Το Kunstenfestivaldesarts στις Βρυξέλλες έχει μικρό προϋπολογισμό αλλά μεγάλες φιλοδοξίες: ενώνει τη φλαμανδική και τη γαλλόφωνη κοινότητα και αναδεικνύει καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο, ανοίγοντας τη φεστιβαλική σεζόν της Ευρώπης.
Το Kunstenfestivaldesarts στις Βρυξέλλες (KFDA), που ανοίγει αυτή την Παρασκευή, θα παρουσιάσει φέτος περισσότερες από 170 παραστάσεις παραστατικών τεχνών, με προϋπολογισμό καλλιτεχνικής παραγωγής μόλις 1 εκατ. ευρώ – σχεδόν ένα παράδοξο στο σημερινό περιβάλλον χρηματοδότησης του πολιτισμού.
Το φεστιβάλ, που προσελκύει περίπου 30.000 επισκέπτες τον χρόνο, παραδοσιακά δίνει το έναυσμα για την ευρωπαϊκή σεζόν των παραστατικών τεχνών, πριν από την Αβινιόν τον Ιούλιο στη νότια Γαλλία και το Διεθνές Φεστιβάλ του Εδιμβούργου τον Αύγουστο. Ωστόσο, ο κλάδος αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια συνεχείς περικοπές στους προϋπολογισμούς σε όλη την Ευρώπη.
«Πρόκειται για έναν αρκετά μεγάλο προϋπολογισμό και ταυτόχρονα εξαιρετικά περιορισμένο σε σύγκριση με άλλα φεστιβάλ στην Ευρώπη, όπως της Αβινιόν ή άλλα», δήλωσε στην Euronews Culture ο συνδιευθυντής Ντάνιελ Μπλάνγκα Γκουμπάι. «Αλλά μας επιτρέπει να υποστηρίζουμε την παραγωγή καλλιτεχνών για παραστάσεις που κάνουν πρεμιέρα στο φεστιβάλ μας».
Το μοντέλο στηρίζεται στη διατήρηση χαμηλού κόστους χώρων στις Βρυξέλλες – πολλοί χώροι παραχωρούνται δωρεάν – και σε συμπαραγωγές και συνεργασίες για τη χρηματοδότηση των έργων των καλλιτεχνών.
Μια εκεχειρία μεταξύ φλαμανδικών και βαλλονικών κοινοτήτων
Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει μεγάλα ονόματα, όπως τον Ιταλό σκηνοθέτη Ρομέο Καστελλούτσι, τον Γάλλο χορογράφο Μπορίς Σαρμάτζ και την Ισπανίδα θεατρική σκηνοθέτρια Ανχέλικα Λίντελ.
Υπάρχουν επίσης καλλιτέχνες που παρουσιάζουν δουλειά τους στην Ευρώπη για πρώτη φορά, ανάμεσά τους ο Ταϊλανδός χορογράφος Thanapol Virulhakul και οι Ινδονήσιοι χορογράφοι Leu Wijee και Mio Ishida.
Για να υλοποιήσει τις παραγωγές του, το φεστιβάλ συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς, όπως το Festival d’Automne στη Γαλλία, το Sharjah Art Foundation στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Taipei Performing Arts Center (TPAC) στην Ταϊβάν.
Με τα χρόνια, το KFDA έχει αναδείξει σταθερά καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο. Αυτή η ποικιλομορφία αντανακλά τη διττή ταυτότητα του φεστιβάλ, το οποίο χρηματοδοτείται από κοινού από τις φλαμανδικές και τις βαλλονικές κοινότητες του Βελγίου. Οι γαλλόφωνες και οι ολλανδόφωνες περιοχές, που παραδοσιακά βρίσκονται σε αντιπαράθεση, αφήνουν στην άκρη τις διαφορές τους για μια τριών εβδομάδων εκεχειρία στη διάρκεια του φεστιβάλ.
«Φέτος θα έχουμε παραστάσεις στα φαρσί, τα ισπανικά, τα ταϊλανδικά... Η πρόθεσή μας ήταν πάντα να διατηρούμε αυτή τη γλωσσική πολυφωνία στη σκηνή. Και κάθε παραγωγή υποτιτλίζεται ταυτόχρονα στα γαλλικά, τα ολλανδικά και τα αγγλικά. Είναι μια τεράστια δουλειά», είπε ο Μπλάνγκα Γκουμπάι.
Συμπληρώνοντας φέτος 31 χρόνια, το φεστιβάλ ιδρύθηκε από τη Φλαμανδή σκηνοθέτρια Φρι Λέισεν, η οποία οραματίστηκε μια διεθνή διοργάνωση που θα γεφύρωνε το γλωσσικό χάσμα στο Βέλγιο.
«Έλεγε συχνά ότι οι καλλιτέχνες είναι σαν κεραίες, που μας βοηθούν να καταλάβουμε τι συμβαίνει στον κόσμο», προσθέτει ο Μπλάνγκα Γκουμπάι.
Η φετινή έκδοση αντανακλά επίσης τις παγκόσμιες εντάσεις. Στο «Prisoners of Love: Until the Sun of Freedom», οι Basel Abbas και Ruanne Abou-Rahme υφαίνουν ποιήματα και τραγούδια Παλαιστινίων κρατουμένων, δοκιμάζοντας τα όρια των ισραηλινών κατασταλτικών δομών. Την ίδια ώρα, οι Ali Asghar Dashti και Nasim Ahmadpour παρουσιάζουν το «Noli Me Tangere», όπου η απουσία ενός φυλακισμένου Ιρανού ηθοποιού μετατρέπεται σε έντονη σκηνική παρουσία, ανοίγοντας ερωτήματα για το θέατρο ως χώρο χειραφέτησης.
Σύμφωνα με τον Μπλάνγκα Γκουμπάι, η πιο «φιλόδοξη» παραγωγή του φεστιβάλ είναι το «A Flower of Forgetfulness» του Apichatpong Weerasethakul, που κάνει πρεμιέρα την Παρασκευή. Ο Ταϊλανδός σκηνοθέτης, κάτοχος του Χρυσού Φοίνικα στις Κάννες το 2010, παρουσιάζει το έργο στο παρεκκλήσι των Brigittines, στο κέντρο των Βρυξελλών.
«Ένα μεγάλο λευκό πέπλο αιωρείται στον αέρα του παρεκκλησιού Brigittines, σαν να το κινεί μια διαρκής πνοή», αναφέρει το πρόγραμμα του Φεστιβάλ. «Πάνω στο ύφασμα προβάλλονται εικόνες που εμφανίζονται και σβήνουν με τις πτυχώσεις και τις σκιές, σαν φευγαλέα όνειρα».