Περισσότερα από 200.000 εκτάρια ευρωπαϊκών δασών ενδέχεται να πλήττονται κάθε χρόνο έως το 2100, σύμφωνα με νέα μελέτη
Οι ζημιές στα δάση της Ευρώπης εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 20% έως το 2100 σε σύγκριση με τις τελευταίες δεκαετίες, ακόμη κι αν ο κόσμος τηρήσει φιλόδοξα μέτρα για το κλίμα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science, με τη συμβολή του Ινστιτούτου Πότσδαμ για Έρευνα των Κλιματικών Επιπτώσεων, προειδοποιεί ότι οι δασικές πυρκαγιές, οι καταιγίδες και οι μαζικές προσβολές από φλοιοφάγα έντομα – φαινόμενα που τροφοδοτούνται όλα από την κλιματική αλλαγή – θέτουν σε κίνδυνο καίριες αποθήκες άνθρακα.
Ακόμη και σε ένα σενάριο όπου η υπερθέρμανση του πλανήτη περιορίζεται περίπου στους 2°C, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η έκταση των δασών που υφίστανται διαταραχές κάθε χρόνο θα μπορούσε να αυξηθεί από 180.000 σε περίπου 216.000 εκτάρια ετησίως μέχρι το τέλος του αιώνα, σε σύγκριση με τα «ήδη πρωτοφανή επίπεδα διαταραχής» της περιόδου 1986-2020.
Αντίθετα, σε ένα σενάριο όπου η χρήση ορυκτών καυσίμων συνεχίζει να αυξάνεται – ωθώντας τις θερμοκρασίες ακόμη υψηλότερα – σχεδόν 370.000 εκτάρια δασών θα μπορούσαν να πλήττονται κάθε χρόνο μέχρι το τέλος του αιώνα.
Τα δάση της Ευρώπης βρίσκονται υπό απειλή
Η μελέτη προειδοποιεί ότι τα δάση στη Νότια και τη Δυτική Ευρώπη θα επηρεαστούν ιδιαίτερα και θα υποστούν τις «εντονότερες αλλαγές» σε ό,τι αφορά τις διαταραχές των δασικών οικοσυστημάτων.
Αν και για τη Βόρεια Ευρώπη προβλέπεται συνολικά μικρότερη επιβάρυνση, οι ερευνητές τονίζουν ότι είναι πιθανό να εμφανιστούν εστίες μελλοντικών σοβαρών ζημιών στα δάση.
Πέρσι, περισσότερες από 1.800 δασικές πυρκαγιές καταγράφηκαν στην ΕΕ, απελευθερώνοντας περίπου 38 εκατομμύρια τόνους CO2. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πολλές από αυτές εκδηλώθηκαν σε περιοχές όπου οι κλιματικές ανωμαλίες έδειχναν πολύ ξηρότερες και θερμότερες από τον μέσο όρο συνθήκες.
Το καλοκαίρι του 2025 ήταν ιδιαιτέρως δύσκολο για την Πορτογαλία και την Ισπανία, όπου σημειώθηκαν πρωτοφανείς δασικές πυρκαγιές που αντιστοιχούσαν σε πάνω από τα δύο τρίτα της καταστροφής στην ΕΕ.
Σύμφωνα με τον οργανισμό World Weather Attribution (WWA), οι φονικές αυτές πυρκαγιές ήταν περίπου 40 φορές πιο πιθανό να εκδηλωθούν εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Γιατί τα δάση είναι τόσο σημαντικά στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής;
Η Ευρώπη είναι από τις πιο δασοσκεπείς περιοχές του κόσμου, με περίπου το 40% της χερσαίας της έκτασης να καλύπτεται από δάση.
Οι περιοχές αυτές δεν φιλοξενούν μόνο το μεγαλύτερο μέρος των χερσαίων ειδών ζώων, φυτών και μυκήτων που είναι αυτόχθονα στην ήπειρο, αλλά αποτελούν και έναν ζωτικής σημασίας «καταβόθρα» άνθρακα που απορροφά CO2 από την ατμόσφαιρα και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Τα δάση διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στην παροχή καθαρού νερού, στη μείωση του κινδύνου πλημμυρών και στην ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας.
Ωστόσο, ο Κρίστοφερ Ράιερ, επιστήμονας στο PIK και συν-συγγραφέας της μελέτης, λέει ότι τα ευρωπαϊκά δάση πιθανότατα θα απορροφούν λιγότερο άνθρακα στο μέλλον.
«Αν τα δάση δεσμεύουν λιγότερο άνθρακα ή, ενδεχομένως, εκπέμπουν περισσότερο απ’ όσο απορροφούν, αυτό αυξάνει την πίεση σε άλλους τομείς, όπως οι μεταφορές και η γεωργία, να μειώσουν ταχύτερα τις εκπομπές τους», προσθέτει.
«Ταυτόχρονα, η διαχείριση των δασών πρέπει να επικεντρωθεί πολύ περισσότερο στη δημιουργία ανθεκτικών δασικών οικοσυστημάτων».
Φυτεύει η ΕΕ αρκετά δέντρα;
Το 2010, η ΕΕ ξεκίνησε την πρωτοβουλία για τα τρία δισεκατομμύρια δέντρα, έναν φιλόδοξο στόχο που θα μπορούσε να αφαιρεί από την ατμόσφαιρα έως και 15 εκατομμύρια τόνους CO2 τον χρόνο μέχρι το 2050.
Ωστόσο, σύμφωνα με ένα διαδικτυακό εργαλείο που έχει δημιουργήσει η Κομισιόν, μέχρι στιγμής έχουν φυτευτεί στην ΕΕ λιγότερα από 38 εκατομμύρια δέντρα.
Αυτό σημαίνει ότι έξι χρόνια μετά την έναρξη της πρωτοβουλίας, η ΕΕ έχει υλοποιήσει μόλις περίπου το 1,26% του στόχου της. Εκτός αν οι ρυθμοί φύτευσης αυξηθούν θεαματικά, η επίτευξη των τριών δισεκατομμυρίων νέων δέντρων έως το 2030 θεωρείται απίθανη.
Αξιωματούχος της Κομισιόν δήλωσε στο Euronews Green ότι η πρωτοβουλία αποτελεί μια «εθελοντική δέσμευση» που στοχεύει να παρακινήσει οργανισμούς και ιδιώτες που δραστηριοποιούνται στη φύτευση δέντρων να δηλώνουν τη δράση τους και δεν συνιστά δεσμευτική υποχρέωση.
Σχεδιάζει να θεσπίσει από του χρόνου ένα βραβείο για την ανάδειξη «καινοτόμων και μετρήσιμου αντίκτυπου δράσεων φύτευσης δέντρων», με την ελπίδα να επιταχυνθεί σημαντικά η πρόοδος προς τον στόχο.