Η ΕΕ μειώνει την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026, καθώς η κρίση στα Στενά του Ορμούζ ακριβαίνει την ενέργεια και οξύνει τις διαφωνίες για νέα μέτρα στήριξης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιέκοψε την Πέμπτη την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας το 2026, καθώς η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ωθεί τις τιμές της ενέργειας σε απότομη άνοδο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η οικονομία της ΕΕ αναμένεται πλέον να αναπτυχθεί μόλις κατά 1,1% το 2026, από 1,4% που προέβλεπε η φθινοπωρινή έκθεση της Επιτροπής. Η πρόβλεψη για την ευρωζώνη αναθεωρήθηκε ακόμη χαμηλότερα, στο 0,9%.
Στην έκθεσή της, η Επιτροπή προειδοποίησε ότι οι αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, που προκαλούνται από την κλιμάκωση της έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, έχουν επιδεινώσει σημαντικά τις προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας.
«Έως τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, η οικονομία της ΕΕ αναμενόταν να συνεχίσει να αναπτύσσεται με ήπιο ρυθμό, σε συνδυασμό με περαιτέρω αποκλιμάκωση του πληθωρισμού», αναφέρει η έκθεση. «Ωστόσο, οι προοπτικές έχουν αλλάξει ουσιαστικά από το ξέσπασμα της σύγκρουσης.»
Ο πληθωρισμός αναμένεται επίσης να αυξηθεί απότομα λόγω των αναταράξεων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο πληθωρισμός στην ΕΕ προβλέπεται να φτάσει φέτος το 3,1%, δηλαδή μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα υψηλότερα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως, κυρίως λόγω της εκτίναξης του ενεργειακού κόστους μετά την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου υπό τον φόβο διαταραχών στην τροφοδοσία από τον Κόλπο.
Για τους αξιωματούχους της ΕΕ, το σοκ θυμίζει το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία πυροδότησε τη χειρότερη ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
Η Επιτροπή χαρακτήρισε τις τελευταίες αναταράξεις «δεύτερο τέτοιο σοκ σε λιγότερο από πέντε χρόνια», προειδοποιώντας ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη κάθε φορά που οι γεωπολιτικές εντάσεις απειλούν τις παγκόσμιες προμήθειες ενέργειας.
Η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει ήδη υποχωρήσει σε χαμηλό 40 μηνών, σύμφωνα με τις προβλέψεις, καθώς τα νοικοκυριά προετοιμάζονται για υψηλότερους λογαριασμούς θέρμανσης και καυσίμων, ενώ οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενο λειτουργικό κόστος και ασθενέστερη ζήτηση.
Οι επενδύσεις αναμένεται επίσης να επιβραδυνθούν, καθώς οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης και αυξανόμενη αβεβαιότητα. Η αύξηση των εξαγωγών εξασθενεί, καθώς η παγκόσμια ζήτηση υποχωρεί.
Παρά τη χειροτέρευση των προοπτικών, οι Βρυξέλλες αναφέρουν ότι η Ένωση είναι καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με την ενεργειακή κρίση που συνδέθηκε με την Ουκρανία, χάρη σε χρόνια επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στη μειωμένη κατανάλωση φυσικού αερίου και στις προσπάθειες απεξάρτησης από τις ρωσικές προμήθειες.
«Η προσπάθεια για διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, απανθρακοποίηση και χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας έχει καταστήσει την οικονομία της ΕΕ πιο ικανή να απορροφήσει το σημερινό σοκ», ανέφερε η Επιτροπή.
Ωστόσο, οι αξιωματούχοι της ΕΕ αναγνώρισαν ότι οι κίνδυνοι κλίνουν σαφώς προς το δυσμενέστερο σενάριο.
Η έκθεση προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ ή σε ευρύτερες αλυσίδες εφοδιασμού στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές ενέργειας ακόμη υψηλότερα, να εκτροχιάσει την αναμενόμενη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού το 2027 και ενδεχομένως να ανακόψει πλήρως την ανάκαμψη της Ευρώπης.
Η Επιτροπή προειδοποίησε επίσης ότι τυχόν ελλείψεις σε διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, λιπάσματα και άλλες βιομηχανικές εισροές θα μπορούσαν να διαχυθούν στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, αυξάνοντας το κόστος τροφίμων και βιομηχανικής παραγωγής σε όλη την Ευρώπη.
Την ίδια ώρα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται για εντεινόμενες δημοσιονομικές πιέσεις. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα στην ΕΕ αναμένεται να διευρυνθούν, καθώς οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις δαπάνες για να προστατεύσουν τα νοικοκυριά από τους αυξανόμενους λογαριασμούς ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν τις στρατιωτικές δαπάνες εν μέσω κλιμακούμενης γεωπολιτικής αστάθειας.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι κάλεσε πρόσφατα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται από το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπίζεται με την ίδια προτεραιότητα όπως οι αμυντικές δαπάνες.
Στο επίκεντρο του αιτήματος της Ρώμης βρίσκεται η εθνική ρήτρα διαφυγής της ΕΕ, που υιοθετήθηκε στις 8 Ιουλίου και επιτρέπει στα κράτη μέλη προσωρινή δημοσιονομική ευελιξία για την αύξηση των αμυντικών δαπανών υπό εξαιρετικές περιστάσεις.
Η Μελόνι είπε ότι οι Βρυξέλλες έχουν ήδη δείξει προθυμία να χαλαρώσουν τους δημοσιονομικούς κανόνες ως απάντηση στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και στις αυξανόμενες ανησυχίες για την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης. Η Ιταλία ζητεί τώρα αντίστοιχη ευελιξία για μέτρα έκτακτης ανάγκης στον τομέα της ενέργειας.