Βρυξέλλες περιορίζουν την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση: αποκλείονται έργα καθαρής ενέργειας με μετατροπείς από «υψηλού κινδύνου» χώρες όπως η Κίνα, με κίνδυνο αύξησης λογαριασμών.
Τα φωτοβολταϊκά συστήματα παράγουν το 13,4% της ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ και αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο του ευρωπαϊκού ενεργειακού δικτύου. Οι μετατροπείς (inverters) είναι ο «εγκέφαλος» αυτών των συστημάτων, καθώς μετατρέπουν το συνεχές ρεύμα που παράγουν τα πάνελ σε εναλλασσόμενο ρεύμα για χρήση σε σπίτια και επιχειρήσεις.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρότι το 61% των μετατροπέων φωτοβολταϊκών που εισάγονται στην ΕΕ προέρχεται απευθείας από την Κίνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαγορεύει πλέον σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, να χρηματοδοτούν έργα που χρησιμοποιούν κινεζικά εξαρτήματα. Το μέτρο αφορά μόνο έργα που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης και μελλοντικές εγκαταστάσεις και απορρέει από ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια και την κυβερνοασφάλεια.
«Οι σημερινοί μετατροπείς είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, ώστε ο κατασκευαστής να μπορεί να κάνει ενημερώσεις λογισμικού και να πραγματοποιεί συντήρηση. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστεύεστε πως ο κατασκευαστής δεν θα κάνει κακόβουλες ενημερώσεις που θα οδηγήσουν τον μετατροπέα να προκαλέσει βλάβες στο ηλεκτρικό δίκτυο. Στην περίπτωση των κινεζικών μετατροπέων, πρέπει κανείς να εμπιστευτεί και την κινεζική κυβέρνηση, η οποία μπορεί να δώσει εντολές σε οποιαδήποτε κινεζική εταιρεία να τις ακολουθήσει. Με αυτόν τον τρόπο, η Κίνα θα μπορούσε έμμεσα να ελέγχει εκατοντάδες γιγαβάτ ισχύος μετατροπέων, που ουσιαστικά σημαίνει ότι θα μπορούσε να ελέγχει το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο», δήλωσε ο Κρίστοφ Πόντεβιλς, γενικός γραμματέας της European Solar Manufacturing Company, ενός ευρωπαϊκού κλαδικού συνδέσμου.
«Το 80% όλων των νέων φωτοβολταϊκών συστημάτων που εγκαθίστανται στην ΕΕ βασίζεται άμεσα σε μετατροπείς κινεζικής κατασκευής. Το γεγονός ότι ελέγχουν τόσο μεγάλο ποσοστό του εξοπλισμού της ταχύτερα αναπτυσσόμενης πηγής ενέργειας στην ΕΕ μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο κίνδυνο, ικανό να αποσταθεροποιήσει το ηλεκτρικό δίκτυο και να προκαλέσει διακοπές ρεύματος σε εθνικό επίπεδο», πρόσθεσε.
Ο Πόντεβιλς παρέπεμψε σε μελέτη κυβερνοασφάλειας που εκπονήθηκε από το Τσεχικό Τεχνικό Πανεπιστήμιο στην Πράγα. Σύμφωνα με αυτήν, ερευνητές που συνδέονται με την Κίνα έχουν αφιερώσει χρόνια στη μελέτη ξένων ηλεκτρικών δικτύων, εξετάζοντας μεταξύ άλλων φαινόμενα αλυσιδωτών βλαβών, επιθέσεις μέσω εισαγωγής ψευδών δεδομένων και μεθόδους εντοπισμού κρίσιμων κόμβων, των οποίων η διατάραξη θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες διακοπές. Η μελέτη υποστηρίζει ότι οι κατανεμημένοι πόροι ενέργειας, όπως τα φωτοβολταϊκά συστήματα και οι μπαταρίες, εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα σε αυτήν την έρευνα τόσο ως περιουσιακά στοιχεία του δικτύου όσο και ως δυνητικές επιφάνειες επίθεσης.
Ο κλάδος διχάζεται
Οι εταιρείες ανάπτυξης έργων καθαρής ενέργειας σπεύδουν να ξαναγράψουν τις συμβάσεις προμηθειών. Το πάγωμα της χρηματοδότησης ισχύει άμεσα, επομένως τα έργα που στηρίζονται σε ευρωπαϊκά κεφάλαια πρέπει να σταματήσουν τις προμήθειες και να αντικαταστήσουν τον κινεζικό εξοπλισμό.
Τα χρονοδιαγράμματα μετατίθενται κατά έξι έως δώδεκα μήνες, καθώς οι φορείς ανάπτυξης περιμένουν μετατροπείς ευρωπαϊκής κατασκευής. Περίπου το 20% των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων στην ΕΕ λαμβάνει στήριξη από την ΕΤΕπ, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται εκατοντάδες έργα. Ανάμεσά τους βρίσκεται το Solaria Utility Portfolio της Ισπανίας, ένα πρόγραμμα ύψους 1,7 δισ. ευρώ για την κατασκευή 100 φωτοβολταϊκών σταθμών σε Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία.
Οι φορείς ανάπτυξης καλούνται πλέον να προμηθεύονται εξοπλισμό από ευρωπαίους κατασκευαστές ή από αξιόπιστους εταίρους, όπως η Ιαπωνία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Κύριοι προμηθευτές θεωρούνται η γερμανική SMA Solar Technology, η αυστριακή Fronius International, η ιταλική Fimer και η ολλανδική Victron Energy, αν και η ταχεία μετάβαση δημιουργεί σημεία συμφόρησης στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο Γιούργκεν Ράινερτ, διευθύνων σύμβουλος της SMA, δήλωσε στο Euronews: «Η απόφαση πιθανόν να προσθέσει ένα επίπεδο πολυπλοκότητας για τους φορείς ανάπτυξης έργων που βασίζονται σε επενδύσεις της ΕΕ. Οι εταιρείες ανάπτυξης θα χρειαστεί να εξετάσουν πιο προσεκτικά τις επιλογές προμηθευτών και να επανεκτιμήσουν ορισμένες παραδοχές στα έργα τους. Παράλληλα, διαπιστώνουμε μια ευρύτερη μετατόπιση: πέρα από το κόστος και τις επιδόσεις, παράγοντες όπως η ασφάλεια των συστημάτων, η διαφάνεια και η συμμόρφωση με τους κανονισμούς αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα στις αποφάσεις για τις προμήθειες».
Οι εταιρείες θα χρειαστεί επίσης να ζητούν από τους προμηθευτές πιστοποίηση ότι τα εσωτερικά εξαρτήματα, συμπεριλαμβανομένων πλακετών και ημιαγωγών, δεν προέρχονται από την Κίνα. Οι τελωνειακοί έλεγχοι αναμένεται να προκαλέσουν επιπλέον διοικητικές καθυστερήσεις.
Η απαγόρευση εκτιμάται ότι θα αυξήσει το κόστος προμηθειών κατά περίπου 2%, καθώς οι ευρωπαϊκές και συμμαχικές εναλλακτικές είναι ακριβότερες και η παραγωγική ικανότητα δεν μπορεί να αυξηθεί από τη μία μέρα στην άλλη.
Οι κινέζοι κατασκευαστές επωφελούνται από ιδιαίτερα αυτοματοποιημένη παραγωγή και συνήθως προσφέρουν προϊόντα 20 έως 30% φθηνότερα από τους ευρωπαίους ανταγωνιστές τους. Η Κίνα ελέγχει επίσης περίπου το 98% της εφοδιαστικής αλυσίδας εξαρτημάτων για φωτοβολταϊκά και μπαταρίες, γεγονός που σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να εξαρτώνται από ασιατικά υλικά, με αποτέλεσμα να αυξάνονται τα μεταφορικά και τα κόστη μεσαζόντων.
Η σταδιακή απεξάρτηση από τις κινεζικές εισαγωγές αναμένεται επίσης να προκαλέσει προσωρινές ελλείψεις στην αγορά, καθώς η εφοδιαστική αλυσίδα προσαρμόζεται σε πιο περιφερειακά ευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών.
«Η SMA, για παράδειγμα, είναι μια καθιερωμένη εταιρεία με αποδεδειγμένη εμπειρία στην παράδοση σύνθετων συστημάτων», δήλωσε ο Ράινερτ. «Σε πολλές περιπτώσεις, ο αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από παράγοντες που σχετίζονται με το εκάστοτε έργο, όπως τα χρονοδιαγράμματα, οι απαιτήσεις πιστοποίησης και οι δομές χρηματοδότησης, και όχι μόνο από τυχόν περιορισμούς στην προσφορά».
Οι επιπτώσεις για τους πολίτες της ΕΕ
Οι εταιρείες ανάπτυξης έργων αναμένεται να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, τις καθυστερήσεις και την αναδιάρθρωση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Με την πάροδο του χρόνου, μέρος αυτού του κόστους ενδέχεται να μετακυλιστεί στους καταναλωτές, οδηγώντας σε μικρές αυξήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
«Το κόστος μπορεί να αυξηθεί λίγο. Όμως η μακροπρόθεσμη πρόκληση είναι η ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού μας», δήλωσε στο Euronews ο Νταβίντ Γκρο, γενικός γραμματέας του γαλλικού ενεργειακού συνδικάτου Enerplan. «Η επαναβιομηχάνιση ολόκληρης της αλυσίδας αξίας, από τα φωτοβολταϊκά πάνελ μέχρι τους μετατροπείς, αποτελεί μέρος αυτής της προσπάθειας. Χρειαζόμαστε μια ισχυρή ευρωπαϊκή βιομηχανία».
Η απόφαση θα επηρεάσει επίσης την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Καθώς μεγάλα έργα αντικαθιστούν τον κινεζικό εξοπλισμό, η ένταξη νέας, χαμηλού κόστους παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές στο δίκτυο θα επιβραδυνθεί προσωρινά.
«Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι τα χρονοδιαγράμματα είναι ευθυγραμμισμένα, επιβάλλοντας απαιτήσεις «Made in Europe» όταν η βιομηχανία είναι σε θέση να ανταποκριθεί», πρόσθεσε ο Γκρο. «Με τις οικονομίες κλίμακας, τα ευρωπαϊκά προϊόντα θα πρέπει να γίνουν ανταγωνιστικά, ακόμη κι αν χρειαστεί πρόσθετη στήριξη στη φάση ανόδου. Όλος ο κλάδος θα ωφεληθεί μακροπρόθεσμα».
Η αναμενόμενη μείωση στους λογαριασμούς ενέργειας των καταναλωτών πιθανότατα θα έρθει αργότερα απ’ ό,τι προβλεπόταν στη Στρατηγική της ΕΕ για την Ηλιακή Ενέργεια, η οποία έκανε λόγο για ανάσα το 2025-26 και πτώση 4 έως 25% στις τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2030.
Ο δρόμος προς την ανθεκτικότητα
Την περίοδο 2027-2030, οι ευρωπαίοι κατασκευαστές αναμένεται να αυξήσουν την τοπική παραγωγή στο πλαίσιο του Net-Zero Industry Act. Τα υψηλότερα εγχώρια κόστη παραγωγής είναι πιθανό να ενσωματωθούν στα βασικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, οδηγώντας σε μακροπρόθεσμες τιμές ενέργειας που θα είναι πιο ασφαλείς δομικά, αλλά ελαφρώς ακριβότερες.
Οι υποστηρικτές της απόφασης υποστηρίζουν ότι το αντιστάθμισμα είναι ένα πιο ασφαλές ηλεκτρικό δίκτυο. Η απομάκρυνση κινεζικού λογισμικού από κρίσιμες ενεργειακές υποδομές μειώνει τον κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων με κρατική υποστήριξη που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκτεταμένες διακοπές ρεύματος, προσφέροντας ταυτόχρονα σημαντική ώθηση στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.