρεπτικά στοιχεία, η αιφνίδια έλλειψη προσιτών λιπασμάτων έχει άμεσες συνέπειες τόσο στις μελλοντικές αποδόσεις όσο και στις τρέχουσες αποτιμήσεις της αγοράς.
Προσθέτοντας δυσκολίες, η περιφερειακή αστάθεια έχει καταστήσει τις βασικές θαλάσσιες οδούς όλο και πιο επικίνδυνες, περιπλέκοντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες του αγροτικού εμπορίου.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων ποσοτήτων λιπασμάτων όπως η ουρία, η ποτάσα, η αμμωνία και τα φωσφορικά διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία σήμερα είναι αποκλεισμένα.
Αντιδρώντας σε αυτά τα αυξανόμενα κόστη και την αβεβαιότητα, οι επενδυτές φαίνεται να ανατιμολογούν τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, δίνοντας πλέον μικρότερη βαρύτητα στην τρέχουσα πραγματικότητα της υπερπροσφοράς.
Για τους Ευρωπαίους καταναλωτές αυτό δεν μεταφράζεται προς το παρόν σε μεγάλη αύξηση του κόστους ενός βασικού διατροφικού αγαθού, όμως η κίνηση στα CFDs πατάτας αναδεικνύει μια ανήσυχη αγορά που προσπαθεί να αποτιμήσει τις πολυεπίπεδες και ευρύτατες οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν.