Οι επιστήμονες αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν τον τρόπο με τον οποίο χαρακτηρίζουν τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, λόγω των ταχέων μεταβολών του καιρού που προκαλεί η υπερθέρμανση του πλανήτη.
Ο φυσικός κύκλος Ελ Νίνιο, που διαταράσσει τον καιρό σε όλο τον κόσμο, και τροφοδοτεί αλλά και διαμορφώνεται από έναν πλανήτη που θερμαίνεται, σύμφωνα με μετεωρολόγους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα μελέτη υπολογίζει ότι μια ασυνήθιστη πρόσφατη ανατροπή στον κύκλο θέρμανσης και ψύξης που περιλαμβάνει το Ελ Νίνιο και το αντίστοιχό του, τη Λα Νίνια, μπορεί να βοηθήσει να εξηγηθεί το επιστημονικό μυστήριο γιατί η ήδη αυξανόμενη θερμοκρασία της Γης εκτινάχθηκε σε ένα νέο επίπεδο τα τελευταία τρία χρόνια.
Παράλληλα, οι επιστήμονες αναγκάστηκαν να επικαιροποιήσουν τον τρόπο με τον οποίο χαρακτηρίζουν τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, λόγω των ταχέων μεταβολών του καιρού που προκαλεί η παγκόσμια υπερθέρμανση. Τα ολοένα θερμότερα νερά παγκοσμίως οδήγησαν την Εθνική Ωκεανογραφική και Ατμοσφαιρική Υπηρεσία των ΗΠΑ (NOAA) αυτόν τον μήνα να τροποποιήσει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζει πότε το φαινόμενο έχει περάσει σε νέο κύκλο. Πιθανότατα αυτό σημαίνει ότι περισσότερα επεισόδια θα κατατάσσονται ως Λα Νίνια και λιγότερα θα πληρούν τα κριτήρια για Ελ Νίνιο στα θερμαινόμενα τροπικά νερά.
Η μέση μηνιαία θερμοκρασία της Γης σημείωσε αισθητή άνοδο σε σχέση με τη μακροπρόθεσμη ανοδική τάση που συνδέεται με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή στις αρχές του 2023 και αυτή η αύξηση συνεχίστηκε έως το 2025. Οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει πολλές θεωρίες για το τι συμβαίνει, από μια επιτάχυνση της θέρμανσης από τα αέρια του θερμοκηπίου, τη μείωση της σωματιδιακής ρύπανσης από τα πλοία και μια υποθαλάσσια ηφαιστειακή έκρηξη, μέχρι την αυξημένη ηλιακή δραστηριότητα.
Σε νέα μελέτη στο Nature Geoscience (πηγή στα Αγγλικά) αυτόν τον μήνα, Ιάπωνες ερευνητές εξετάζουν πώς αυξήθηκε το 2022 η διαφορά ανάμεσα στην ενέργεια που εισέρχεται στον πλανήτη και σε αυτήν που τον εγκαταλείπει, γνωστή ως ενεργειακό ανισοζύγιο της Γης. Ένα αυξημένο ανισοζύγιο, δηλαδή περισσότερη παγιδευμένη θερμότητα, οδηγεί στη συνέχεια σε υψηλότερες θερμοκρασίες, όπως λένε οι επιστήμονες. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι περίπου τα τρία τέταρτα της μεταβολής στο ενεργειακό ανισοζύγιο της Γης οφείλονται στον συνδυασμό της μακροπρόθεσμης ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και της μετάβασης από έναν τριετή ψυχρό κύκλο Λα Νίνια σε έναν θερμό κύκλο Ελ Νίνιο.
Τι είναι το Ελ Νίνιο και τι η Λα Νίνια
Το Ελ Νίνιο είναι μια φυσική, κυκλική θέρμανση τμημάτων του ισημερινού Ειρηνικού, η οποία στη συνέχεια μεταβάλλει τα καιρικά μοτίβα σε όλο τον κόσμο, ενώ η Λα Νίνια χαρακτηρίζεται από νερά ψυχρότερα από τα κανονικά.
Και τα δύο μεταβάλλουν τα μοτίβα βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών, αλλά με διαφορετικούς τρόπους. Τα Ελ Νίνιο τείνουν να αυξάνουν τις παγκόσμιες θερμοκρασίες, ενώ τα Λα Νίνια να επιβραδύνουν τη μακροπρόθεσμη άνοδο.
Τα επεισόδια Λα Νίνια τείνουν να προκαλούν περισσότερες ζημιές στις Ηνωμένες Πολιτείες, λόγω της αυξημένης δραστηριότητας τυφώνων και της ξηρασίας, όπως έχουν δείξει μελέτες.
Γιατί οι καιρικοί κύκλοι περνούν από τη ζέστη στο κρύο
Από το 2020 έως το 2023, η Γη βίωσε ένα ασυνήθιστο «τριπλό» επεισόδιο Λα Νίνια, χωρίς ενδιάμεσο Ελ Νίνιο. Σε μια Λα Νίνια, τα θερμά νερά παραμένουν σε μεγαλύτερο βάθος, με αποτέλεσμα πιο ψυχρή επιφάνεια. Αυτό μειώνει την ποσότητα ενέργειας που διαφεύγει στο διάστημα, λέει η συν-συγγραφέας της μελέτης Γιου Κοσάκα, κλιματολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο.
Το παρομοιάζει με αυτό που συμβαίνει όταν οι άνθρωποι έχουν πυρετό.
«Όταν η θερμοκρασία του σώματός μας είναι υψηλή, τείνει να αποβάλλει την ενέργειά του προς τα έξω, και το ίδιο συμβαίνει και με τη Γη. Και όσο αυξάνονται οι θερμοκρασίες, τείνει να εκπέμπει περισσότερη ενέργεια προς τα έξω. Στην περίπτωση μιας τριετούς Λα Νίνια, συμβαίνει το αντίθετο», λέει η Κοσάκα.
Έτσι περισσότερη ενέργεια, που μετατρέπεται σε θερμότητα, παγιδεύεται στη Γη, σημειώνει. Τα επεισόδια Λα Νίνια συνήθως συνδέονται με μια συσσώρευση επιπλέον ενεργειακού ανισοζυγίου διάρκειας ενός ή δύο ετών, αλλά αυτή τη φορά κράτησε περισσότερο, οπότε η διαφορά ήταν πιο αισθητή και συνοδεύτηκε από υψηλότερες θερμοκρασίες, προσθέτει η Κοσάκα.
«Όταν υπάρχει μετάβαση από Λα Νίνια σε Ελ Νίνιο, είναι σαν να ανοίγει το καπάκι», απελευθερώνοντας τη θερμότητα, εξηγεί ο πρώην μετεωρολόγος της NOAA Τομ Ντι Λιμπέρτο, που πλέον εργάζεται στο Climate Central.
Περίπου το 23% του ενεργειακού ανισοζυγίου που οδηγεί στις πρόσφατες υψηλότερες θερμοκρασίες οφείλεται σε αυτό το ασυνήθιστα παρατεταμένο μοτίβο Λα Νίνια, ενώ λίγο περισσότερο από το μισό αποδίδεται στα αέρια από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης. Τα υπόλοιπα μπορεί να οφείλονται σε άλλους παράγοντες.
Η επιστήμονας Τζένιφερ Φράνσις, από το Woodwell Climate Research Center, το οποίο δεν συμμετείχε στη μελέτη, λέει ότι η έρευνα είναι εύλογη και εξηγεί μια αύξηση στο ενεργειακό ανισοζύγιο, την οποία κάποιοι επιστήμονες απέδιδαν σε επιταχυνόμενη θέρμανση.
Πώς αλλάζει η ταξινόμηση Ελ Νίνιο και Λα Νίνια
Επί 75 χρόνια, όταν οι μετεωρολόγοι υπολόγιζαν τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, βασίζονταν στη διαφορά της θερμοκρασίας σε τρεις τροπικές περιοχές του Ειρηνικού σε σχέση με τις κανονικές τιμές. Ένα Ελ Νίνιο οριζόταν ως θερμοκρασία 0,5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από το κανονικό και μια Λα Νίνια ως το αντίστροφο, 0,5 βαθμούς χαμηλότερη από το κανονικό.
Το πρόβλημα σε έναν θερμαινόμενο κόσμο είναι ότι αυτό που θεωρείται «κανονικό» μεταβάλλεται συνεχώς.
Μέχρι τώρα, η NOAA χρησιμοποιούσε ως κανονικές τιμές τον μέσο όρο τριάντα ετών. Τον ενημέρωνε κάθε δεκαετία, όπως κάνει με τις περισσότερες κλιματικές και μετεωρολογικές μετρήσεις. Στη συνέχεια όμως τα νερά θερμάνθηκαν τόσο πολύ κατά τη διάρκεια των Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, ώστε η NOAA άρχισε να ανανεώνει τον ορισμό του «κανονικού» κάθε πέντε χρόνια, αλλά ούτε αυτό αποδείχθηκε αρκετό, λέει ο μετεωρολόγος Νατ Τζόνσον από το Εργαστήριο Γεωφυσικής Ρευστοδυναμικής της NOAA.
Έτσι, από αυτόν τον μήνα η NOAA εισάγει έναν νέο, σχετικό δείκτη Ελ Νίνιο. Ο νέος αυτός δείκτης συγκρίνει τις θερμοκρασίες με την υπόλοιπη τροπική ζώνη της Γης. Πρόσφατα, η διαφορά ανάμεσα στην παλιά και τη νέα μέθοδο έφτασε έως και τους μισούς βαθμούς Κελσίου, και «αυτό είναι αρκετό για να έχει αντίκτυπο», σημειώνει ο Τζόνσον.
Κι αυτό γιατί αυτό που πραγματικά μετρά στα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια είναι ο τρόπος με τον οποίο τα νερά αλληλεπιδρούν με την ατμόσφαιρα. Και τα τελευταία χρόνια, οι αλληλεπιδράσεις αυτές δεν ταίριαζαν με την παλιά ταξινόμηση, αλλά ταιριάζουν με τη νέα μέθοδο, λέει ο Τζόνσον.
Αυτό πιθανότατα θα σημαίνει λίγα περισσότερα επεισόδια Λα Νίνια και λιγότερα Ελ Νίνιο σε σχέση με το παλιό σύστημα, προσθέτει.
Έρχεται ένα ακόμη Ελ Νίνιο
Η πρόγνωση της NOAA είναι ότι θα αναπτυχθεί ένα Ελ Νίνιο αργότερα μέσα στη χρονιά, στα τέλη του καλοκαιριού ή το φθινόπωρο. Αν εμφανιστεί αρκετά νωρίς, μπορεί να περιορίσει τη δραστηριότητα των τυφώνων στον Ατλαντικό. Θα σήμαινε όμως και ακόμη πιο υψηλές παγκόσμιες θερμοκρασίες το 2027.
«Όταν αναπτυχθεί το Ελ Νίνιο, είναι πιθανό να καταρρίψουμε νέο παγκόσμιο ρεκόρ θερμοκρασίας», αναφέρει σε email η Φράνσις από το Woodwell. «Το “κανονικό” έχει μείνει προ πολλού πίσω. Και με τόση θερμότητα ήδη μέσα στο σύστημα, όλοι θα πρέπει να προετοιμαστούν για τα ακραία καιρικά φαινόμενα που θα τροφοδοτήσει».