Η Κομισιόν επανεξετάζει τα πρότυπα για τις εκπομπές μεθανίου μετά από πιέσεις της αμερικανικής βιομηχανίας αερίου, εγείροντας ερωτήματα για τη διαφάνεια στην ΕΕ
Το 2020, η ΕΕ εγκαινίασε τη Στρατηγική για το Μεθάνιο, το πρώτο ολοκληρωμένο σχέδιο για τον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου στους τομείς της ενέργειας, της γεωργίας και των αποβλήτων. Η στρατηγική αυτή οδήγησε, το 2024, στην υιοθέτηση του Κανονισμού της ΕΕ για το Μεθάνιο (EUMR).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτός υποχρεώνει τις εταιρείες ορυκτών καυσίμων που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, καθώς και τους εισαγωγείς φυσικού αερίου, να παρακολουθούν, να καταγράφουν και να εντοπίζουν διαρροές μεθανίου σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων και των εφοδιαστικών αλυσίδων τους. Έτσι μειώνεται η σπατάλη ενέργειας και εξασφαλίζεται ότι περισσότερο αέριο φτάνει στους καταναλωτές αντί να διαφεύγει στην ατμόσφαιρα.
Ωστόσο, εσωτερικά ενημερωτικά σημειώματα και πρακτικά συναντήσεων που εξασφάλισε αποκλειστικά το Euronews δείχνουν ότι αυτά τα κρίσιμα πρότυπα ίσως σύντομα αλλάξουν. Η πιθανότητα αναθεώρησης προέκυψε μετά από μια σειρά αδιαφανών συναντήσεων ΗΠΑ–ΕΕ, που ενδέχεται να επηρεάσουν τους ευρωπαϊκούς στόχους για βιωσιμότητα και ενεργειακή ανεξαρτησία.
Το 2025, αξιωματούχοι της ΕΕ συναντήθηκαν επανειλημμένα με μεγάλους παραγωγούς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κλαδικούς φορείς και εκπροσώπους της αμερικανικής κυβέρνησης. Εσωτερικό σημείωμα του Μαρτίου 2025 για μία από αυτές τις συναντήσεις έδειξε ότι η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας (DG ENER), το τμήμα ενεργειακής πολιτικής της Επιτροπής, εμφανίζεται διατεθειμένη να τροποποιήσει τον EUMR μετά την πρώτη αναφορά για την ένταση εκπομπών μεθανίου, το 2028. Επιπλέον, θα συνεργαζόταν απευθείας με τους παραγωγούς LNG για τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων και των κανονισμών.
Αίτημα πρόσβασης σε έγγραφα από την ερευνητική περιβαλλοντική ΜΚΟ ARIA, το οποίο κοινοποιήθηκε στο Euronews, αποκάλυψε σημειώσεις με βασικά επιχειρήματα για τουλάχιστον δύο αξιωματούχους της DG ENER πριν από συναντήσεις με κολοσσούς της αμερικανικής βιομηχανίας φυσικού αερίου, ανάμεσά τους και το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ. Η συνάντηση δεν είχε δημοσιοποιηθεί.
Το σημείωμα άφηνε να εννοηθεί ότι η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να επιδείξει ευελιξία. Σε απόσπασμα αναφέρεται: «Με βάση αυτή την αναφορά, η Επιτροπή έχει την εντολή να καταρτίσει μια έκθεση. Αυτή θα είναι μια πολύ σημαντική έκθεση. Η Επιτροπή θα εξετάσει πολλές κρίσιμες πτυχές της έντασης μεθανίου: τον αντίκτυπο στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της Ένωσης και τις πιθανές παγκόσμιες και περιφερειακές στρεβλώσεις στην αγορά». Η DG ENER πρόσθεσε: «Εάν η Επιτροπή διαπιστώσει σοβαρές ανησυχίες σε οποιαδήποτε από αυτές τις πτυχές, μπορεί επίσης να καταθέσει πρόταση τροποποίησης του Κανονισμού».
Επακόλουθο email της ανώτερης αξιωματούχου της Επιτροπής Cristiana Lobillo Borrero προς την επίτροπο Ενέργειας Ditte Juul-Joergensen περιλάμβανε «περίληψη της συνάντησης», την οποία περιέγραφε ως «επιτυχημένη πρώτη συνάντηση με αμερικανικές εταιρείες για τον Κανονισμό για το Μεθάνιο».
Οι αμερικανικές εταιρείες χαρακτήρισαν τους κανονισμούς για το μεθάνιο περίπλοκους και υποστήριξαν ότι δυσκολεύουν τη συμμόρφωση, ιδίως ως προς την ιχνηλάτηση των μορίων στο σύστημα φυσικού αερίου των ΗΠΑ. Ρώτησαν επίσης για την αναγνώριση ισοδυναμίας σε επίπεδο χώρας.
Πίεση από τις ΗΠΑ
Το μεθάνιο είναι ένα ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου, υπεύθυνο για περίπου το ένα τρίτο της τρέχουσας παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Η στρατηγική της ΕΕ για το 2020 στοχεύει στη δραστική μείωση των εκπομπών από τον τομέα των ορυκτών καυσίμων, με αυστηρότερη παρακολούθηση, εντοπισμό διαρροών και υποχρεωτική αναφορά. Ο κανονισμός ισχύει και για το εισαγόμενο αέριο: υποχρεώνει τις εταιρείες που φέρνουν ορυκτά καύσιμα στην ΕΕ να παρέχουν αναλυτικά στοιχεία για τις εκπομπές μεθανίου σε ολόκληρη την εφοδιαστική τους αλυσίδα.
Οι απαιτήσεις αυτές δυσκολεύουν τις εξαγωγές αμερικανικού LNG, οι οποίες εκτοξεύθηκαν αφότου η ΕΕ αντικατέστησε το ρωσικό φυσικό αέριο μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι οι κανόνες ίσως φρενάρουν τις εξαγωγές, εκτός αν οι αμερικανικοί κανονισμοί κριθούν ισοδύναμοι.
Τον Οκτώβριο του 2024, το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ και η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) ζήτησαν από την ΕΕ να ξεκινήσει διαδικασία «διαπίστωσης ισοδυναμίας», ώστε το αμερικανικό αέριο να πληροί τους ευρωπαϊκούς κανόνες για το μεθάνιο. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ καθυστερούσε ή αποδυνάμωνε συναφείς κανονισμούς για το μεθάνιο στις ΗΠΑ.
Έλλειψη διαφάνειας
Η διαδικασία χαρακτηρίζεται από έλλειψη διαφάνειας. Η Επιτροπή δεν τήρησε τα πρότυπα διαφάνειας στις επαφές της με τους λομπίστες του LNG, παρά τους κανόνες που απαιτούν όλες οι συναντήσεις ανώτερων αξιωματούχων με ομάδες συμφερόντων να καταγράφονται με ημερομηνία, συμμετέχοντες και σύντομη περίληψη.
Αξιωματούχοι της Επιτροπής και ομάδες άσκησης πίεσης υπέρ του αμερικανικού LNG συναντήθηκαν στις αρχές του 2025. Η συνάντηση χαρακτηρίστηκε «επιτυχημένη», αλλά δεν καταχωρίστηκε στο μητρώο διαφάνειας. Αξιωματούχοι απέρριψαν άλλο αίτημα πρόσβασης σε έγγραφα, επικαλούμενοι ότι η δημοσιοποίηση θα έβλαπτε τις διαπραγματεύσεις.
Εσωτερικά έγγραφα δείχνουν μια «εναρκτήρια τηλεδιάσκεψη» για τον κανονισμό μεθανίου τον Μάρτιο 2025, στην οποία συμμετείχαν η DG ENER, παραγωγοί LNG, οι ExxonMobil, Venture Global, Excelerate Energy, το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ και οι ανώτεροι αξιωματούχοι της Επιτροπής Cristina Lobillo Borrero και Lukasz Kolinski.
Παρά την παρουσία εγγεγραμμένων λομπιστών, αυτή η συνάντηση του Μαρτίου δεν καταγράφηκε στο μητρώο διαφάνειας της ΕΕ. Όταν το Euronews ζήτησε σχόλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν απάντησε.
Τα ενημερωτικά σημειώματα υποδηλώνουν ότι η Επιτροπή διαβεβαίωσε τη βιομηχανία πως οι κανονισμοί για το μεθάνιο μπορούν να προσαρμοστούν μέσω δευτερογενούς νομοθεσίας. Οι αξιωματούχοι έδειξαν προθυμία να ξεκινήσουν διάλογο με αμερικανούς φορείς, ώστε οι νέοι κανόνες να είναι εφαρμόσιμοι για τους προμηθευτές των ΗΠΑ.
Η πορεία των διαπραγματεύσεων παραμένει άγνωστη. Τα αιτήματα της ARIA για πρόσβαση σε έγγραφα που σχετίζονται με τις συνομιλίες έχουν απορριφθεί, με το σκεπτικό ότι η δημοσιοποίηση θα υπονόμευε τις εν εξελίξει συζητήσεις.
Έγγραφα δείχνουν ότι τον Σεπτέμβριο του 2025 η Επιτροπή προώθησε την Ευρώπη ως μακροπρόθεσμη αγορά για το αμερικανικό LNG, σε εκδήλωση στην Ουάσινγκτον. Σε σημειώσεις αναφέρεται ότι η επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ, Ditte Juul-Jørgensen, χαρακτήρισε την Ευρώπη «προνομιακή αγορά» και ανέδειξε τις υποδομές, τις οδούς εισαγωγής και τη ρυθμιστική σταθερότητα.
Σε συνεχή διαβούλευση
Παρά τις ολοένα εντονότερες εκκλήσεις για ενεργειακή ανεξαρτησία, την ώρα που ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν απειλεί τις παγκόσμιες προμήθειες φυσικού αερίου, η ΕΕ εξακολουθεί να βασίζεται στο αμερικανικό αέριο. Τον Αύγουστο του 2025, οι Βρυξέλλες και η Ουάσινγκτον συμφώνησαν να επεκτείνουν τις αμερικανικές ενεργειακές εξαγωγές προς την Ευρώπη, με προβλεπόμενες ετήσιες εισαγωγές περίπου 250 δισ. δολαρίων, περιλαμβανομένου LNG. Η συμφωνία αναμένει την κύρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η διευθέτηση αυτή ενδέχεται να αυξήσει την εξάρτηση της Ευρώπης από έναν μόνο προμηθευτή. Ανάλυση του Ιανουαρίου 2026 κατέληξε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προμηθεύουν περίπου το 40% του φυσικού αερίου και του LNG της ΕΕ έως το 2030, κάτι που κινδυνεύει να έρθει σε αντίθεση με τη στρατηγική REPowerEU της ΕΕ για διαφοροποίηση των πηγών και μείωση της ζήτησης για ορυκτά καύσιμα.
«Η αποδυνάμωση του EUMR θα ήταν πολύ αρνητική. Είναι ένα σημαντικό νομοθέτημα· περιορίζει τις διαρροές μεθανίου, ενός αερίου με 80 φορές μεγαλύτερη επίδραση από το CO2», δήλωσε στο Euronews η Esther Bollendorff, συντονίστρια πολιτικής για το φυσικό αέριο στην ΕΕ στο Climate Action Network.