Δύτες εντόπισαν τα συντρίμμια του φορτηγού Hofuku Maru ανοικτά της Λουζόν στις Φιλιππίνες, που βυθίστηκε το 1944 με πάνω από 1.200 συμμαχικούς αιχμαλώτους. Ψηφιοποιημένο ιαπωνικό στρατιωτικό έγγραφο ξεκλείδωσε το μυστήριο.
Στις 21 Σεπτεμβρίου 1944, το Hofuku Maru έπλεε ως δεύτερο πλοίο σε ιαπωνική νηοπομπή ανοικτά της δυτικής ακτής του Λουζόν. Στο πλοίο βρίσκονταν 1.289 Βρετανοί και Ολλανδοί αιχμάλωτοι πολέμου, πολλοί από τους οποίους ήταν ήδη εξαντλημένοι, καθώς είχαν υποχρεωθεί να εργαστούν στον αποκαλούμενο «Σιδηρόδρομο του Θανάτου» Βιρμανίας–Ταϊλάνδης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι συνθήκες ήταν ακραίες. Χωρίς φως, χωρίς επαρκή αερισμό, χωρίς υγειονομικές εγκαταστάσεις και με μερίδες τροφής και νερού που μόλις επαρκούσαν για την επιβίωση. Το πλοίο δεν έφερε καμία σήμανση που να το αναγνωρίζει ως μεταγωγικό αιχμαλώτων.
Όταν αεροπλάνα της Ομάδας Μάχης 38 του αμερικανικού ναυτικού επιτέθηκαν στη νηοπομπή, εξαπέλυσαν τις τορπίλες τους εναντίον αυτού που, στα μάτια τους, ήταν ένας νόμιμος στρατιωτικός στόχος. Μία χτύπησε το κύτος του Hofuku Maru.
Το πλοίο κόπηκε στα δύο και βυθίστηκε σε λιγότερο από τρία λεπτά, με έως και 1.000 αιχμαλώτους να παραμένουν παγιδευμένοι στα αμπάρια. Όσοι κατάφεραν να κολυμπήσουν μέχρι την ακτή συνελήφθησαν εκ νέου από ιαπωνικές δυνάμεις. Από τους 1.289 αιχμαλώτους που βρίσκονταν στο πλοίο, 1.047 αιχμάλωτοι σκοτώθηκαν.
Για οκτώ δεκαετίες το ναυάγιο δεν είχε εντοπιστεί. Οι μεταπολεμικές καταγραφές ήταν αποσπασματικές και αντιφατικές, οι αναφορές των συμμαχικών επιθέσεων έδιναν μόνο κατά προσέγγιση συντεταγμένες και οι μαρτυρίες των επιζώντων διέφεραν σε βασικές λεπτομέρειες. Οι οικογένειες περισσότερων από χιλίων νεκρών στρατιωτών δεν είχαν κανέναν τόπο να επισκεφθούν.
Το έγγραφο που άλλαξε τα πάντα
Περισσότερα από 130 φορτηγά πλοία και υπερωκεάνια μετατράπηκαν από την Ιαπωνική Αυτοκρατορία για τη μεταφορά αιχμαλώτων ανάμεσα σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στη Νοτιοανατολική Ασία. Από τους περισσότερους από 125.000 συμμαχικούς αιχμαλώτους που μεταφέρθηκαν με αυτά τα πλοία, περίπου 20.000 πέθαναν κατά τη διάρκεια των ταξιδιών.
Οι ίδιοι οι κρατούμενοι τα αποκαλούσαν «πλοία της κόλασης». Παρά την κλίμακα της τραγωδίας, η ιστορία τους παραμένει ένα από τα λιγότερο γνωστά επεισόδια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η καμπή ήρθε το 2025, όταν ο ερευνητής Τζον Ντουρέσκι, συνεργάτης του Hellships Memorial Foundation, εντόπισε ένα ψηφιοποιημένο ιαπωνικό έγγραφο που κανείς δεν είχε εξετάσει προσεκτικά. Συνταγμένο από αξιωματικούς του πλοίου-ναυαρχίδας της νηοπομπής, το κείμενο περιλάμβανε ένα χρονολόγιο και έναν χάρτη της επίθεσης, όπου διευκρινιζόταν ότι το Hofuku Maru ήταν το δεύτερο πλοίο της διάταξης όταν επλήγη και κόπηκε στα δύο.
Συνδυάζοντας αυτό το στοιχείο με την αναφορά δράσης του USS Bunker Hill, η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ναυάγιο έπρεπε να βρίσκεται πάνω από 50 χιλιόμετρα νοτιότερα από το σημείο όπου οι ιστορικοί είχαν αναζητήσει μέχρι τότε.
«Μείναμε απολύτως κατάπληκτοι όταν ανακαλύψαμε ότι ιαπωνικές πηγές διέθεταν πληροφορίες για το πού είχε δεχτεί επίθεση η νηοπομπή και ποια πλοία είχαν πληγεί», δήλωσε ο Ράντι Άντερσον, ιδρυτής του ιδρύματος. «Ήταν η οριστική απόδειξη».
Πέντε καταδύσεις και ένα τρισδιάστατο μοντέλο
Με τις νέες συντεταγμένες, μια ομάδα αποτελούμενη από τον τηλεοπτικό εξερευνητή Τζος Γκέιτς, τον ειδικό στην υποβρύχια εικόνα Έβαν Κόβακς και τον θαλάσσιο αρχαιολόγο Κάλβιν Μάιρς ανέπτυξε συστήματα σόναρ ανοικτά της επαρχίας Ζαμπάλες. Το ναυάγιο εντοπίστηκε σε βάθος περίπου 50 μέτρων, λίγα χιλιόμετρα από τη δυτική ακτή του Λουζόν.
Πραγματοποιήθηκαν πέντε βαθιές τεχνικές καταδύσεις. Η ηφαιστειακή τέφρα του Πινατούμπο, που εξερράγη το 1991, κάλυπτε τμήματα του χώρου, ωστόσο η ομάδα τράβηξε εκατοντάδες φωτογραφίες και δημιούργησε ένα τρισδιάστατο φωτογραμμετρικό μοντέλο. Οι διαστάσεις του κύτους, η θέση των ιστών και η διάταξη των αμπαριών ταυτίζονταν με τα αρχικά σχέδια του ναυπηγείου.
Σύμφωνα με ορισμένα μέλη της ομάδας, το ναυάγιο εμφανίστηκε κομμένο στα δύο, ή σε τρία τμήματα, κάτι που συμφωνεί τόσο με τις αμερικανικές όσο και με τις ιαπωνικές αφηγήσεις για τη βύθισή του.
Κατά τη διάρκεια των καταδύσεων εντοπίστηκαν ανθρώπινα λείψανα ανάμεσα στα συντρίμμια, γεγονός που καθιστά τον χώρο πολεμικό τάφο, προστατευόμενο από διεθνείς συμβάσεις. Οι ακριβείς συντεταγμένες δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, προκειμένου να προστατευθεί ο χώρος.
Η Ολλανδία έχει ανακοινώσει ότι θα συνεργαστεί με άλλες χώρες για να βρεθεί τρόπος να τιμηθούν τα θύματα, ενώ το Hellships Memorial Foundation θα ξεκινήσει επαφές για τον εντοπισμό των συγγενών των νεκρών. Απομένουν ακόμη πέντε ναυάγια πλοίων της κόλασης που δεν έχουν εντοπιστεί.
Η ανακάλυψη του Hofuku Maru δεν κλείνει το κεφάλαιο, επιτρέπει όμως στις οικογένειες των αιχμαλώτων να γνωρίζουν πλέον πού βρίσκονται οι πρόγονοί τους και να αναπαυθούν εν ειρήνη, 80 χρόνια μετά τη βύθιση του Hofuku Maru.