Η αυξημένη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης και βιντεοπαιχνιδιών δεν επιδεινώνει από μόνη της την ψυχική υγεία εφήβων, παρά τις ανησυχίες, δείχνει μελέτη.
Η σχέση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των βιντεοπαιχνιδιών με την επιδείνωση της ψυχικής υγείας ενδεχομένως να είναι υπερβολικά τονισμένη και να παραβλέπει πιθανές ωφέλειες, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Μια νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ δεν εντόπισε στοιχεία ότι η εντατικότερη χρήση των κοινωνικών δικτύων ή η πιο συχνή ενασχόληση με τα βιντεοπαιχνίδια αυξάνουν τα συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα ευρήματα αμφισβητούν την ευρέως διαδεδομένη παραδοχή πως ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτές τις τεχνολογίες είναι εκ φύσεως επιβλαβής και αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο λεπτές και πολυδιάστατες οπτικές που λαμβάνουν υπόψη το πλαίσιο και τις ατομικές διαφορές στη χρήση τους.
«Ξέρουμε ότι οι οικογένειες ανησυχούν, αλλά τα αποτελέσματά μας δεν στηρίζουν την άποψη ότι το να περνά κανείς απλώς χρόνο στα κοινωνικά δίκτυα ή στα βιντεοπαιχνίδια οδηγεί σε προβλήματα ψυχικής υγείας. Η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη από αυτό», είπε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Qiqi Cheng.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Public Health, ανέλυσε δεδομένα από 25.000 μαθητές ηλικίας 11 έως 14 ετών κατά τη διάρκεια τριών σχολικών ετών, καταγράφοντας τις συνήθειες στα κοινωνικά δίκτυα, τη συχνότητα ενασχόλησης με βιντεοπαιχνίδια και συμπτώματα όπως άγχος και πεσμένη διάθεση.
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε κατά πόσο οι διαφορές στη χρήση των κοινωνικών δικτύων (ενεργητική, όπως συνομιλία, ή παθητική, όπως ατελείωτο σκρολάρισμα σε αρνητικό περιεχόμενο) έκαναν διαφορά, αλλά διαπίστωσε ότι η συνολική εικόνα ήταν η ίδια. Τα μοτίβα χρήσης από μόνα τους δεν φαίνεται να οδηγούν σε δυσκολίες ψυχικής υγείας.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ο πιθανός αρνητικός αντίκτυπος των κοινωνικών δικτύων τονίζεται δυσανάλογα, ενώ τα πιθανά οφέλη, όπως η κοινωνική σύνδεση, η κοινοποίηση εμπειριών και η αυτοέκφραση, εξερευνώνται λιγότερο.
Η ομάδα του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ εξέτασε επίσης προηγούμενες έρευνες πάνω στο θέμα, οι οποίες συχνά υποστήριζαν άμεσες συνδέσεις ανάμεσα στη χρήση κοινωνικών δικτύων, τα βιντεοπαιχνίδια και τις δυσκολίες ψυχικής υγείας.
Επεσήμαναν ότι, ενώ η σύγχρονη έρευνα εστιάζει στο πώς τα κοινωνικά δίκτυα και τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να συμβάλλουν στο άγχος και σε άλλες καταστάσεις ψυχικής υγείας, παραβλέπεται η πιθανότητα η σχέση αυτή να λειτουργεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Οι έφηβοι με συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης μπορεί να στρέφονται στα κοινωνικά δίκτυα για αναζήτηση καθησυχαστικών απαντήσεων ή ρύθμιση της διάθεσης, ή να καταφεύγουν στα βιντεοπαιχνίδια για να αποσπάσουν την προσοχή τους από τη συναισθηματική δυσφορία, ανέφεραν οι ερευνητές.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι επιλογές των νέων γύρω από τα κοινωνικά δίκτυα και τα βιντεοπαιχνίδια μπορεί να διαμορφώνονται από το πώς αισθάνονται, αλλά όχι απαραίτητα το αντίστροφο», δήλωσε ο Neil Humphrey, συν-συγγραφέας της μελέτης.
Πρόσθεσε ότι, αντί να κατηγορούμε την ίδια την τεχνολογία, η προσοχή πρέπει να στραφεί στο τι κάνουν οι νέοι διαδικτυακά, με ποιους συνδέονται και πόσο υποστηριγμένοι αισθάνονται στην καθημερινή τους ζωή.
Η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς, καθώς βασίζεται σε αυτοαναφερόμενα δεδομένα και χρησιμοποιεί χρονικό κενό 12 μηνών ανάμεσα στις μετρήσεις, κάτι που ενδέχεται να χάνει σημαντικές βραχυπρόθεσμες συνέπειες.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η ενασχόληση των εφήβων με τα κοινωνικά δίκτυα και τα βιντεοπαιχνίδια, όπως και οι συναισθηματικές τους καταστάσεις, είναι γνωστό ότι μεταβάλλονται σημαντικά σε καθημερινή, ακόμη και ωριαία βάση.
Αυξανόμενα προβλήματα ψυχικής υγείας στους εφήβους
Η ψυχική υγεία των παιδιών και των νέων επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του Ευρωπαϊκού Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).
Περισσότερα από 30 εκατομμύρια, περίπου ένας στους επτά, παιδιά και έφηβοι ηλικίας 0-19 ετών ζουν με κάποια πάθηση ψυχικής υγείας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ.
Ο οργανισμός προειδοποιεί ότι ο αντίκτυπος είναι τόσο υψηλός, ώστε οι παθήσεις ψυχικής υγείας και οι διαταραχές χρήσης ουσιών αποτελούν την κύρια αιτία φορτίου νόσου στις ηλικίες 0 έως 29 ετών.
Στους εφήβους, η συχνότητα είναι ακόμη υψηλότερη, με πάνω από έναν στους πέντε να ζει με κάποια πάθηση ψυχικής υγείας, αριθμός που έχει αυξηθεί κατά περίπου ένα τρίτο τα τελευταία 15 χρόνια.