Ένας σπόνδυλος που βρέθηκε από Βρετανούς επιστήμονες το 1985 ταυτοποιήθηκε ως το πρώτο απολίθωμα δεινοσαύρου στην Ανταρκτική. Η ανακάλυψη φωτίζει την εξάπλωση αυτών των ζώων στις ηπείρους του νότιου ημισφαιρίου.
Ένα οστό που ανακαλύφθηκε πριν από σχεδόν 40 χρόνια κατά τη διάρκεια βρετανικής επιστημονικής αποστολής ταυτοποιήθηκε επίσημα ως το πρώτο απολίθωμα δεινοσαύρου που έχει βρεθεί στην Ανταρκτική. Το εύρημα είναι ένας σπόνδυλος τιτανόσαυρου, μιας ομάδας σαυρόποδων δεινοσαύρων που περιλαμβάνει ορισμένα από τα μεγαλύτερα χερσαία ζώα που έζησαν ποτέ.
Το απολίθωμα εντοπίστηκε το 1985 από τον γεωλόγο του British Antarctic Survey (BAS) Μάικ Τόμσον κατά τη διάρκεια αποστολής στο νησί Τζέιμς Ρος, στη Χερσόνησο της Ανταρκτικής. Η αποστολή είχε ως στόχο τη χαρτογράφηση των στρωμάτων των πετρωμάτων, ώστε να διευκολυνθεί η χρονολόγηση μελλοντικών παλαιοντολογικών ευρημάτων στην περιοχή. Τότε ο Τόμσον κατέγραψε το οστό ως ανήκον σε ένα μεγάλο ερπετό, αλλά μόλις τώρα κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για δεινόσαυρο.
Ο παλαιοντολόγος και υπεύθυνος των γεωλογικών συλλογών του BAS, Μαρκ Έβανς, εξήγησε ότι το απολίθωμα τράβηξε την προσοχή του πριν από λίγα χρόνια, ενώ επανεξέταζε τη συλλογή του οργανισμού. «Όταν είδα για πρώτη φορά αυτό το οστό στις συλλογές μας πριν από μερικά χρόνια, υποψιάστηκα ότι ήταν δεινόσαυρος. Αφού το εξέτασα προσεκτικά, θεώρησα ότι πιθανότατα επρόκειτο για ουραίο σπόνδυλο τιτανόσαυρου. Όταν ελέγξαμε τα ημερολόγια πεδίου του Μάικ, διαπιστώσαμε ότι ήδη γνώριζε πως ανήκε σε ένα μεγάλο ερπετό, επομένως είναι πολύ ιδιαίτερο να επιβεβαιώνουμε το εύρημά του 40 χρόνια αργότερα», δήλωσε ο Έβανς σε δελτίο Τύπου του BAS.
Ένας τιτανόσαυρος ηλικίας 82 εκατομμυρίων ετών
Οι ερευνητές αναγνώρισαν το απολίθωμα ως έναν σπόνδυλο που ανήκει στους Titanosauria, την ομάδα που περιλαμβάνει τους μεγαλύτερους δεινοσαύρους που περπάτησαν ποτέ στη Γη και οι οποίοι συνήθως ξεπερνούσαν τους 15 τόνους σε βάρος. Ωστόσο, το συγκεκριμένο δείγμα από την Ανταρκτική εκτιμάται ότι είχε μήκος μεταξύ έξι και επτά μέτρων.
Ο σπόνδυλος βρέθηκε στον σχηματισμό Santa Marta, μια θαλάσσια σειρά στρωμάτων της Ανώτερης Κρητιδικής, ηλικίας περίπου 82 εκατομμυρίων ετών. Πρόκειται για το μοναδικό απολίθωμα δεινοσαύρου που έχει βρεθεί στην Ανταρκτική και προέρχεται από αυτόν τον γεωλογικό σχηματισμό. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι, αφού πέθανε, το ζώο παρασύρθηκε στη θάλασσα, όπου θάφτηκε στον θαλάσσιο πυθμένα και τελικά απολιθώθηκε.
Νέα στοιχεία για την εξάπλωση των δεινοσαύρων
Ο καθηγητής Πολ Μπάρετ, ερευνητής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου και συν-συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε ότι η ανακάλυψη προσφέρει νέα στοιχεία για την εξάπλωση των δεινοσαύρων στις ηπείρους του νότιου ημισφαιρίου.
«Αυτή η ανακάλυψη ρίχνει περισσότερο φως στον τρόπο με τον οποίο εξαπλώθηκαν οι δεινόσαυροι στις νότιες ηπείρους. Μέχρι σήμερα δεν έχουν εντοπιστεί τιτανόσαυροι στην Αυστραλία και τα στοιχεία από τη Νέα Ζηλανδία είναι πολύ περιορισμένα. Η επιβεβαίωση της παρουσίας τους στην Ανταρκτική υποδηλώνει ότι αυτά τα ζώα συνέχισαν να εξαπλώνονται προς αυτές τις περιοχές, οι οποίες τότε ήταν συνδεδεμένες μεταξύ τους», εξήγησε ο Μπάρετ.
Όταν αυτός ο δεινόσαυρος ζούσε, πριν από περίπου 82 εκατομμύρια χρόνια, η Ανταρκτική ήταν πολύ διαφορετική από σήμερα. Σύμφωνα με το BAS, η ήπειρος ήταν καλυμμένη από πυκνά εύκρατα δάση και απολάμβανε πολύ θερμότερο κλίμα, ενισχυμένο από έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα που απελευθέρωνε μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Οι ερευνητές υπενθυμίζουν ότι η Ανταρκτική παραμένει η ήπειρος με το πιο περιορισμένο απολιθωμένο αρχείο δεινοσαύρων, λόγω του τεράστιου στρώματος πάγου που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειάς της. Ωστόσο, θεωρούν ότι υπάρχουν ακόμη πολλά απολιθώματα προς ανακάλυψη και ότι η υποχώρηση των πάγων ενδέχεται να φέρει στο φως νέα στοιχεία για την παλαιότερη βιοποικιλότητά της.
Η μελέτη με τίτλο «A titanosaurian sauropod dinosaur from the Late Cretaceous of Antarctica» δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Acta Palaeontologica Polonica».