Οι εξαγωγείς χάλυβα και αλουμινίου στην Ε.Ε. θα αρχίσουν να πληρώνουν για τις εκπομπές CO2 που συνδέονται με την παραγωγή τους. Οι επικριτές κατηγορούν την Ευρώπη για «προστατευτισμό» και υποστηριζουν πως θα βλάψει το εμπόριο
Οι εισαγωγές χάλυβα, αλουμινίου, τσιμέντου και άλλων βαρέων προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα αρχίσουν να πληρώνουν για τις εκπομπές CO2 που παράγουν από την 1η Ιανουαρίου. Το μπλοκ επιδιώκει να προστατεύσει τους κατασκευαστές της που αντιμετωπίζουν αυστηρότερες υποχρεώσεις σε σύγκριση με τους ξένους ομολόγους τους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ενώ το μέτρο έχει ως στόχο να εξασφαλίσει δίκαιο ανταγωνισμό για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, ο συνοριακός φόρος άνθρακα της ΕΕ, ο Μηχανισμός Προσαρμογής Συνόρων Άνθρακα (CBAM), μπορεί να δημιουργήσει εμπορικές τριβές και να οδηγήσει σε διαμάχες με χώρες εκτός ΕΕ, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις εμπορικές διαμάχες που κυριαρχούν στη διεθνή σκηνή μετά την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο με μια επιθετική παγκόσμια πολιτική δασμών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες άσκησαν πιέσεις στο μπλοκ να αποσύρει τον νόμο κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο, λέγοντας ότι ο νόμος θα δημιουργήσει μαζικούς εμπορικούς φραγμούς μεταξύ των διατλαντικών εταίρων. Νωρίτερα φέτος, οι ΗΠΑ τριπλασίασαν τους δασμούς στα αγαθά της ΕΕ και αύξησαν τους δασμούς στον χάλυβα και το αλουμίνιο στο 50%.
Η Κίνα, η Ινδία, η Ρωσία και η Νότια Αφρική εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους στο νόμο της ΕΕ, λέγοντας ότι ισοδυναμεί με προστατευτισμό, ενώ ορισμένες χώρες έθεσαν ερωτήματα σχετικά με τη συμβατότητα του νόμου της ΕΕ με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).
Σύμφωνα με μέσα ενημέρωσης, η Αίγυπτος είναι μέχρι στιγμής η πρώτη χώρα που έχει ζητήσει εξαίρεση της ΕΕ από το CBAM. Το Κάιρο επεξεργάζεται το δικό του εγχώριο φόρο άνθρακα για να προστατεύσει την τοπική βιομηχανία από το CBAM της ΕΕ, σημειώνοντας ότι η βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα θα μπορούσε να επωμιστεί το 74% των οικονομικών επιπτώσεων του φόρου άνθρακα.
Από τα πρότυπα αναφοράς σε οικονομικές επιβαρύνσεις
Μια τριετής μεταβατική φάση για τον φόρο άνθρακα ξεκίνησε το 2023 για να δοθεί χρόνος στις βιομηχανίες να υποβάλουν εκθέσεις σχετικά με τις εκπομπές CO2 με τη συλλογή δεδομένων και τη δοκιμή μεθοδολογιών.
Από το 2026, οι εισαγωγείς της ΕΕ θα πρέπει να αγοράζουν και να παραδίδουν πιστοποιητικά CBAM που αντιστοιχούν στις εκπομπές CO2 που ενσωματώνονται στις εξαγωγές τους, με τιμή που θα είναι σύμφωνη με την αγορά άνθρακα της ΕΕ, περίπου 70-100 ευρώ ανά τόνο CO2.
Οι χώρες που λειτουργούν ήδη στο πλαίσιο μιας αγοράς άνθρακα θα μπορούν να αντισταθμίζουν τις εξαγωγές τους με βάση τον εγχώριο φόρο.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC), η βαριά βιομηχανία, όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο, αποτελεί σημαντική πηγή CO₂ στον ενεργειακό τομέα, αντιπροσωπεύοντας έως και το 15% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ που σχετίζονται με την ενέργεια.
Ο Ζαν-Μαρκ Ζερμέν, διευθύνων σύμβουλος της Constellium, η οποία εκπροσωπεί τη βιομηχανία αλουμινίου, δήλωσε ότι η CBAM θα αυξήσει τελικά το ευρωπαϊκό κόστος του αλουμινίου.
«Η CBAM, όπως έχει σχεδιαστεί επί του παρόντος, κινδυνεύει να αποδυναμώσει την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού αλουμινίου χωρίς να προσφέρει ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών», δήλωσε ο Ζερμέν.
Οι επικριτές του CBAM υποστηρίζουν επίσης ότι το σύστημα είναι υπερβολικά επαχθές, επικαλούμενοι την πολυπλοκότητα της ακριβούς μέτρησης των ενσωματωμένων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Ο Ζάιμε Αμοέντο εκτελεστικός διευθυντής και συνιδρυτής του The ESG Institute, ενός οργανισμού που διαπιστεύει επιχειρήσεις για τις βιώσιμες πρακτικές τους, δήλωσε ότι οι εισαγωγείς χάλυβα, τσιμέντου, αλουμινίου ή λιπασμάτων στην ΕΕ θα δουν πιθανότατα αυξήσεις του κόστους, ιδίως όταν τα δεδομένα για τις εκπομπές είναι ελλιπή ή βασίζονται σε προκαθορισμένες τιμές.
Αν και οι εξαγωγείς δεν είναι νομικά υποχρεωμένοι βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ, οι επιπτώσεις που αντιμετωπίζουν ως αποτέλεσμα είναι εξίσου σημαντικές.
«Εάν ένας εξαγωγέας δεν μπορεί να παράσχει αξιόπιστες, επαληθεύσιμες πληροφορίες για τις εκπομπές, ο εισαγωγέας πρέπει να χρησιμοποιήσει συντηρητικές προεπιλεγμένες τιμές, οι οποίες αυξάνουν το κόστος των πιστοποιητικών», δήλωσε ο Αμοέδο.
"Στην πράξη, αυτό καθιστά τα δεδομένα υψηλής ποιότητας εμπορική απαίτηση και όχι ρυθμιστική λεπτομέρεια. Οι εξαγωγείς που δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις προσδοκίες κινδυνεύουν να χάσουν εντελώς τους πελάτες της ΕΕ".
Τα έσοδα της CBAM θα βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες
Ο συνοριακός φόρος άνθρακα έχει ως στόχο να στείλει ένα «παγκόσμιο μήνυμα» σε χώρες εκτός της ΕΕ, ενθαρρύνοντάς τες να υιοθετήσουν την τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και καθαρότερες μεθόδους παραγωγής.
Το μπλοκ επιμένει ότι ο νέος νόμος θα αποτρέψει τη μετεγκατάσταση βιομηχανιών σε χώρες με λιγότερο αυστηρές απαιτήσεις βιωσιμότητας, ένα φαινόμενο γνωστό ως «διαρροή άνθρακα».
Ωστόσο, ο συνοριακός φόρος διοξειδίου του άνθρακα θα αυξήσει αναπόφευκτα το κόστος παραγωγής και οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες έχουν ασκήσει πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να συμβάλει στον μετριασμό των απωλειών.
Στις 17 Δεκεμβρίου, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ πρότεινε ένα προσωρινό ταμείο που θα υποστηρίζεται από τα έσοδα του CBAM για να βοηθήσει τις βιομηχανίες να αντιμετωπίσουν τη φάση της εφαρμογής.
Ο Έντ Κόλινς, διευθύνων σύμβουλος της InfluenceMap, μιας ανεξάρτητης δεξαμενής σκέψης που μελετά το παγκόσμιο εταιρικό και βιομηχανικό lobbying σχετικά με την πολιτική για το κλίμα, δήλωσε ότι το ταμείο προέκυψε μετά από «έντονο lobbying από τους βιομηχανικούς φορείς που ζητούσαν την επιστροφή του κόστους άνθρακα για τα εξαγόμενα αγαθά».
«Η εισαγωγή του "προσωρινού ταμείου απαλλαγής από τον άνθρακα", αν και συνδέεται με τις επενδυτικές εντολές απαλλαγής από τον άνθρακα, φαίνεται να ικανοποιεί εν μέρει αυτή την επιθυμία, διασφαλίζοντας ότι οι εταιρείες δεν θα πρέπει να πληρώσουν το πλήρες κόστος του άνθρακα που εκπέμπουν», δήλωσε ο Collins.