Από την κατάθλιψη έως τη σχιζοφρένεια: η μοναδική νοσοκομειακή μονάδα ζωοθεραπείας στη Γαλλία δείχνει ότι τα τετράποδα φτάνουν όπου δεν φτάνει η ιατρική.
Όταν η ζωή σε παίρνει από κάτω, δοκίμασε να χαϊδέψεις ένα γαϊδουράκι· τουλάχιστον αυτό είναι μία από τις συνταγές στο νοσοκομειακό συγκρότημα Ville-Evrard, ανατολικά του Παρισιού.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μέσα στο κτήμα του, ανάμεσα σε αγροκτήματα του 19ου αιώνα και δασικές εκτάσεις, πέντε γαϊδουράκια αναλαμβάνουν ένα μέρος του δύσκολου έργου στην ψυχική υγεία, στα διαλείμματα από το τσίμπημα του σανό.
Η μονάδα θεραπείας με γαϊδουράκια του νοσοκομείου, μοναδική στη Γαλλία, λειτουργεί από το 2016, όταν η νοσηλεύτρια ψυχικής υγείας Ερμελίντα Αντέι και ο σύζυγός της Φρανσουά ξεκίνησαν το πρόγραμμα, έχοντας την υποψία ότι τα γαϊδούρια, γνωστά για τον ήρεμο και κοινωνικό τους χαρακτήρα, θα μπορούσαν να συνδεθούν με τους ασθενείς με τρόπους στους οποίους η συμβατική θεραπεία δεν φτάνει πάντα.
«Φάρμακο τα ζώα»
Την Παρασκευή, οι ασθενείς οδήγησαν τα γαϊδουράκια, που ονομάζονται Νονό, Πιτού, Όσκαρ, Μανόλο και Μαλρώ, μέσα στους χώρους, καθάρισαν τις οπλές τους και, στο τέλος της συνεδρίας, τα αγκάλιασαν. Κάθε ασθενής ζευγαρώνεται με έναν σταθερό τετράποδο σύντροφο με την πάροδο του χρόνου, καθώς, όπως αποδεικνύεται, η οικειότητα λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Για τη Ναταλί, 60 ετών, η εμπειρία είναι κατευθείαν στο ζητούμενο. «Όταν παίρνεις φάρμακα που σε βοηθούν να χαλαρώσεις… είναι ακριβώς το ίδιο», είπε. «Εγώ θα το έλεγα φάρμακο από ζώα. Φέρνει ανακούφιση. Σταματάς να σκέφτεσαι οτιδήποτε άλλο».
Οι ασθενείς αναφέρονται μόνο με το μικρό τους όνομα, για την προστασία της ιδιωτικότητάς τους.
Η νοσηλεύτρια Οντρέι Σεφάρ επισημαίνει την πρόοδο της Ναταλί ως παράδειγμα του τι μπορούν να ξεκλειδώσουν τα ζώα. Αρχικά, αρνιόταν να κατέβει από το καροτσάκι που παρέχεται σε ασθενείς με κινητικές δυσκολίες.
«Όμως σιγά σιγά, με ενθάρρυνση, τα κατάφερε», είπε η Σεφάρ. «Το ζώο λειτουργεί ως μεσολαβητής. Είναι τόσο εξαιρετικός μεσολαβητής, ώστε σήμερα μπόρεσε να αφήσει το καροτσάκι και να σταθεί δίπλα στο γαϊδουράκι της».
Ένας άλλος ασθενής, ο Ζερόμ, 52 ετών, λέει ότι το πρόγραμμα βοηθάει να μειωθεί η μοναξιά.
«Μιλώντας με ανθρώπους, παίρνοντας μέρος σε δραστηριότητες που κανονικά δεν θα έκανα, με βοηθά στην καθημερινότητά μου», είπε. «Σε βοηθά να ξεφεύγεις από τη ρουτίνα της θεραπείας και των φαρμάκων. Το να μένω στο σπίτι δεν μου κάνει καλό».
«Σφουγγάρια συναισθημάτων»
Ορισμένα από τα γαϊδουράκια έφτασαν στο Ville-Evrard έχοντας τα ίδια βιώσει παραμέληση ή κακομεταχείριση, υιοθετήθηκαν μέσω καταφυγίων προτού ο Φρανσουά Αντέι τα εκπαιδεύσει για θεραπευτική εργασία. Περιγράφει την καταλληλότητά τους για τον ρόλο σχεδόν με επαγγελματικό σεβασμό.
«Ένα γαϊδουράκι είναι πολύ έξυπνο. Καταλαβαίνει πολύ γρήγορα, αλλά πρέπει να του εξηγείς τα πράγματα αργά», είπε. «Τα γαϊδούρια είναι ήρεμα, γαλήνια ζώα που γενικά έρχονται κοντά στους ανθρώπους. Μόλις μπουν σε αυτού του τύπου τις αλληλεπιδράσεις, συνδέονται πολύ καλά με τους ασθενείς. Είναι σφουγγάρια συναισθημάτων».
Το πρόγραμμα απέκτησε το 2022 επίσημο καθεστώς ως υγειονομική μονάδα, μια γραφειοκρατική αναγνώριση που επέτρεψε την πρόσληψη τριών νοσηλευτών πλήρους απασχόλησης, ενώ εθελοντές από μια μη κερδοσκοπική οργάνωση βοηθούν στη φροντίδα των ζώων.
Έκτοτε έχει επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει ινδικά χοιρίδια, κότες, περιστέρια, κατσίκες, χελώνες και κουνέλια, με τα μικρότερα ζώα να μεταφέρονται απευθείας στα δωμάτια όσων ασθενών δεν μπορούν να βγουν έξω.
Οι συνεδρίες είναι δωρεάν για τους ασθενείς και χρηματοδοτούνται από το δημόσιο σύστημα υγείας της Γαλλίας. Σχεδιάζονται ως θεραπευτικές παρεμβάσεις για άτομα με άγχος, κατάθλιψη, αυτισμό, σχιζοφρένεια και άλλες καταστάσεις, με το προσωπικό να αναφέρει βελτιώσεις στη συναισθηματική ρύθμιση, την επικοινωνία και την αυτοεκτίμηση.
Η Ερμελίντα Αντέι περιγράφει τη δουλειά ως λειτουργία με μια μορφή λογικής καθρέφτη: υποστηρίζει ότι η φροντίδα ενός ζώου δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι ασθενείς να φροντίσουν τον εαυτό τους.
«Δουλεύουμε πάνω στη σίτιση του ζώου, κάτι που μας βοηθά να μιλήσουμε για τις διατροφικές συνήθειες του ίδιου του ασθενούς. Δουλεύουμε πάνω στην υγιεινή του ζώου και, με το αποτέλεσμα-καθρέφτη, δουλεύουμε και πάνω στην υγιεινή του ασθενούς», είπε.
Πολλοί ασθενείς λαμβάνουν αντιψυχωσικά φάρμακα ή ηρεμιστικά που μπορεί να εκμηδενίσουν πλήρως τη διάθεση για δραστηριότητα. Εκεί ακριβώς, λέει, είναι που τα γαϊδουράκια αποδεικνύονται ανεκτίμητα.
«Δεν αντικαθιστά έναν γιατρό ή ιατρική αγωγή, αλλά μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να ξαναβρούν την αυτοπεποίθηση και το αίσθημα της προσωπικής τους αξίας», είπε η Αντέι.
Το αίτημα για αναγνώριση
Παρά την προφανή επιτυχία της, η θεραπεία με ζώα παραμένει στο περιθώριο της επίσημης ψυχιατρικής πρακτικής, και η ομάδα του Ville-Evrard θέλει αυτό να αλλάξει.
«Για να γίνει αυτό, χρειαζόμαστε έρευνα. Έχουμε πληθώρα μαρτυριών από ασθενείς… Οι φροντιστές που τους συνοδεύουν βλέπουν επίσης καθημερινά τα οφέλη. Όμως οι γιατροί έχουν τόσες άλλες υποχρεώσεις, που δεν τα διαπιστώνουν απαραίτητα οι ίδιοι», είπε η Αντέι.
Η φοιτήτρια νοσηλευτικής Αλισιά Φαμπί, 18 ετών, λέει ότι οι ασθενείς επιστρέφουν από τις συνεδρίες εμφανώς αλλαγμένοι. «Κάθε φορά που γυρίζουμε από τη δραστηριότητα, λένε ότι νιώθουν καλά, ήρεμοι και χαλαροί και ότι απόλαυσαν την έξοδο. Αυτό είναι πραγματικά θετικό», είπε.
Καθώς η συνεδρία της Παρασκευής έφτανε στο τέλος της και οι ασθενείς συζητούσαν στο απογευματινό φως, μια νοσηλεύτρια διατύπωσε αυτό που ίσως είναι το ανεπίσημο μότο της μονάδας: «Τα γαϊδουράκια είναι οι καλύτεροι συνάδελφοί μου».