Ο Ιλκέρ Τσατάκ, που κέρδισε φέτος το κορυφαίο βραβείο του Φεστιβάλ Βερολίνου για το πολιτικό δράμα «Κίτρινα γράμματα», προειδοποιεί για τις συνέπειες ενός πιθανού κώδικα δεοντολογίας για τη Μπερλινάλε. «Θα έπρεπε να το πούμε όπως είναι: λογοκρισία».
Ο Γερμανοτούρκος σκηνοθέτης İlker Çatak, του οποίου η ταινία Yellow Letters τιμήθηκε πρόσφατα με τη Χρυσή Άρκτο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, σχολίασε τις συστάσεις του γερμανικού υπουργείου Πολιτισμού που διατυπώθηκαν μετά την απειλή απομάκρυνσης της επικεφαλής της Μπερλινάλε, Τρίσια Τάτλ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η θέση της Τάτλ τέθηκε υπό αμφισβήτηση, καθώς η φετινή διοργάνωση του φεστιβάλ επισκιάστηκε αρχικά από επικρίσεις για τη σιωπή γύρω από την πολιτική συζήτηση και στη συνέχεια από το γεγονός ότι αρκετοί σκηνοθέτες αξιοποίησαν τις ευχαριστήριες ομιλίες τους στην τελετή απονομής για να κάνουν φιλοπαλαιστινιακές δηλώσεις και να μιλήσουν για τη Γάζα.
Ένα κύμα υποστήριξης προς την Τάτλ προέκυψε – όχι μόνο από περισσότερους από 3.000 επαγγελματίες του κινηματογράφου, οι οποίοι υπέγραψαν ανοικτή επιστολή τονίζοντας ότι η δύναμη της Μπερλινάλε «έγκειται στην ικανότητά της να χωράει διαφορετικές οπτικές και να δίνει ορατότητα σε μια πληθώρα φωνών».
Στήριξη στην Τάτλ παρείχαν και 32 διευθυντές διεθνών φεστιβάλ, ανάμεσά τους και ο επικεφαλής των Καννών, Τιερί Φρεμό, ο οποίος συνυπέγραψε ανοικτή επιστολή στην οποία αναφέρεται: «Χρειαζόμαστε να διατηρήσουμε χώρους όπου η αμηχανία είναι καλοδεχούμενη, όπου ο διάλογος μπορεί να είναι ανοιχτός, όπου μπορούν να διαδίδονται νέες ιδέες και όπου αναπάντεχες – και κάποιες φορές συγκρουόμενες – οπτικές γίνονται ορατές».
Αυτή την εβδομάδα, η Μπερλινάλε επιβεβαίωσε ότι η Τάτλ θα παραμείνει στη θέση της διευθύντριας, μετά από συνεδρίαση του εποπτικού συμβουλίου. Η συνεδρίαση κατέληξε στην έκδοση σειράς συστάσεων από την οργανωτική επιτροπή του φεστιβάλ, KBB, μεταξύ των οποίων η δημιουργία κώδικα δεοντολογίας, η εκπαίδευση του προσωπικού που διαχειρίζεται πολιτικά ευαίσθητο περιεχόμενο, καθώς και η σύσταση ενός ανεξάρτητου συμβουλευτικού φόρουμ που θα εκπροσωπεί διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων εβραϊκών φωνών.
Η γερμανική ταμπλόιντ Bild, η οποία τάσσεται ανοιχτά υπέρ του Ισραήλ, ισχυρίστηκε ψευδώς ότι ένας από τους όρους για τη συνέχιση της απασχόλησης της Τάτλ θα ήταν να υποχρεωθούν η Μπερλινάλε και οι καλεσμένοι της να εγκρίνουν έναν νέο «κώδικα δεοντολογίας».
Η Μπερλινάλε ανέφερε ότι το εποπτικό συμβούλιο διατύπωσε «συστάσεις και όχι όρους που να σχετίζονται με τη συνέχιση της απασχόλησης της Τάτλ».
Ο İlker Çatak αντέδρασε στο ενδεχόμενο υιοθέτησης τέτοιων συστάσεων.
«Ένα διεθνές φεστιβάλ πρώτης γραμμής όπως η Μπερλινάλε, ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στις ελευθέρες τέχνες, την ελευθερία της έκφρασης και τον κινηματογράφο σε όλη την πολυφωνία του, δεν πρέπει ποτέ να υπόκειται σε “συστάσεις” ή οποιασδήποτε μορφής εξωτερική εντολή», δήλωσε ο σκηνοθέτης σε ανακοίνωσή του στο Variety.
«Πέρα από το απαραβίαστο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, σε αυτή την περίπτωση, του γερμανικού Συντάγματος, τίποτα δεν μπορεί να υπαγορεύει τον τρόπο με τον οποίο η διεύθυνση του φεστιβάλ επιμελείται το πρόγραμμά του», πρόσθεσε. «Και οι δημιουργοί και οι προσκεκλημένοι πρέπει, επίσης, να είναι ελεύθεροι να εκφράζουν ό,τι επιθυμούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Οτιδήποτε άλλο θα συνιστούσε κατάφωρη κρατική παρέμβαση στην αυτόνομη άσκηση της τέχνης. Θα έπρεπε να το αποκαλέσουμε όπως είναι: λογοκρισία».
Ο Çatak είχε δηλώσει νωρίτερα, σχετικά με το ενδεχόμενο απομάκρυνσης της Τάτλ: «Καταλαβαίνουν άραγε ότι όλοι μας – και φυσικά βάζω και τον εαυτό μου μέσα – δεν θα υποβάλλαμε ποτέ ξανά ταινία στη Μπερλινάλε;».
Στην Τάτλ απομένουν τρία χρόνια από το πενταετές συμβόλαιό της ως διευθύντρια της Μπερλινάλε και, πλέον, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στο φεστιβάλ και τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία κατά την τελετή λήξης κατηγορήθηκε από τον Παλαιστίνιο σκηνοθέτη Abdallah Al-Khatib ότι «είναι συνένοχος στη γενοκτονία στη Γάζα από το Ισραήλ». Μια αναφορά, εν μέρει, στη σταθερά φιλοϊσραηλινή στάση της Γερμανίας, που εδράζεται στο βάρος της ιστορικής ενοχής.
Η επίκαιρη, βραβευμένη στη Μπερλινάλε ταινία του Çatak, Yellow Letters, είναι ένα πολιτικό δράμα με πρωταγωνιστές τους Özgü Namal και Tansu Biçer, οι οποίοι υποδύονται ένα ζευγάρι Τούρκων καλλιτεχνών του οποίου ο γάμος δοκιμάζεται, όταν γίνονται στόχος του κράτους και χάνουν τη δουλειά και το σπίτι τους. Η ταινία εντυπωσίασε το κοινό στη φετινή Μπερλινάλε, με τους επαίνους να εστιάζουν στις ερμηνείες και στον τρόπο με τον οποίο σχολιάζει τις πολιτικές διώξεις στην Τουρκία.
Το Yellow Letters βγαίνει αυτή την εβδομάδα στις κινηματογραφικές αίθουσες της Γερμανίας και αναμένεται να κυκλοφορήσει στη Γαλλία την 1η Απριλίου. Θα ακολουθήσουν κι άλλες ημερομηνίες εξόδου στην υπόλοιπη Ευρώπη.