Με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αβεβαιότητα για τον ρόλο των ΗΠΑ, η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ανέδειξε βαθιές διαφωνίες για το μέλλον της Δύσης, την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και τη θέση της Ευρώπης στο τραπέζι των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων
Η ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου έφερε στο ίδιο τραπέζι κορυφαίες διπλωματικές αποστολές από τις ΗΠΑ, την Ουκρανία και την Ευρώπη, με τις διατλαντικές σχέσεις στο επίκεντρο. Οι παρεμβάσεις ηγετών και υπουργών ανέδειξαν δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για το μέλλον της Δύσης και τον ρόλο της Ευρώπης σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κάλεσε τους Ευρωπαίους να συμβάλουν στη «διάσωση της Δύσης ως κοινής πολιτισμικής οντότητας», τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ «δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον να είναι οι ευγενικοί και τακτικοί διαχειριστές της διαχειριζόμενης παρακμής της». Υποστήριξε ότι πολιτικές επιλογές γύρω από το κλίμα και τη μετανάστευση έχουν οδηγήσει σε συνειδητή, όπως είπε, υποχώρηση της Δύσης, επιμένοντας όμως ότι η Ουάσιγκτον παραμένει «παιδί της Ευρώπης» με κοινή ιστορική μοίρα.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική Κάγια Κάλας απέρριψε το αφήγημα περί «παρακμιακής Ευρώπης» που χρειάζεται διάσωση. «Μια woke, παρακμιακή Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει πολιτισμική εξαφάνιση», σημείωσε, αντικρούοντας έμμεσα αμερικανικές αναφορές περί αξιακής κρίσης στην ήπειρο.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέκρινε τον περιορισμένο ρόλο της Ευρώπης στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τη Ρωσία, οι οποίες διεξάγονται με αμερικανική διαμεσολάβηση. «Η Ευρώπη πρακτικά δεν βρίσκεται στο τραπέζι. Είναι μεγάλο λάθος», τόνισε, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία επιδιώκει να ενταχθεί πλήρως η ευρωπαϊκή φωνή στη διαδικασία. Παράλληλα, ζήτησε να συμφωνηθεί συγκεκριμένη ημερομηνία ώστε η χώρα του να είναι «τεχνικά έτοιμη» για ένταξη στην ΕΕ το 2027.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μίλησε για το τέλος της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης που βασιζόταν σε κανόνες και στην αμερικανική ηγεσία. «Αυτή η τάξη, όσο ελαττωματική κι αν ήταν, δεν υπάρχει πλέον», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε εποχή «σκληρής πολιτικής ισχύος», όπου η ελευθερία της «δεν είναι πλέον δεδομένη».
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε την έναρξη στρατηγικού διαλόγου με τη Γερμανία και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες για το ζήτημα της πυρηνικής αποτροπής. Όπως δήλωσε, στόχος είναι η διαμόρφωση μιας πιο ολιστικής ευρωπαϊκής προσέγγισης στην άμυνα και την ασφάλεια, εν μέσω αμφιβολιών για τη μελλοντική αμερικανική δέσμευση στην ευρωπαϊκή προστασία.
Στο μέτωπο της Γροιλανδίας, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι η «επιθυμία» του Αμερικανού προέδρου για έλεγχο του νησιού «παραμένει η ίδια», ξεκαθαρίζοντας πως η εδαφική ακεραιότητα αποτελεί «κόκκινη γραμμή». Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν χαρακτήρισε τις πιέσεις «απαράδεκτες», σημειώνοντας ωστόσο ότι ο τριμερής διάλογος αποτελεί «το πρώτο σωστό βήμα».
Τέλος, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε σε ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ (Άρθρο 42.7), υπογραμμίζοντας ότι «η αμοιβαία άμυνα δεν είναι προαιρετική, αλλά υποχρέωση που απορρέει από τις Συνθήκες». Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε ταχύτερη λήψη αποφάσεων σε θέματα άμυνας και ενίσχυση των συνεργασιών με τρίτους εταίρους, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η φετινή Διάσκεψη του Μονάχου ανέδειξε ότι η διατλαντική σχέση παραμένει θεμελιώδης, αλλά ταυτόχρονα δοκιμάζεται από διαφορετικές αναγνώσεις για το τι συνιστά απειλή, ποιος φέρει το βάρος της ασφάλειας και ποιο πρέπει να είναι το μέλλον της Δύσης.