Η Βουλγαρία έγινε η 21η χώρα που υιοθέτησε το ευρώ, αντικαθιστώντας το λεβ μετά από σχεδόν 20 χρόνια στην Ε.Ε.
Η Βουλγαρία έγινε η 21η χώρα που υιοθετεί το ευρώ, ένα ορόσημο που συνοδεύεται από επευφημίες και ανησυχίες, σχεδόν 20 χρόνια μετά την ένταξη της βαλκανικής χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα μεσάνυχτα η Βουλγαρία εγκατέλειψε το λεβ - που σημαίνει «λιοντάρι», ένα σύμβολο που υπάρχει στη Βουλγαρία εδώ και αιώνες - και τα βουλγαρικά κέρματα ευρώ προβάλλονται στο κτίριο της κεντρικής τράπεζας.
«Καλωσορίζω θερμά τη Βουλγαρία στην οικογένεια του ευρώ», δήλωσε η Κριστίν Λαγκάρντ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, χαρακτηρίζοντας το ευρώ «ισχυρό σύμβολο» των «κοινών αξιών και της συλλογικής δύναμης».
«Υπέροχα! Δουλεύει!» αναφώνησε ο Ντιμιτάρ, ένας 43χρονος άνδρας αφού έκανε ανάληψη 100 ευρώ από ένα ΑΤΜ λίγο μετά τα μεσάνυχτα.
Διαδοχικές κυβερνήσεις στη χώρα των 6,4 εκατομμυρίων κατοίκων έχουν υποστηρίξει την ένταξη στο ευρώ, ελπίζοντας ότι θα δώσει ώθηση στην οικονομία του φτωχότερου μέλους της ΕΕ, θα ενισχύσει τους δεσμούς με τη Δύση και θα προστατεύσει από την κακόβουλη επιρροή της Ρωσίας.
Όμως οι Βούλγαροι είναι εδώ και καιρό διχασμένοι όσον αφορά τη μετάβαση, με πολλούς να ανησυχούν ότι η εισαγωγή θα οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές και θα επιδεινώσει την πολιτική αστάθεια που ταλανίζει τη χώρα.
Σε ομιλία που μεταδόθηκε λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, ο πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ χαιρέτισε το γεγονός αυτό ως το «τελικό βήμα» ένταξης της Βουλγαρίας στην Ε.Ε., καθώς χιλιάδες άνθρωποι αψήφησαν τις θερμοκρασίες υπό το μηδέν στη Σόφια για να γιορτάσουν το νέο έτος.
Ο Ράντεφ εξέφρασε ωστόσο τη λύπη του για το γεγονός ότι οι Βούλγαροι δεν είχαν ερωτηθεί με δημοψήφισμα για την υιοθέτηση του ευρώ.
«Αυτή η άρνηση ήταν ένα από τα δραματικά συμπτώματα του βαθύ χάσματος μεταξύ της πολιτικής τάξης και του λαού, που επιβεβαιώθηκε από τις μαζικές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα».
Οι διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς εκδίωξαν τη συντηρητική κυβέρνηση στα μέσα Δεκεμβρίου, αφήνοντας τους πολίτες να ανησυχούν για τον πληθωρισμό, ενώ η χώρα οδήγείται στις όγδοες εκλογές μέσα σε πέντε χρόνια.
Σε μια από τις μεγαλύτερες αγορές της πόλης, οι πάγκοι εμφάνιζαν τις τιμές όλων των αγαθών, από τα είδη παντοπωλείου μέχρι τα απαραίτητα για την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, όπως τα βεγγαλικά, τόσο σε λεβ - που χρησιμοποιούνται από τον 18ο αιώνα, αρχικά με αξία ίση με το γαλλικό φράγκο - όσο και σε ευρώ.
«Ολόκληρη η Ευρώπη τα κατάφερε με το ευρώ, θα τα καταφέρουμε κι εμείς», δήλωσε Βλαντ, που ζει με την σύνταξη του.
«Είναι ένα σημάδι του ανήκειν»
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι η ένταξη της Βουλγαρίας στην ευρωζώνη αποτελεί «ένα σημαντικό ορόσημο» για τους πολίτες της χώρας.
«Θα διευκολύνει τα ταξίδια και τη διαβίωση στο εξωτερικό, θα ενισχύσει τη διαφάνεια και την ανταγωνιστικότητα των αγορών και θα διευκολύνει το εμπόριο», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Ντιμιτάρ Ράντεβ δήλωσε ότι το ευρώ συμβολίζει πολύ περισσότερα από «ένα απλό νόμισμα - είναι ένα σημάδι του ανήκειν».
Ωστόσο, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 49% των Βουλγάρων αντιτίθεται στη μετάβαση.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός προσπάθησε να καθησυχάσει το κοινό, λέγοντας ότι «υπολογίζει στην ανοχή και την κατανόηση των πολιτών και των επιχειρήσεων».
Πρόσθεσε ότι ο πληθωρισμός στο κράτος της Μαύρης Θάλασσας, το οποίο εντάχθηκε στην ΕΕ το 2007, δεν συνδέεται με την υιοθέτηση του ευρώ.
Αλλά οι ανησυχίες των Βουλγάρων για τον πληθωρισμό δεν είναι αβάσιμες.
Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 5% σε ετήσια βάση τον Νοέμβριο, υπερδιπλάσιες του μέσου όρου της ευρωζώνης, σύμφωνα με το Εθνικό Στατιστικό Ινστιτούτο.
«Δυστυχώς, οι τιμές δεν αντιστοιχούν πλέον σε εκείνες σε λεβ», δήλωσε ο ιδιοκτήτης ζαχαροπλαστείου Τουργκούτ Ισμαήλ, 33 ετών, προσθέτοντας ότι οι τιμές έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνονται.
«Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή»
Μια εκστρατεία διαμαρτυρίας για το ευρώ το 2025, με επικεφαλής κυρίως ακροδεξιά και εθνικιστικά κόμματα, που αξιοποίησε μια γενικά αρνητική άποψη για το ενιαίο νόμισμα σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, αναζωπύρωσε επίσης τους φόβους για αύξηση των τιμών.
Ορισμένοι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των ιδιοκτητών επιχειρήσεων, παραπονέθηκαν ότι ήταν δύσκολο να πάρουν στα χέρια τους ευρώ, με καταστηματάρχες να λένε ότι δεν έλαβαν τα πακέτα εκκίνησης που είχαν παραγγείλει.
«Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή», παραπονέθηκε ο Στεφάν, ένας 64χρονος οικονομολόγος. «Χθες είδα τα στοιχεία για την Ιταλία, την Ισπανία και τη Γερμανία: το χρέος τους είναι τεράστιο. Και τελικά θα το κουβαλάμε στις πλάτες μας».
«Το πιο σημαντικό είναι το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα, βασικά η ενίσχυση της εμπιστοσύνης όσον αφορά το νόμισμα, την αγοραστική δύναμη του νομίσματος, την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών, των ανθρώπων που αγοράζουν βουλγαρικό χρέος, αλλά και των ανθρώπων που επενδύουν στη χώρα, σε διάφορους τομείς» δήλωσε στο Euronews ο Πέταρ Γκάνεβ, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Οικονομίας της Αγοράς.
Η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει την πιστοληπτική αξιολόγηση της Βουλγαρίας.
«Οι πιστωτικοί οργανισμοί αφαιρούν από την πιστοληπτική μας ικανότητα λόγω του currency board», εξήγησε ο Γκάνεβ.
Τι απεικονίζουν τα «φρεσκοκομμένα» ευρώ της Βουλγαρίας;
Τα μοτίβα που επέλεξε η Σόφια υπήρχαν ήδη στο λεβ, και περιλαμβάνουν τον καβαλάρη της Μαντάρα, ένα ανάγλυφο βράχου που δημιουργήθηκε στις αρχές του όγδοου αιώνα κατά τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του βουλγαρικού κράτους, το οποίο κοσμεί τα κέρματα του ενός, των δύο, των πέντε, των 10, των 20 και των 50 λεπτών του ευρώ.
Το έργο τέχνης, που δείχνει έναν ιππότη να θριαμβεύει επί ενός λιονταριού, είναι λαξευμένο σε έναν βράχο κοντά στο χωριό Μαντάρα στη βορειοανατολική Βουλγαρία. Το μνημείο περιλαμβάνεται στον κατάλογο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO από το 1979.
Στο κέρμα του 1 ευρώ απεικονίζεται ο Βούλγαρος προστάτης άγιος Ιβάν ή Ιωάννης της Ρίλα, ο οποίος έζησε τον 9ο και 10ο αιώνα και θεωρείται ο ιδρυτής της Μονής Ρίλα, της μεγαλύτερης της χώρας.
Πιστεύεται ότι ήταν ο πρώτος ερημίτης της Βουλγαρίας και ότι ζούσε στα βουνά, στην κουφάλα ενός αιωνόβιου δέντρου.
Στο κέρμα των 2 ευρώ απεικονίζεται ο Παΐσι Χιλεντάρσκι ή Παΐσιος του Χιλαντάρ, μοναχός του 18ου αιώνα της ορθόδοξης μονής του Αγίου Όρους, ο οποίος έγραψε ένα έργο-κλειδί για την εθνική αναγέννηση της Βουλγαρίας.
Στην άκρη του νομίσματος αναγράφεται η επιγραφή: «Ο Θεός να προστατεύει τη Βουλγαρία».
Το ευρώ κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε 12 χώρες την 1η Ιανουαρίου 2002. Η Κροατία, ήταν η τελευταία που εντάχθηκε το 2023.
Η ένταξη της Βουλγαρίας θα αυξήσει τον αριθμό των Ευρωπαίων που χρησιμοποιούν το ευρώ σε περισσότερους από 350 εκατομμύρια.
Η Amandine Hess συνέβαλε με ρεπορτάζ.